26/10/2022
Shtegetime Qafe e Perdelecit - Koprrisht - Maja e Koprrishtit - Maja e Berishdolit - Berishdol - Qafe e Perdelecit - Lepushe. 10Km.
Kjo zemer e Malesise se Madhe e veshur ne kurora te shkrepta malesh, te cilat duken se atje diku puqen me qiellin, ngerthen ne vete: brinja, qafa, gerdhata, gryka, shpella, pllaja, livadhe, ledina e vija. Duke e soditur kete bukuri te rralle te kesaj parajse nen qiell, te cilen e ben edhe me madheshtore relievi i saj i thyer, njeriu gjithnje e me shume bindet se ky vend terheqes paraqet pamje tipike te trevave shqiptare.
Majat e ketyre bjeshkeve qe nga dimri e, pothuajse, gjithe veres ruajne bardhesine e bores se paperlyer. Keto shtresa kristale ne te cilat thyhen rrezet e diellit, shkelqejne si copeza diamanti ne lartesi. Nen kete mozaik ngrihen fshatrat, te cilat te shperndara tej e mbane me nga nje grumbull shtepish te ndertuara nen hijen e ndonje mali gri, ne shpat, apo ne ndonje lugine, duken nga larg si te varura ne qiell. Keto pamje mahnitese midis shkembinjsh, kodrash e sukash, thurin e thyejne pejzazhin e kesaj natyre te paprekur. Atje larg mbi shpatet e maleve blu bien ne sy kurora te blerta ahi ne miniature.
Kullat e pakta, qe ndrisin si sy te malit, rrefejne se edhe ne keto pjese te larta te Malesise ruhen simbolet e para te artit dhe te qendreses se shqiptareve. Qendrojne ne maje te ndonje kodre dhe te behet se vezhgojne cdo levizje perreth. Ne shume prej tyre ballin e oxhakut e stolis lahuta e cila sjell nder mend kenget dhe kreshniket e ketyre viseve. Ne anen tjeter, thuajse te ekspozuara, heshtin oaza te vogla armesh nga te cilat malesori asnjehere nuk u nda. Lidhur me kete lirisht mund te thuhet se e tere psikologjia e kesaj bote te forte dikur sillej rreth shpates dhe hutes.
Fale mergimtareve, kesollat e dikurshme qe i rendonte dhe thyente bora e shtrengata, sot i zevendesojne shtepite e reja. Per fat te keq shumica e tyre jane te braktisura. Njerezit moren boten ne sy. Pleqte dhe ata pak te rinj qe ruajne vatrat, gjallojne nga blegtoria dhe bujqesia. Gropezat qe natyra dhe duert e vyeshme te vendasve i hapen midis shkembinjsh, jane arat ku banoret e bjeshkes kultivojne, kryesisht, patate e perime te tjera qe i rezistojne motit. Keto dhe misri deri vone ishin burimet kryesore te jeteses te kelmendasve.
Si monumente te perjetshme te nje populli, bien ne sy varrezat, te cilat me arkitekturen e vet deshmojne traditen e lashte te ruajtjes se kultit per te ndjeret, gje qe rrefen per nje civilizim te kamotshem te kesaj bote te shkembit.
Ne mesin e tyre hasen lapidare te familjeve ne mergim. E, megjithese e dine mire se ata do te prehen atje, diku larg ku per cdokend jane te huaj, lapidaret duhet te qendrojne aty, tek te paret, tek rrenjet e tyre si prove e dhimbshme dhe e perhershme e familjeve te tretura ne bote.
Devotshmeria dhe vetemohimi i kesaj bashkesie e mbeshtetur ne fe te lashte, ne krishterim, ruajne lidhjet dhe vecorite kombetare, historike e shoqerore te ketyre banoreve te malit. Kjo popullate e shkathte, jo e pasur me prona, por me vlera te tjera nga te cilat peshojne, ne vecanti, ato shpirterore, pasqyrohen ne zemren e hapur, buzeqeshjen dhe syte e tyre xixe, kur miku ua mesyn deren. Per kete krijese per ta "Hije e Zotit", lumturohen dhe shkrihen, meqe kelmendasit per mikpritje jane te vecante.
Duke u falenderuar vlerave dhe pasurise qe posedon kjo pjese e Malesise se Madhe vihet ne perfundim se: cdo njeri qe nje here shkele ne keto treva, gjakon tu kthehet perseri; te ngjalle kujtimet per bukurine e eger te kesaj natyre virgjer, por edhe te mrrekullohet me karakterin, ligjet e zakonet e ketij populli te vogel burreror duke perjetuar edhe nje here kultin e trimerise, kryelartesine, besnikerine, miqesine dhe nderen e mikut.
Po. Ishin keto disa nga ripertritjet tona ne mendje, te cilat i ruajme dhe do ti rikujtome me xhelozi bashke me ato pamje mbreselenese, copeza stolish te nje natyre terheqese, te nje bukurie me ze ekzotike e te pafund te vendlindjes te te pareve tone.
Ne fund te shtegetimit u drejtuam per tek bujtina Hotel Alpini.
Lexim dhe shikim te kandshem!
Anton Pllumaj Photography
