08/06/2026
Περπατώντας στο ιστορικό και το ευρύτερο κέντρο της πόλης, τα σημάδια της εγκατάλειψης είναι διάσπαρτα. Νεοκλασικά του 19ου αιώνα, εκλεκτικιστικά του 20ου, λαϊκά κτίσματα αλλά και κτίρια του Μοντέρνου Κινήματος στέκουν μόνα, παρατημένα στις αναμνήσεις περασμένων εποχών, την ώρα που η Αθήνα ασθμαίνει μέσα στον κλοιό των αυτοκινήτων και των πολυώροφων πολυκατοικιών. Όπως υποστήριξε ο Τζον Ράσκιν στο έργο του «Οι Επτά Λαμπτήρες της Αρχιτεκτονικής» (1849), η αρχιτεκτονική είναι ο φύλακας της ιστορικής μνήμης και η διατήρησή της αποτελεί ηθική επιταγή. Τα διατηρητέα κτίρια, αποτελώντας φορείς ταυτότητας, αποτυπώνουν την ιστορία των πόλεων, τις κοινωνικές συνθήκες και διατηρούν την ανθρώπινη κλίμακα στις γειτονιές. Έχουν, δηλαδή, αξία πολιτιστική, κοινωνική και αισθητική. Ωστόσο, στην Αθήνα του σήμερα, η αξία αυτή μοιάζει να προσκρούει σε ένα τείχος αδιαφορίας. Γιατί τα περισσότερα ρημάζουν; Μήπως το γήρας και η εγκατάλειψή τους αποτυπώνουν μια πόλη που αδυνατεί να προστατεύσει το αστικό της τοπίο προς όφελος των κατοίκων της;
[...] Διασχίζοντας ευρωπαϊκές μητροπόλεις όπως η Βιέννη, το Παρίσι ή η Ρώμη, αισθάνομαι πως η αρμονική αρχιτεκτονική τους προσφέρει γαλήνη· εκεί, ο άνθρωπος μπορεί και αναπνέει. Τα διατηρητέα, μάρτυρες της ιστορικής συνέχειας, θυμίζουν τον Μαρσέλ Προυστ στο «Le Temps retrouvé» που προσεγγίζει την αρχιτεκτονική ως μέσο ανάκτησης του χαμένου χρόνου. Υπό αυτό το πρίσμα, η αποκατάστασή τους υπερβαίνει τη «νοσταλγία» ή την αισθητική, συνθέτοντας μια βαθιά οικονομική, περιβαλλοντική και κοινωνική στρατηγική για την επιβίωση της πόλης. Σήμερα, η μάχη για το νέο πρόσωπο της Αθήνας συνεχίζεται ανάμεσα στη γραφειοκρατική αδράνεια και την ιδιωτική ευαισθησία.
Συνομίλησα με την Ελένη Μαΐστρου (ΕΛΛΕΤ), την Ειρήνη Γρατσία (MONUMENTA) και τη Γιώτα Βρεττάκου (Σύλλογος Ιδιοκτητών Διατηρητέων), φωτίζοντας την κατεπείγουσα ανάγκη να αναστηθεί η αρχιτεκτονική κληρονομιά στο «κλεινόν άστυ».
Κυκλοφόρησε την Κυριακή 07/06/2026 στην ειδική έκδοση «Ακίνητα & Υποδομές» της εφημερίδας Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ
Στις φωτογραφίες που ακολουθούν θα διαβάσετε όλο το άρθρο.
✍️: