02/11/2021
Dziś mija dokładnie 30 lat od śmierci Zofii Niedziałkowskiej.
2 listopada to Zaduszki, ale i ważna dla Ostrołęki rocznica. Mija dziś dokładnie 30 lat od śmierci Zofii Niedziałkowskiej (1904-1991). O kolejach jej życia i pracy badawczej sporo już napisano (dla zainteresowanych w komentarzu wklejamy link do tekstu Stanisława Pajki), tymczasem dzielimy się kilkoma refleksjami na marginesie tej rocznicy.
▪️ Na posiedzeniu 10 października 1929 r. Magistrat miasta Ostrołęki podjął uchwałę w sprawie sfinansowania wydania monografii miasta. Wydawnictwo miało uświetnić setną rocznicę bitwy pod Ostrołęką z 1831 roku. W protokole zanotowano, że "dla poszukiwania planów i innych dokumentów m. Ostrołęki postanowiono upoważnić Burmistrza do delegowania w tym celu odpowiedniej osoby do Warszawy, Płocka, Łomży". Burmistrzem był wówczas Kazimierz Piotrowski, który oprócz napisania historii miasta zlecił Zofii Niedziałkowskiej także stworzenie archiwum grodzkiego. Kto wie, czy najważniejsza książka o Ostrołęce miałaby szansę powstać, gdyby nie to zlecenie? Choć Piotrowski sprawował urząd burmistrza zaledwie 3 lata, był to czas intensywnych przemian w infrastrukturze, gospodarce, mieszkalnictwie. A pośród tej wytężonej pracy, wobec mnóstwa pilnych wydatków, sprawę archiwum i spisania historii miasta uznał za warte wysiłku. Co więcej – kto wie, gdyby nie pojawiła się możliwość pracy badawczej na miejscu, czy 25-letnia wówczas Zofia Niedziałkowska nie znalazłaby się w Warszawie lub innym, większym mieście (jak setki młodych, wykształconych osób dziś i dawniej)?
▪️ Nie doczekała się niestety Ostrołęka miejskiego archiwum: ani w latach międzywojennych, gdy jego organizacją miała zająć się Niedziałkowska, ani po wojnie – nawet w okresie, gdy była miastem wojewódzkim, ani później. Archiwalia dotyczące historii miasta, które przetrwały wojnę, uległy rozproszeniu. Jaki wpływ miał ten brak na stan badań regionalnych i działającą tu kadrę specjalistów, na lokalną edukację i świadomość, na przetrwanie materiałów, które zamiast trafić do archiwum, trafiały często na śmietnik? Nie sposób dziś oszacować.
▪️ Dzieje Ostrołęki spisane przez Niedziałkowską miały swoje własne, burzliwe losy i nieprędko doczekały się publikacji. W maszynopisie przetrwały wojnę, powstanie warszawskie, a drukiem ukazały się dopiero w 1967 roku. Ponieważ w czasie wojny wiele archiwaliów uległo zniszczeniu, praca Niedziałkowskiej nabrała szczególnej wartości. Monografia miasta doczekała się 4 wydań, służy kolejnym pokoleniom badaczy i pasjonatów. Od pierwszego wydania minęło ponad 50 lat. A już w 2023 roku Ostrołęka będzie świętować okrągły jubileusz 650-lecia nadania praw miejskich.
Panie radne, panowie radni, szanowne osoby związane z samorządem! Bądźcie jak burmistrz Kazimierz Piotrowski – myślcie o wartościowych inicjatywach związanych z rocznicami odpowiednio wcześnie. Można uczcić 650-lecie miasta składając większy wieniec i zapraszając droższy niż zwykle zespół na Dni Ostrołęki. Ale można też zabezpieczyć w budżecie środki np. na dedykowane zadanie w ramach konkursu ofert, dając szanse na stworzenie czegoś, co po nas pozostanie.
Miasto Ostrołęka Łukasz Kulik - Prezydent Miasta Ostrołęki Młodzieżowa Rada Miasta Ostrołęki Wojciech Zarzycki - Przewodniczący Rady Miasta Ostrołęki Mariusz Mierzejewski - radny Miasta Ostrołęka Paweł Niewiadomski - Klub Radnych "Nasza Ostrołęka"
