19/05/2026
#තිස්සමහාරාම #වැව
===================
☘️තිස්ස වැව යනු ශ්රී ලංකාවේ දකුණු පළාතේ, හම්බන්තොට දිස්ත්රික්කයේ තිස්සමහාරාමය ප්රදේශයේ පිහිටා ඇති ඓතිහාසික සහ ඉතා සුන්දර මිරිදිය ජලාශයකි. රුහුණු රාජධානියේ පැරණි වාරි තාක්ෂණය මැනවින් පිළිඹිබු කරන මෙම වැව, ප්රදේශයේ කෘෂිකර්මාන්තයට මෙන්ම සංචාරක ආකර්ෂණයටද ඉමහත් සේවයක් සපයයි.
#ඓතිහාසික #පසුබිම
🌿නිර්මාණය කිරීම: මෙම වැව ක්රිස්තු පූර්ව 3 වන සියවසේදී එවකට රුහුණේ රජකම් කළ මහානාග රජතුමා විසින් ඉදිකරන ලදැයි ජනප්රවාදයේ හා ඉතිහාසයේ සැළකේ. (ඇතැම් මූලාශ්රවල මෙය ඉලනාග රජු විසින් කළ බවද සඳහන් වේ).
🌿ප්රතිසංස්කරණය: කාලයාගේ ඇවෑමෙන් ජරාවාස වී තිබූ මෙම වැව, බ්රිතාන්ය පාලන සමයේදී එනම් 1871 වර්ෂයේදී නැවත ප්රතිසංස්කරණය කර ප්රයෝජනයට සුදුසු පරිදි සකස් කරන ලදී.
#වැවේ #ස්වභාවය #සහ #වැදගත්කම
🌿ප්රමාණය: වර්තමානය වන විට තිස්ස වැව අක්කර 652 ක පමණ භූමි ප්රමාණයක විහිදී පවතී.
🌿කෘෂිකර්මාන්තය: තිස්සමහාරාම ප්රදේශයේ පිහිටි ඉතා විශාල කුඹුරු යායවල් රැසකට අවශ්ය ජලය සපයන ප්රධානතම ජල මූලාශ්රය වන්නේ මෙම වැවයි.
🌿භූමි අලංකරණය: වැව් බැම්ම දිගේ සෙවන සලසමින් වැඩී ඇති සුවිසල් පැරණි වෘක්ෂ (විශේෂයෙන්ම මාර ගස්) වැවට මනරම් සහ අභිමානවත් පෙනුමක් එක් කරයි.
#සංචාරක #සහ #විවේකී #ආකර්ෂණය
🌿නෑම සහ විවේකය: දේශීය මෙන්ම විදේශීය සංචාරකයින් අතර ස්නානය කිරීම සහ විවේකීව කාලය ගත කිරීම සඳහා මෙම වැව ඉතා ප්රසිද්ධය.
🌿පරිසරය: සවස් කාලයට වැව් බැම්ම මත ඇවිද යමින් සුළං රැල්ලේ පහස විඳීමටත්, හිරු බැස යන සුන්දර දර්ශනය නැරඹීමටත් බොහෝ පිරිස් මෙහි පැමිණෙති.
🌿ආසන්න පුදබිම්: වැවට ඉතා ආසන්නයෙන් ප්රසිද්ධ තිස්සමහාරාම චෛත්යය සහ සඳගිරි වෙහෙර වැනි ඓතිහාසික පූජනීය ස්ථාන පිහිටා ඇත.
🌿තිස්සමහාරාම තිස්ස වැවේ වාරි තාක්ෂණය, ජල සැපයුම සහ ඉංජිනේරුමය වටිනාකම පිළිබඳ තවත් වැදගත් තොරතුරු කිහිපයක් මෙන්න
1. #ඉංජිනේරුමය #සැලැස්ම #සහ #වාරි #තාක්ෂණය
🌿ලොව පළමු ආනත වේල්ල (Oblique Dam): තිස්ස වැව ඉංජිනේරු විද්යාත්මකව සුවිශේෂී වන්නේ එහි ඇති විශේෂිත වේලි සැලැස්ම නිසාය. ප්රදේශයේ පවතින අඩු වර්ෂාපතනය සහ කුඩා පෝෂක ප්රදේශය සැලකිල්ලට ගෙන පුරාණ ඉංජිනේරුවන් ජලය උපරිමයෙන් රඳවා ගැනීමට හැකිවන පරිදි මෙහි වැව් බැම්ම නිර්මාණය කර ඇත.
🌿ජල ධාරිතාව: වැවේ උපරිම ජල මට්ටමේදී සාමාන්ය ගැඹුර අඩි 13 ක් (මීටර 4 ක්) පමණ වන අතර, සම්පූර්ණ ජල ධාරිතාව ඝන අඩි මිලියන 160 ක් පමණ වේ.
🌿වැව් බැම්මේ දිග: වැවෙහි දකුණු මායිමෙන් විහිදෙන ප්රධාන වැව් බැම්ම කිලෝමීටර 1.2 ක් (සැතපුම් 0.75 ක්) පමණ දිගකින් යුක්තය.
2. #ජල #මූලාශ්රය #සහ #ජල #කළමනාකරණය
🌿කිරිඳි ඔය ව්යාපාරය: වැවට ප්රධාන වශයෙන් ජලය ලැබෙන්නේ එහි ස්වභාවික පෝෂක ප්රදේශයෙන් පමණක් නොවේ. කිරිඳි ඔයේ පිහිටි ඇල්ලගල අමුණෙන් ආරම්භ වන විශේෂිත ඇල මාර්ගයක් ඔස්සේ තිස්ස වැව වෙත අඛණ්ඩව ජලය සපයනු ලැබේ.
🌿යෝධ වැව පෝෂණය කිරීම: තිස්ස වැවේ නැගෙනහිර දෙසින් මීටර 100 ක පමණ දිගකින් යුත් පිටවානක් (Spillway) පිහිටා ඇත. මෙම පිටවානෙන් පිටවන අතිරික්ත ජලය පහළින් පිහිටි ඓතිහාසික යෝධ වැව වෙත ගලා යාමට සලස්වා ඇත.
🌿සොරොව් පද්ධතිය: ජලය ක්රමවත්ව කුඹුරු වෙත මුදා හැරීම සඳහා වැවෙහි සොරොව් 3 ක් ක්රියාත්මක වේ.
3. බ්රිතාන්ය #සමයේ #අලංකරණය
🌿තිස්ස - කතරගම මාර්ගය: වැවේ දකුණු ඉවුර මතින් වර්තමාන තිස්සමහාරාම - කතරගම (B464) ප්රධාන මාර්ගය දිව යයි.
🌿මාර ගස් පෙළ: 1871 දී වැව ප්රතිසංස්කරණය කිරීමෙන් පසු, බ්රිතාන්ය පාලකයින් විසින් මඟීන්ට සෙවන පිණිස වැව් බැම්ම දිගේ ඉන්දියානු මාර ගස් (Rain Trees) රෝපණය කරන ලදී. අද වන විට සුවිසල්ව වැඩී ඇති මෙම ගස් පෙළ වැවට අතිශය සුන්දර දර්ශනයක් එක් කරයි.
4. #පරිසර #පද්ධතිය #සහ #පක්ෂි #පාරාදීසය
🌿වලිවවුලන් (Fruit Bats): තිස්ස වැවේ බටහිර මායිමේ ඇති විශාල වෘක්ෂයන්හි දහස් ගණනින් වලිවවුලන් ලැගුම් ගෙන සිටින අයුරු දැකගත හැකිය.
🌿පක්ෂි නිරීක්ෂණය: දේශීය ජලජ පක්ෂීන් මෙන්ම සංක්රමණික පක්ෂීන් රැසක් වැව ආශ්රිතව ගැවසෙන බැවින්, සවස් කාලයට බෝට්ටු සංචාරයක යෙදෙමින් පක්ෂීන් නැරඹීමට (Bird Watching) සංචාරකයින් බෙහෙවින් ප්රිය කරති.
