20/07/2026
अदुवालाई हरियो सुन को अवसरका रूपमा लिइएको छ, जसको व्यवसायिक दायरा निकै ठूलो छ। अदुवा खेती दीर्घकालीन, स्थिर आम्दानी चाहने कृषक र सहकारीहरूका लागि लक्षित छ, जसको उत्पादन चक्र ८ देखि ९ महिनाको हुन्छ। यसको बीउ अलि महँगो भएतापनि प्रति रोपनी करिब रु. ५,२९८ नाफा हुने तथ्याङ्क छ। नेपालमा अदुवाको वार्षिक करोबार निकै उत्साहजनक छ, जस्तै सल्यानमा मात्रै रु. ४१ करोडको कारोबार र ८,००९ टन ताजा अदुवा निर्यात भएको सफल कथा छ। कच्चा अदुवाको मूल्य प्रति केजी रु. ५० देखि ८० सम्म हुने गरेतापनि यसको मुख्य शक्ति प्रशोधन र निर्यातमा निहित छ। अदुवालाई सुठो रु. ४००, पाउडर रु. ५००, र अदुवा तेल रु. १,२०० मा प्रशोधन गर्दा यसको मूल्य ४ देखि ६ गुणासम्म वृद्धि हुन्छ। नेपालले ठूलो मात्रामा ताजा अदुवा निर्यात गरेपनि सुठो भने आयात गर्ने गरेको विरोधाभासपूर्ण अन्तर्दृष्टिले देशमा प्रशोधन उद्योगको ठूलो आवश्यकता देखाउँछ।
अदुवाको अन्तर्राष्ट्रिय बजारको कुरा गर्दा, भारत मुख्य निर्यात गन्तव्य भएतापनि त्यहाँ कम मूल्य पाइने हुँदा प्रशोधन आवश्यक देखिन्छ। अर्कोतर्फ, युरोप जर्मनी, नेदरल्याण्ड्समा CERES जैविक प्रमाणीकरण मार्फत प्रिमियम मूल्यमा निर्यात गर्ने ठूलो अवसर छ जस्तै पाल्पाको सहकारीले युरोप र जर्मनीमा चिप्स निर्यात गरेको उदाहरण। यद्यपि, अदुवा खेतीमा राइजोम रोट र पात झुल्सिने जस्ता रोगहरूको चुनौती रहेकाले उन्नत बीउ, रोग व्यवस्थापन, र सरकारी स्तरबाट प्रशोधन पूर्वाधार तथा बिमाको व्यवस्था आवश्यक देखिन्छ। गाजर जस्तै अदुवा पनि जमिनमुनि फल्ने हुनाले बाँदर प्रतिरोधी बालीका रूपमा उत्कृष्ट ठहरिएको छ।
