23/02/2024
Ολόλαμπρος ο ναός που στέκει λίγες δεκάδες μέτρα δυτικά του Παρθενώνα, μαγνήτισε τους μαθητές αμφοτέρων των σχολείων, ελληνικού & βασκικού:
Η περιοχή που τους βλέπετε εδώ να κοιτούν με προσοχή, ήταν η σεπτότερη όλης της Ακρόπολης. Πρόκειται για ένα πολυσύνθετο μαρμάρινο κτήριο, εξαίρετο δείγμα του ώριμου ιωνικού ρυθμού. Το ανατολικό τμήμα του Ερεεχθείου ήταν αφιερωμένο στη λατρεία της Αθηνάς Πολιάδος, της προστάτιδας θεάς της πόλεως, ενώ το έσπερο στον Ποσειδώνα-Ερεχθέα (εξ ου η ετυμολογία), στον τοπικό ήρωα Βούτη, στον Ήφαιστο και σε άλλους θεούς και ήρωες. Συνιστά δηλαδή πολλαπλό τέμενος, όπου συστεγάστηκαν παλαιότερες και νεότερες λατρείες και όπου φυλάσσονταν τα Ιερά Μαρτύρια, τα ίχνη της τρίαινας του Ποσειδώνος και η ελιά, το δώρο της Αθηνάς στην πόλη της Αθήνας.
Η σύγχυση γύρω από την πρόσταση με τις Καρυάτιδες, την προέλευση/τυπολογία/εικονογραφία του μοτίβου κλπ, μούδωσε λαβή να πλάσω κουίζ ερωτήσεων, με το οποίο τα παιδιά των γυμνασίων σε περιήγηση προγράμματος Έρασμους καταπιάστηκαν!
Διότι πρωταρχικά λόγο για Καρυάτιδες κάνει ο Ρωμαίος αρχιτέκτων Βιτρούβιος (περ. 80-15 π.Χ.), στην πραγματεία του Περί Αρχιτεκτονικής, συνδέοντάς τες με την πόλη Καρυές στη Λακωνία και τον μηδισμό της κατά τους περσικούς πολέμους (490-480 π.Χ.). Ως τιμωρία οι Έλληνες σκότωσαν τους άνδρες, κατέστρεψαν την πόλη και υποδούλωσαν τις γυναίκες της, υποχρεώνοντάς τες στο εξής να φέρουν συνεχώς το βάρος των ενδυμάτων +κοσμημάτων τους. Μάστορες γλυπτικής καλλιτεχνίας της εποχής μιμήθηκαν αυτές τις Καρυάτιδες με γυναικεία αγάλματα σε ρόλο κιόνων ¶ Οι Καρυάτιδες κατά Βιτρούβιο παραμένουν δυσερμήνευτο θέμα, πόσο μάλλον που ο Ξενοφών (περ. 427-355 π.Χ.) μας παραδίδει στα Ελληνικά ότι οι Καρυές δεν καταστράφηκαν συνολικά από τους Έλληνες λόγω του μηδισμού τους, αλλά από τους Σπαρτιάτες επειδή συμμάχησαν με τους Θηβαίους §
Αφ' ετέρου, ο Λουκιανός (περ. 120 – 180/192 μ.Χ.) στο Περί ορχήσεως μιλά για καρυώτικο χορό, που χόρευαν οι κόρες από τις Καρυές, προς τιμήν της Αρτέμιδος με κομψές κινήσεις και κάνιστρα στο κεφάλι ~
Μία άποψη λοιπόν λέει, ότι είναι απόγονοι της Καρίας (Καρυές), πόλης της Λακωνίας στην πλαγιά του Πάρνωνα. Στους Περσικούς πολέμους, οι κάτοικοι της περιοχής μήδισαν, συμμαχώντας με τους Πέρσες. Οταν οι Σπαρτιάτες κατέλαβαν την πόλη, σκότωσαν όλους τους άντρες και πήραν μαζί τους τις γυναίκες ως δούλες. Αυτές έγιναν το πρότυπο για τα αγάλματα γυναικών που στήριζαν κτίσματα της εποχής, μεταφέροντας το βάρος της τιμωρίας τους στις επόμενες γενιές ¤¤¤¤
Η εκδοχή του Βετρούβιου που υιοθετήθηκε ευρέως τη Ρωμαϊκή Εποχή, αμφισβητήθηκε αργότερα κυρίως γιατί οι Καρυάτιδες κατά την περιγραφή του θα έπρεπε να σηκώνουν επώδυνα το βάρος μιας τιμωρίας που έγινε αιώνια όταν αποτυπώθηκε στο μάρμαρο. Μεταγενέστεροι μελετητές υποστήριξαν πως οι μεσημβρινά ατενίζουσες Κόρες -όπως κι αυτές της Αμφίπολης πια- με το γλυκό και γαλήνιο ύφος, δεν ανταποκρίνονται σε αυτή την περιγραφή, ενώ διαπιστώθηκε πως υπάρχει και μια χρονική ασυμβατότητα -με βάση τα γραπτά του Ξενοφώντα για το πότε έγινε η καταστροφή των Καρυών __________
Κατά μία άλλη εκδοχή, οι όμορφες, περίτεχνα χτενισμένες κόρες του Ερεχθείου είναι λακώνισσες παρθένες χορεύτριες που χόρευαν με καλάθια στο κεφάλι προς τιμήν της Καρυάτιδας Αρτέμιδος, οι οποίες ήταν ξακουστές για την ομορφιά τους. Κατ' αυτή την άποψη, ο Ικτίνος τις εμπνεύστηκε, παρακολουθώντας ένα λατρευτικό χορό Παρθένων που γινόταν στα Καρυάτια, μια ιδιαίτερη γιορτή των Καρυών, αφιερωμένη στη Θεά. Κι εδώ, βεβαίως, υπάρχουν ενστάσεις, οι οποίες προέρχονται από το επιχείρημα > Γιατί χρησιμοποιήθηκαν χορεύτριες της Αρτέμιδος σε Ναό της Θεάς Αθηνάς;
Σήμερα, η θεωρία που υιοθετείται ευρέως λέει ότι πρόκειται για 6 όμορφες περήφανες Αθηναίες Κόρες, οι οποίες στηρίζουν αντί κιόνων το Ερεχθείο, ως εκ τούτου πήραν το όνομα Καρυάτιδες. Παράλληλα παρίσταναν χοηφόρους, αποδίδουσες τιμές στον τάφο του αρχέγονου φιδόμορφου βασιλιά των Αθηνών, Κέκροπα °°°°°
Άγνωστοι είναι και οι δημιουργοί τους, καθώς μπορεί να έχουν φιλοτεχνηθεί η κάθε μια από από διαφορετικό πρόσωπο [πιθανώς τους Αλκαμένη ή Καλλίμαχο και κάποιους άλλους από το εργαστήριο του Φειδία. Η ακριβής αλήθεια γι' αυτές χάνεται στο χρόνο, η χάρις και η γοητεία τους ζει απαράλλαχτη ανά τις χιλιετίες *****
