14/04/2026
စီးပွားရေးလောကရဲ့ ရွေ့လျားနေတဲ့ စက်ကွင်းထဲမှာ "ယုံကြည်မှု" ဆိုတာ စာချုပ်စာတမ်းတွေထက် ပိုခိုင်မာတဲ့ "နှုတ်ကတိ သစ္စာ" တစ်ခုလို ဖြစ်တည်နေပါတယ်။
အထူးသဖြင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်ရဲ့ ပြောင်းလဲလာတဲ့ နည်းပညာနဲ့ စိန်ခေါ်မှုတွေကြားမှာ ဝန်ထမ်းနဲ့ အလုပ်ရှင်ကြားက ယုံကြည်မှုဟာ ပုံစံသစ်တစ်ခုနဲ့ အသက်ဝင်နေတာကို တွေ့ရမှာပါ။
ယခင်က မြန်မာလုပ်ငန်းရှင်အများစုဟာ ဝန်ထမ်းကို မျက်စိရှေ့မှာရှိမှ အလုပ်လုပ်တယ်လို့ ယူဆခဲ့ကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ၂၀၂၆ မှာတော့ Hybrid Working (ရုံးတက်တစ်လှည့်၊ အိမ်ကလုပ်တစ်လှည့်) စနစ်က ခိုင်မာလာပါတယ်။ရန်ကုန်က နည်းပညာကုမ္ပဏီတစ်ခုမှာ အလုပ်ရှင်က ဝန်ထမ်းရဲ့ Computer ထဲမှာ Tracking Software ထည့်ပြီး စောင့်ကြည့်မယ့်အစား "ရလဒ်အခြေခံ (Result-Oriented)" ယုံကြည်မှုကို ပေးလိုက်ပါတယ်။ ဝန်ထမ်းကလည်း အိမ်ကနေ အလုပ်လုပ်ပေမဲ့ သတ်မှတ်ထားတဲ့ Deadline ထက် စောပြီး ပြီးစီးအောင် လုပ်ပြခြင်းဖြင့် "မျက်ကွယ်ယုံကြည်မှု" ကို တည်ဆောက်ပါတယ်။
ဒါဟာ "လူမမြင်ရင် ခိုးစားတတ်တယ်" ဆိုတဲ့ အယူအဆဟောင်းကို "လူမမြင်လည်း ကိုယ့်တာဝန်ကိုယ်ကျေတယ်" ဆိုတဲ့ Professional Integrity နဲ့ အစားထိုးလိုက်တာပါ။
"ခက်ခဲချိန်က လက်တွဲဖော်" (Empathy in Crisis)၂၀၂၆ ခုနှစ်အတွင်း မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ စီးပွားရေး အတက်အကျတွေကြားမှာ ဝန်ထမ်းနဲ့ အလုပ်ရှင်ကြားက ယုံကြည်မှုဟာ "ငွေကြေး" တစ်ခုတည်းအပေါ်မှာ မရပ်တည်တော့ပါဘူး။
မန္တလေးက ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းတစ်ခုမှာ ကုန်ကြမ်းဈေးတက်လို့ လုပ်ငန်းခက်ခဲနေချိန်မှာ အလုပ်ရှင်က ဝန်ထမ်းတွေကို ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ခေါ်ယူဆွေးနွေးပါတယ်။ "ငါတို့ အတူတူရုန်းကြရအောင်၊ အမြတ်ရရင် ပြန်ခွဲဝေပေးမယ်" ဆိုတဲ့ ကတိအပေါ် ဝန်ထမ်းတွေက ယုံကြည်ပြီး လုပ်ခလစာ အပြည့်မရနိုင်တဲ့လတွေမှာတောင် အလုပ်မထွက်ဘဲ ဝိုင်းဝန်းကူညီကြပါတယ်။ ဒါဟာ "မိသားစုစိတ်ဓာတ်" ပါပဲ။ အလုပ်ရှင်က ဝန်ထမ်းကို "အစေခံ" လိုမမြင်ဘဲ "ညီအစ်ကို မောင်နှမ" လို သဘောထားတဲ့အခါ ယုံကြည်မှုက သံမဏိထက် ခိုင်မာသွားပါတယ်။
ယနေ့ခေတ်မှာ ဝန်ထမ်းအတော်များများဟာ Side Hustle (ဘေးပန်းအလုပ်) တွေ ရှိတတ်ကြပါတယ်။ ၂၀၂၆ မှာ ဒါဟာ အငြင်းပွားဖွယ်ရာ ကိစ္စတစ်ခု ဖြစ်လာပါတယ်။ Marketing Agency တစ်ခုမှာ ဝန်ထမ်းတစ်ဦးက အပြင်အလုပ် လက်ခံထားတာကို အလုပ်ရှင်က သိသွားပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အလုပ်ရှင်က အပြစ်တင်မယ့်အစား "မင်းရဲ့ ကိုယ်ပိုင်တိုးတက်မှုကို ငါထောက်ခံတယ်၊ ဒါပေမဲ့ ကုမ္ပဏီရဲ့ Project တွေကိုတော့ ထိခိုက်မှုမရှိစေနဲ့" လို့ လမ်းဖွင့်ပေးလိုက်ပါတယ်။ရလဒ်အနေနဲ့ အဲဒီဝန်ထမ်းဟာ အပြင်ကရတဲ့ ဗဟုသုတတွေကို ကုမ္ပဏီအလုပ်မှာ ပြန်အသုံးချပြီး ပိုမိုစွမ်းဆောင်ရည် တက်လာပါတယ်။ အလုပ်ရှင်က သူ့အပေါ် ထားရှိတဲ့ "နားလည်မှုနဲ့ ယုံကြည်မှု" ကြောင့် တခြားကုမ္ပဏီက ပိုများတဲ့ လစာနဲ့ ကမ်းလှမ်းတာကိုတောင် သူငြင်းပယ်ခဲ့ပါတယ်။
မြန်မာစကားပုံတစ်ခုရှိပါတယ်၊ "ယုံကြည်ခြင်းသည် အောင်မြင်ခြင်း၏ အစ" တဲ့။ ၂၀၂၆ ရဲ့ မြေပြင်မှာတော့ ယုံကြည်မှုဆိုတာ "ငါ့ကိုယုံပါ" လို့ ပါးစပ်ကပြောနေရုံနဲ့ မရတော့ပါဘူး။အလုပ်ရှင်အတွက်ကတော့ ဝန်ထမ်းရဲ့ ဘဝလုံုံခြုံမှုကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားပေးတဲ့ "စေတနာ"က အရေးကြီးသလို၊ ဝန်ထမ်းအတွက်ကလည်း အလုပ်ရှင်ရဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကို ကိုယ့်ပိုင်ဆိုင်မှုလို တန်ဖိုးထားတဲ့ "စေတနာ"က အရေးကြီးလာပါပြီ။
ဒီ "စေတနာ" နှစ်ခု ထပ်တူကျတဲ့အခါမှာတော့ ဘယ်လို စီးပွားရေးမုန်တိုင်းတွေပဲ တိုက်တိုက်၊ အဲဒီလုပ်ငန်းခွင်ဟာ အင်အားအကောင်းဆုံး ခံစစ်တစ်ခုကို ပိုင်ဆိုင်ထားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
သင်ဟာ လုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦးအနေနဲ့ရော၊ ဝန်ထမ်းတစ်ဦးအနေနဲ့ရော... ဒီနေ့မှာ ယုံကြည်မှုရဲ့ "အုတ်တစ်ချပ်" ကို စတင်ချလိုက်ပြီလားဆိုတာကတော့?