15/03/2026
18 MARCA ŚRODA W GODZ. 18.00-20.00 KLUBOKAWIARNIA POŻYTECZNA
ZUZANNA HERTZBERG
„MNIE NIE TRZEBA KOCHAĆ, MNIE TRZEBA ROZUMIEĆ. WYMAZYWANE, NIEROZUMIANE, NIEWYGODNE.”
Żydówki, marksistki i antyfaszystki, założycielki Organizacji Antyfaszystowskiej „Lewica Związkowa” to splot tożsamości, których granic nie da się zakreślić. Nie da się też ich traktować selektywnie. Nie rozumiejąc lub pomijając którąś z nich, fałszuje się całe herstorie i ich przekaz.
W swoim wystąpieniu podzielę się skrawkami biografii Ruchli, Lei (Ziuli) Pacanowskiej i Hindy (Barbary) Beatus. Ponowię w ten sposób próbę odzyskania opowieści o żydowskich marksistkach - antyfaszystkach, zszycia w paczłork ich biografii, i zmierzenia się ze współcześnie uprawianą apropriacją żydowskich herstorii. Moją wypowiedź umieszczę w szerszym kontekście debat toczonych wokół potrzeby dekolonizacji wiedzy, a działania aktywistek ukarzę w perspektywie feminizmu intersekcjonalnego.
Omówię postawę zinternalizowanego antykomunizmu i graniczący z nią fenomen nieuświadomionego antysemityzmu. Postaram się pokazać, że niezrozumienie perspektywy mniejszościowej nie odnosi się wyłącznie do 20-lecia międzywojennego, ale przenika wiele opisów dotyczących innych okresów polskiej historii, i daje znać o sobie również dzisiaj.
Zuzanna Hertzberg (ona/jej) jest artystką interdyscyplinarną, artywistką i badaczką. Na jej praktykę artystyczną składają się prace na tkaninie, malarstwo oraz kontr-pomnikowe działania w przestrzeni publicznej. W swojej twórczości porusza kwestie przenikania się pamięci indywidualnej i zbiorowej. Jest autorką instalacji i kolaży wykorzystujących zasoby archiwalne, którym towarzyszą performatywne counter-storytellingi. Budując archiwum afektywne, śledzi mechanizmy związane z marginalizacją grup mniejszościowych i polityką wymazywania niewygodnych narracji - zwłaszcza kobiet - z pamięci historycznej. W swojej strategii traktuje archiwa jako narzędzia do odzyskiwania prawdy o przeszłości, aktualizuje ich przekaz i wykorzystuje je do działania na rzecz sprawiedliwości społecznej, tworząc prace, które rezonują w teraźniejszości i inspirują przyszłe zmiany.
Jest zaangażowana w indywidualne i kolektywne praktyki przeciwdziałające dyskryminacji oraz przemocy wobec osób i grup marginalizowanych.
W 2018 r. otrzymała stopień doktory na Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie (Przestrzenie niewiedzy, 2018).
W ostatnich latach realizuje projekt poświęcony żydowskim anarchistkom. Praca z tego cyklu, Żydowskie anarchistki przeciwko hegemonii, została zaprezentowana podczas 12. Biennale Sztuki Współczesnej w Berlinie (2022), w Galerii Residency Unlimited w Nowym Jorku (2022) oraz w ramach Trencin 2026 – Europejska Stolica Kultury na Słowacji. Tekstylny tryptyk Za – Czyn! stanowił istotny komponent jej indywidualnej wystawy w warszawskiej Galerii Studio (2023), prezentowany był w brukselskim Centrum Sztuk Pięknych Bozar (2024) oraz w Galerii Salon Akademi (2026).
W jej nowych pracach pojawia się motyw Lilit, biblijnej buntowniczki z Edenu. Odnawiając opowieść o pra-przodkini walki kobiet o ich autonomię, artystka przenosi ją we współczesny kontekst społeczno-polityczny.
