01/09/2026
🍂 ΚΑΛΩΣ ΗΡΘΕΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗ 🍂
🍁Σεπτέμβρης μήνας, τρυγητής🍁
Φθάσαμε και στον Σεπτέμβριο, τον πρώτο μήνα του φθινοπώρου, που μόνο φθινόπωρο δε θυμίζει. Ο καιρός είναι συνήθως καλοκαιρινός, οι θερμοκρασίες υψηλές, στην αρχή του μήνα συνεχίζονται οι καλοκαιρινές διακοπές και τίποτε δεν θυμίζει, το πρώτο μισό τουλάχιστον, ότι μπαίνουμε σε μια άλλη εποχή. Βέβαια, τυπικά η εποχή αλλάζει στο τέλος του μήνα στις 22 Σεπτεμβρίου, οπότε συμβαίνει η φθινοπωρινή ισημερία, δηλαδή την ημερομηνία αυτή έχουμε ίση διάρκεια μέρας και νύχτας. Τους επόμενους τρεις μήνες η μέρα θα αρχίσει να μικραίνει προς όφελος του σκοταδιού της νύχτας.
Ο Σεπτέμβριος έχει πολλές ονομασίες, όπως «Σταυριάτης» ή «Σταυρίτης» λόγω της μεγάλης γιορτής της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού στις 14 του μήνα, μα πιο γνωστός είναι ως «Τρυγομηνάς» ή «Τρυγητής»! Ο Σεπτέμβριος είναι επίσης και ο μήνας της επιστροφής των μαθητών στα σχολεία για μια νέα χρονιά.
Ανατρέχοντας όμως στην πλούσια λαογραφία μας, θα δούμε πως η πρώτη μέρα του μήνα θεωρείται επίσης και η πρώτη μέρα του εκκλησιαστικού έτους.
Έτσι η νοικοκυρά πολύ πρωί θα πάει στη βρύση μ' ένα κανάτι να το γεμίσει νερό και θα επιστρέψει σπίτι. Στην είσοδο του σπιτιού θα βάλει κάτω ένα ρόδι το οποίο και θα πατήσει. Με αυτό δηλώνεται το άνοιγμα της καλοτυχίας με την πρώτη του νέου έτους.
Εστιάζοντας στον μήνα αυτό, ως «Τρυγητή» ξεκινάμε με τη συγκομιδή των σταφυλιών και έπειτα ακολουθεί το «πάτημά» τους, ώστε να βγει ο μούστος. Τα παλιότερα χρόνια, αυτή η διαδικασία ήταν αρκετά δύσκολη για τον γεωργό, αφού μετά το κόψιμο των σταφυλιών, έπρεπε αυτά να μεταφερθούν μέσα σε μεγάλα καλάθια στα πατητήρια, εκεί με τα πόδια να γίνει η παραγωγή του μούστου και τέλος ο μούστος να μπει σε βαρέλια για να γίνει κρασί.
Ο τρύγος κατά την αρχαιότητα ήταν το γεγονός στο οποίο οφείλονταν πολλές γιορτές προς τιμήν του θεού Διονύσου σε ολόκληρη την Ελλάδα.
Επίσης γι' αυτό τον μήνα υπάρχουν και αρκετές δεισιδαιμονίες.
Οι έγκυες γυναίκες, την πρώτη του μήνα, έπρεπε να απέχουν από κάθε εργασία, για να μην γεννηθεί το παιδί τους με το σημάδι του αγίου (Συμεών / σημαδεύω).
Ακόμα, σε κάποια μέρη της Ελλάδας οι κάτοικοι, το πρωί της 1ης Σεπτεμβρίου, ράντιζαν ο καθένας με αγιασμό το σπίτι του, τα αμπέλια του και τα δίχτυα του, για να ευλογηθούν και να δώσουν πολλά σταφύλια και πολλά ψάρια αντίστοιχα.
Είναι ξεκάθαρο λοιπόν πόσο μεγάλη σημασία έδιναν στο συγκεκριμένο μήνα και πόσο σημαντικός ήταν για τη ζωή τους. Αυτό το βλέπουμε και από πολλές παροιμίες και ποιήματα που αναφέρονται στον Σεπτέμβριο και στον τρύγο.
ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΤΟΥ ΤΡΥΓΗΤΟΥ (Κώστας Κρυστάλλης)
Το λέει ο πετροκότσυφας στο δροσερό τ’ αυλάκι,
το λεν στα πλάγια οι πέρδικες, στην ποταμιά τ’ αηδόνια,
το λεν στ’ αμπέλια οι λυγερές, το λεν με χίλια γέλια,
το λέει κ’ η Γκόλφω η όμορφη, το λέει με το τραγούδι:
«— Αμπέλι μου, πλατύφυλλο και καλοκλαδεμένο,
δέσε σταφύλια κόκκινα, να μπω να σε τρυγήσω,
να κάμω αθάνατο κρασί, μοσκοβολιά γιομάτο.
Μες στα κατώγια τα βαθιά σαν μόσχο να το κρύψω,
να το φυλάξω ολάκαιρες χρονιές, ακέριους μήνες,
ώσπου να 'ρθει μιαν άνοιξη, να 'ρθει ένα καλοκαίρι,
να γύρει από τη μακρινή την ξενιτιά ο καλός μου.
Να κατεβώ μες στην αυλή, να πιάσω τ’ άλογό του,
να τον φιλήσω αγκαλιαστά στα μάτια και στο στόμα,
να τον κεράσω, αμπέλι μου, τ’ αθάνατο κρασί σου,
της ξενιτιάς τα βάσανα να παν, να τα ξεχάσει.»
ΠΑΡΟΙΜΙΕΣ:
«Τον Σεπτέμβρη τα σταφύλια, τον Οκτώβρη τα κουδούνια.»
«Αν βρέξει ο τρυγητής, χαρά στον τυροκόμο.»
«Του Σεπτέμβρη οι βροχές, πολλά καλά μας φέρνουν.»
«Όποιος έχει αμπέλια ας τρυγά κι όποιος έχει δρόμο ας τρέχει.»
Ας καλωσορίσουμε αυτή την υπέροχη εποχή με αισιοδοξία και χαμόγελα, γεμάτοι ενέργεια για νέες αρχές και όμορφες στιγμές.
Καλό μήνα και καλό φθινόπωρο σε όλους!🍁🍁
