Ալեքպոլյան պատմություններ

04/04/2026

Մի օր Մհեր Մկրտչյանը Սիլվա Կապուտիկյանին ասում է.
-Սիլվա ջան, hացդ խլել եմ, մի պnեմ եմ գրել, գnւզեմ կարդալ։
Ասում է.
-Կարդա։
Ֆրունզիկը շատ հուզված և անսովոր լուրջ, սկսում է կարդալ։
Պnեմում նկարագրվшծ է լինում, թե ինչպես, երկրաշարժի օրերին ամբnղջ երկրագնդի մարդիկ ձեռք մեկնեցին աղետյալ հայ ժnղnվրդին, եկան օգնելու Վրաստանից, Ռուսաստանից, Իտալիայից, Ֆրանսիայից, Անգլիայից, Ամերիկայից, Աֆրիկայից, Ալժիրից, Անգոլայից, Շրի-Լանկայից, Պակիստանից, Հնդկաստանից, Սինգապուրից և այսպես շարունակ…. Երբ կարդում վերջացնում է,սպասողական հայացքով նայում է Կապուտիկյանին։Կապուտիկյանն ասում է.
-Ուրիշ էլ ո՞վ է կարդացել քո այս պոեմը:
Ասում է.
-Համո Սահյանը:
-Եվ ի՞նչ աuեց Համո Սահյանը։
Աuեց.
-Էդ ինչըղ լավ աշխարհագրություն գիտես 🥰

26/03/2026

28/01/2026

, մաս 19

Սիրելի՛ զինվորներ, պարոնայք սպաներ եւ գեներալներ,
Հարգելի՛ հայրենակիցներ,

Շնորհավորում եմ ՀՀ Հայոց Բանակի ծննդյան 34֊րդ հոբելյանական օրվա առթիվ, մաղթում խաղաղություն եւ նոր հաղթանակներ։

Հայկական բանակը ծնունդ առավ եւ ձեւավորվեց մեր նորօրյա ազատագրական պայքարի հերոսական մարտերում: Նա վերականգնեց այն փառքը եւ համբավը, որը հայ զինվորականները ժառանգել էին Հայկ Նահապետից, եւ ունեին` Ավարայրից մինչեի հին կայսերական ժամանակներ, մինչեւ Սարդարապատ, մինչեւ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը։

Այսօր մեր սահմաններին նրա՛նց սերունդներն են, նրանց հաղթական ուղին շարունակողները, մարտական ավանդույթները հաջորդ սերնդին փոխանցողները։
Մտածենք և գործենք մեր երկրի, մեր պետության, մեր ժողովրդի, մեր այսօրվա ու վաղվա համար։

2020թ. Արցախյան երկրորդ պատերազմը փոխեց մեր հայրենիքի իրողությունը, բայց բանակի շնորհիվ նորից վերագտնելու ենք մեր հզորության, հաղթանակների ճանապարհը։

Հայկական բանակի բոլոր նվիրյալներին շնորհավորում, եւ ի սրտե մաղթում եմ նոր հաղթանակներ եւ փառք։

Արագ ապաքինում, առողջություն մեր վիրավոր եւ հաշմանդամ դարձած հայորդիներին։

Եւ թող հայրենիք վերադառնան մեր գերեվարված եւ անհետ կորած տղերքը, որոնց համար լուռ աղոթում ու սպասում են հազարավոր սրտեր։

Փառք ու պատիվ այն ծնողներին, ովքեր հայրենիքի պաշտպանության զոհասեղանին դրեցին ամենաթանկը, համբերություն մեր նահատակված եղբայրների ընտանիքի անդամներին, հարազատներին ու ընկերներին։

Փառք ու պատիվ սահմանին կանգնած հայ զինվորին ու սպային։

Հավերժ փառք, քաջի մահով հայրենիքի պաշտպանության եւ պահպանության համար ընկած տղերքին։ Խոնարհումս մեր շարքերը լքած ռւ երկնային գնդի շարքերը համալրած մեր եղբայրների հիշատակին։

Հարգանքներով` էն տեռորիստի տեսքով գիդը։
Պատիվ ունեմ։

01/01/2026

1886թ. այս օրն է ծնվել մեծ ՀԱՅ, մեծ Զորավար Գարեգին Տեր-Հարությունյանը` Գարեգին Նժդեհ, (01.01.1886֊21.12.1955)…

Մի քանի քչերին հայտնի դեպքեր Նժդեհի կյանքից։
1947թ. Երեւան: Ամառային այդ օրն ընդմիշտ տպավորվեց ՀԽՍՀ պետանվտանգության աշխատակից Աբովյանի հոգում: Հետախուզական գնդապետ Մելքումովի հետ նրանք զբոսանքի տարան Երեւանի բանտում գտնվող սպարապետին: Մեքենան դուրս եկավ Պետ անվտանգության նախարարության շենքի բակից եւ ուղղություն վերցրեց դեպի Հաղթանակի զբոսայգի: Պայծառ, արեւոտ օր էր: Նժդեհն ագահորեն նայում էր Երեւանի` իր համար հրաշք նմանվող փոփոխություններին: Գավառային, ավելի ճիշտ գյուղական բնույթի քաղաքը վերածվել էր տուֆակերտ իսկական քաղաքի: Մեքենան անցավ Աբովյանի պուրակով եւ սկսեց ծանրորեն բարձրանալ ճանապարհով: Առավոտյան ժամերն էին, եւ շրջապատում գրեթե մարդ չկար: Նժդեհը հանդարտ իջավ մեքենայից եւ Մելքումովի եւ Աբովյանի ուղեկցությամբ շարժվեց դեպի Երեւանին նայող պուրակի կողմը: Հանկարծ նրա տեսադաշտում բացվեց հրաշք քաղաքը, որին, ասես հեռվից սատարում էր երկգագաթանի` սուրբ Արարատը: Ուղեկցողները մի քանի քայլ հետ մնացին: Սպարապետը չեր հավատում աչքերին: Նա երկար, շատ երկար նայեց քաղաքին, ապա շուռ եկավ, եւ նրա ուղեկիցները տեսան սպարապետի արցունքակալած աչքերը: Հազար ու մի արգելք, դժվարություն ու դաժանություններ տեսած ու հաղթահարած երկաթյա զինվորականը լաց էր լինում...
-Կարելի՞ է մի բուռ վերցնեմ այստեղից, - խնդրագին դիմեց սպարապետը:
-Իհարկե, - իսկույն պատասխանեց Մելքումովը: Տարիքն առած զորավարը գրպանից հանեց թաշկինակը, կռացավ ու դողդողացող ձեռքերով սկսեց հող լցնել թաշկինակի մեջ: Նրա չդադարող արցունքներն ընկնում էին թաշկինակի մեջ հավաքած հողի վրա: Կապելով իր թաշկինակի թանկագին գանձը` Նժդեհը կրկին շրջվեց Երեւանի կողմը..... Մեքենան անցնում էր Նժդեհին ծանոթ ու անծանոթ փողոցներով:
-Հիշո՞ւմ եք այս ինչ շենք է, - կարծես միամտորեն հարցրեց Աբովյանը:
-Հիշում եմ, տղաս, հիշում, սա մեր պառլամենտի շենքն է, - պատասխանեց սպարապետը: Այդ գիշեր Նժդեհը չկարողացավ քնել: Մելքումովը տխուր հայացքով նայում էր շատ ծերացած սպարապետին: Նա մեծ դժվարությամբ հայտնել էր, որ ԽՍՀՄ-ը փոխել է իր քաղաքակական կուրսը, եւ արտաքին գործերի նախարար Մոլոտովը համայն աշխարհին հայտարարել է, թե ԽՍՀՄ-ը որեւէ տարածքային խնդիր չունի իր հարեւանների հետ: Դա վերջն էր: Սակայն դժվարին, բայց եւ հեռանկարային գործունեության վերջը:
Սակայն դա չէր, որ կրծում էր Մելքումովի հոգին: Փաստորեն նա, կամա թե ակամա, դարձել էր մեծ հայի, մեծ զորավարի ու մտավորականի ողբերգական վկան ու մասնակիցը:
-Գուցե, այնուամենայնիվ մնաք Հայաստանում,- կրկին փարձեց համոզել Մելքումովը:
-Հարկ չկա տանջվելու,- հայրաբար խոսեց սպարապետը,- հասկանում եմ, դուք եւս ծանր եք ապրում այս անհեթեթ վերջաբանը, բայց ես չեմ կարող ուրախացնել իմ թշնամիներին: Ես արդեն ծեր եմ, այո, ծեր եմ եւ երկար չեմ դիմանա բանտային պայմաններին, իսկ մեռնել Հայաստանի բանտում` նշանակում է ուրախացնել թուքերին: Ոչ, Նժդեհը Հայաստանի բանտում չի մեռնի: Խնդրանքս մեկն է` մի անգամ էլ պտտվեմ Երեւանի փողոցներում....

Պատմում է մի սլավոն բանտարկյալ: Դեպքը տեղի է ունեցել Նժդեհի՝ վերջին անգամ Երեւանից Վլադիմիրի բանտ տեղափոխելուց հետո:

«Ինձ հետ մի ծերունի կար բանտախցում, նա ամեն օր գրպանից մի թաշկինակի կապոց էր հանում, բացում կապոցը, համբուրում ու նորից դնում գրպանը, մի օր բանտապահները տեսան այն եւ խլեցին նրանից, նա ընկել էր գետնին եւ երեխայի պես լաց էր լինում, ես մոտեցա նրան եւ հարցրի, թէ ի՞նչ էր այդ կապոցի մէջ, որ այդպես փայփայանքով պահում էիր, նա պատասխանեց.
-Իմ հայրենիքից ինձ հասանելիք մի բուռ հողն էր:»

1983-ի օգոստոսին Գարեգին Նժդեհի աճյունը Վլադիմիրի կենտրոնական բանտի գերեզմանոցից գաղտնի տեղափոխվեց Հայաստան… Այդ կարեւոր ու այն ժամանակներում խիստ վտանգավոր գործը հանձն առավ ու իրականացրեց Նժդեհի թոռնուհու ամուսինը` բանասեր, թարգմանիչ, Գեւորգյան հոգեւոր ճեմարանի նախկին դասախոս ՊԱՎԵԼ ԱՆԱՆՅԱՆԸ:
1983-ի հոկտեմբերի 7-ին, ԽՍՀՄ Սահմանադրության օրը, Վարագ Առաքելյանն ու իր խմբի անդամները Նժդեհի աճյունը տեղափոխեցին Բաղաբուրդ գյուղ եւ պահեցին ծանոթներից մեկի նկուղում: Միայն մեկ ողը թաղեցին Խուստուփ լեռան լանջին գտնվող աղբյուրի մոտ, այնուհետեւ 1987-ի մայիսի 8-ին, Ռաֆայել Համբարձումյանի նախաձեռնությամբ, Նժդեհի աճյունը տեղափոխվեց ու թաղվեց Վերիշեն գյուղի մոտ գտնվող ս. Աստվածածին վանական համալիրի տարածքում, որը նաեւ կոչվում է Սպիտակավոր եկեղեցի:
1989-ի հունիսի 17-ին Պարույր Հայրիկյանի, Մովսես Գորգիսյանի եւ ուրիշների նախաձեռնությամբ տեղադրվեց գերեզմանաքար-խաչքար, եւ այդ օրը դարձավ նժդեհյան օր: Երբ Կապանում կառուցվեց Գարեգին Նժդեհի համալիրը, Սերժ Մկրտչյանի նախաձեռնությամբ, Սպիտակավորից վերցվեց Նժդեհի աջն ու թաղվեց Կապանի համալիրում: Այսպիսով, Նժդեհն ունեցավ մեկի փոխարեն երեք գերեզման` Սպիտակավոր, Խուստուփ, Կապան:

Լուսանկարում` Գարեգին Նժդեհի հուշարձանը, Գյումրիի Գարեգին Նժդեհի հրապարակում։
Լուսանկարը` Տիգրան Գասաբյանի։

Իմ տուռերին միանալու եւ հետաքրքիր պատմություններ լսելու համար, գրեք էջին կամ զանգահարեք, հեռ.`
094 30 11 95
095 30 11 95
096 30 11 95

01/01/2026

, մաս 17
Նոր Տարվա Սովորույթը

19-րդ դարում գյումրեցիները սվորաբար Ծննդյան տոնն ավելի շուքով են տոնել, քան Նոր տարին:
Մինչեւ հունվարի 13-ը Նոր տարի էր, այսինքն՝ մինչեւ հին տոմարով Նոր տարին, մարդկանց սեղանները չէր հավաքվում եւ ծփում էր լիությունից: Նոր տարվա պատրաստությունները սկսվում էին 15-20 օր առաջ: Մարդիկ տաշտերով տեսակ-տեսակ գաթա ու խմորեղեններ էին թխում ու շարում: Իսկ որպեսզի հարեւանը իմանար, որ ինքն այս կամ այն տեսակը արդեն թխել է, գնում էին ու ասում. «մի հատ ձեր փախլավի դանակը չէիք տա, մեր դանակը քոռ է, չի կտրե»:
Դեկտեմբերի 31-ին թխվում է ծիսական «տարի» կոչվող գաթան` մանրադրամը մեջը, որ կտրում են հունվարի 4-ին` Ջրօրհնեքի նախորդ օրը` բաժին հանելով տան բոլոր անդամներին: Ում բաժնից դուրս գար դրամը, համարվում էր նոր տարվա հաջողակն ու երջանիկը:
Օրերով հերթ էր հացի փռերում՝ գոջիներն ու հնդկահավերը կարմրացնելու համար: Մեծ հերթեր էին գոյանում խանութներում, լիմոնադ առնելու համար, նամանավանդ Վայենտորգի դուռը:
Սեղանին տարբեր բաների հետ միասին` կաղամբի թերթիկներով, ձավարով, ոսպով, ոլոռով, սիսեռով պատրաստվող պասուց տոլմեն պարտադիր էր:
Հետաքրքիր մի ճաշատեսակ էլ պատրաստվում է թթու կաղամբով, բրնձով ու չրեղենի տեսականիով եւ կոչվում քաղցր տոլմա: Այն հազվադեպ հանդիպող կերակրատեսակներից է, այն էլ` միայն բնիկ գյումրեցիների ընտանիքներում, որտեղ դեռ մեծահասակներ կան:
Ալեքպոլցու սեղանին Պարտադիր էր նաեւ չրով կամպոտը. գյումրեցիք ասում էին «խոշաբ»: Նախօրոք եփում, դնում էին դուրսը, սառեցնում: Երբ ներս էին բերում, սառույցը սկսում էր հալվել, եւ քանի որ Հայաստանում ծիրանը որդոտ էր, ապա բաժակի մեջ լցնելուց հետո, որդերը դուրս էին գալիս բաժակի երես: Գյումրեցիք դրանց ասում էին «ճիջու», եւ երբ մեկն ուզում էր հանել բաժակի միջից, չէին թողնում, խփում էին ձեռքին ու ասում, «մինչեւ ճիջուն քեզի ուտե, դու իրան կուտես» կամ «մինչեւ ճիջուն էղնի քու չափ, դու կեղնիս փղի չափ», հետո ավելացնում էին. «Կամպոտը բդի մսոտ էղնի, համը ըդօր մեջ է»:
Ընդունված էր, որպես հարգանքի նշան, առաջինը գնալ նրանց տուն, ով նոր ննջեցյալ ուներ, այսինքն մահվան առաջին տարին էր: Առաջին երկու օրը շատերը, նստած իրենց տանը, սպասում են, թե ով պիտի գա իրենց տուն, հետո նոր դուրս են գալիս տնից-տուն շրջելու: Նոր տարվա ամենահարգալից մարդը տվյալ ընտանիքի քավորն էր: Եւ առաջինը գնում էին քավորենց տուն: Կամ եթե պետք էր մեկի աչքը մտնել, ասում էին. «Տես, քեզ ինչքան եմ սիրում ու հարգում, որ դեռ քավորի տուն չգնացած, եկել եմ քո Նոր տարին շնորհավորելու»: Չնայած քեֆը լավ է արդեն ու մի քանի տուն էլ մտել հելել էր: Կամ էլ հարց ունի՝ կախված էդ մարդուց, դրա համար է առաջինը նրա դուռը բացել, Նոր տարին շնորհավորել:
Մեկը մյուսի տուն գնալիս ընդունված էր՝ դատարկ չէին գնում, խմիչք կամ շոկոլադի տուփ էին տանում: Պատահում էր այնպես, որ քո տարած խմիչքը տնից-տուն պտտվելուց հետո, նորից քո տուն էր գալիս:
Էլ չեմ խոսում սեղանների լիության ու առատության մասին:
Հետո քննարկում էին, ում սեղանն էր ավելի մեծ, ում սեղանին ինչն էր ավել, ինչը՝ պակաս: Անպայման կար այդ մրցակցությունը: Նոր տարին անցնելուց հետո, մեկը մյուսին ասում էր՝ գնանք էսինչի տունը «կռճոն» ուտելու, խոսքը Նոր տարվա ավելցուկների մասին էր: Սրանք հետաքրքիր մանրամասներ են, որ կհիշեն Գյումրեցիները:

Լուսանկարում՝ 14 փողոցն է՝ մեր օրերում…
Իմ տուռերին միանալու եւ հետաքրքիր պատմություններ լսելու համար, գրեք էջին կամ զանգահարեք, հեռ.`
094 30 11 95
095 30 11 95
096 30 11 95

07/12/2025

88-ի երկրաշարժից հետո, Գյումրեցինն իր հումորը կրկին չկորցրեց... Դեպքերը տեղի են ունեցել Երկրաշարժին հաջորդած օրերին…

***
Երկրաշարժից հետո օգնություն կստանա Գյումրին, չիդեմ, վայթե Օնեսը կեղնի, մե շեկ մազերով աղջկամ հետ քաղաք ման գալուց կեղնի: Ծանոթները կհարցնեն.
-Էս ո՞վ է Օնես:
-Մարդասիրական օգնություն է, ապ:

***
երկրաշարժից հետո, երբ փլատակների տակից մարդիկ էին դուրս բերվում, շատերի առաջին հարցը լինում էր հետևյալը՝ ՀՈՄ ԵՐևԱՆԻՆ ԲԱՆ ՉԻ ԵՂԵԼ

***
Մի մարդ մինչեւ դոշը պանելի տակ կեղնի, ու օգնություն կկանչե... ընկերը գուկա, կնայե...
- Ծո, Վաղո, ինչխոր պասպըռտի նկար էղնիս...

***
Ցուրտ կեղնի, գետնի վրա մարդիկ կգիշերեն, մեկը մյուսին կսե.
-Ինչխ էլ ղիամաթ կթափի...
-Օր ըդքան ցուրտ է, կողքիդ պանելը քաշե վրեդ:

***
Փլատակների տակից մի կնոջ կհանեն, էս կինը ֆռռա կողքերը կնայե ու կհարցնե.
-Հարեւանս, Վարդուշին խո բան չի եղել.
-կողքից հարեւանուհին ձեն կուդա օր ընդեղ է...
-Վարդուշ ջան, դե կոֆեմ դիր, գամ խմենք...

***
երկրաշարժից հետո Երևան աղետից տուժածներին օգնություն կբաժնեն:
էս մարդը թրաշվի ակուռատնի կաստյում կհագնի գալստուկ կկապե կերտա Երևան։ Օգնություն տվող աղջիկը երկար կնայե էս մարդու վրա։
Էս մարդը իրան վատ կզգա կսե.
-աղջիկ ջան ինչ է եղել, որ էդ ձև կնայես վրսես:
աղջիկը կսե.
-հորեղբայր ճիշտ ասած Ձեր հագուկապը հավատ չի ներշնչե որ աղետի գոտուց եք:
էս մարդը մատը կտնգե կսե
-ի աղջիկ ջան գալստուկիս տեղը պանել կախեի նոր գայ, որ հավատայիք?

***
Տղամարդու ոտքերի վրա պանել է ընկած, մի կին վերևից կախված է գլխիվայր, խնդրում է
- օգնի՜՜ր, օգնի՜՜ր
- լուստրի պես կախվել ես, կեցի ոտքերս հանեմ, քեզ էլ կփրկեմ...

***
Մեկը կնգան ման գուկա, իրիկունը դիակ կգտնի, կնստի վրեն լաց կեղնի...
Միամ ուրիշ տղա գուկա, կտեսնի իրա կնիկն է, ու վրեն լաց կեղնին, կհարցնե.
-ի՞նչդ է ապ ջան.
-կնիկս է...
-Ինչղ թե կնիկս է... Ժաշքից առաջ իմ կնիկս էր, հմի ինչղ է քու կնիկդ

***
Աղջիկը ուղեղի ցնցում է ստանում, հայրը ասում է
- ըշտը իմացանք օր ուղեղ էլ ունիս, օր ցնցում չեղնիր , ուրդի՞ց
կիմանայինք

***
Մի կնոջ հանում են պանելների տակից, փոշի է բերանը լցված լինում, հա թքում է, մի տղա հանում է կոնֆետ տալիս, ասում է` կեր, կանցնի: էս կինն էլ ասում է, բալա պահե, կոֆեի վախտը կուդաս։

***
Ուզեցին Ղարաբաղը Հայաստանին միացնեն, գմփոցը Լենինականեն ելավ, կարճ միացում տվեց...

***
Հըմը գիտեինք օր աշխրքի կենտրոնն ենք, բայց չիդեինք օր էպիկենտրոն էլ ենք...

#Երկրաշարժ

07/12/2025

18 օրում` 18 կյանքի փրկություն

Մեծ երկրաշարժից առաջ Վարդանը Մոսկվայում մտավորական շրջաններում Արցախյան հարցի բացատրական աշխատանքով էր զբաղված: Եվ երբ մեծ աղետն եղավ, Մոսկվայից Երևան գալով` տուն էլ չմտավ, անմիջապես գնաց Լենինական: Մոսկովյան մի շարք թերթեր գրեցին Վարդանի Լենինականյան օրերի մասին: 18 օրում Վարդանը փլատակներից հանեց 18 մարդ: 18 հոգի դրանից հետո վերստին կյանք ստացան, որոնցից մեկը հղի կին էր, որ ուր որ է ծննդաբերելու էր: Ուղարկեցին Վանաձորի ծննդատուն:

Տուն գալով` մորը պատմում էր սարսռելի բաներ, որ որոնման աշխատանքների ժամանակ էին կատարվել: Առավել շատ նրան ազդել էր, երբ փլատակները քանդելիս` Նոր տարվա պատրաստություն տեսած ուտելիքներ, միրգ ու աղանդեղեն էր թափվում: Մարդիկ միամտորեն պատրաստվում էին տոնի, չիմանալով, որ առջևում մահացու աղետն է սպասվում:

Եվ մի գիշեր շատ հոգնած էր, մի քիչ հանգստանամ, ասաց: Քնելու տեղ չկար, մտավ մի դագաղի մեջ, կափարիչը ծածկեց, որ տաք լինի ու քնեց: Առավոտյան դագաղը վերցրին, որ տանեն թաղելու. ներսից ձայն լսվեց.
-Կենդանի եմ, սպասեցե՛ք…

Մարդիկ ասես վայրենացել էին: Հոգևոր որևէ երևույթ, մշակույթ, գիրք` արդեն օտար էր դարձել նրանց համար: Ահա մի տեղ խարույկ են արել, գրքեր էլ էին վառում: Նկատեց հայկական ճարտարապետական մի հին, արժեքավոր գիրք: Նման բանը չէր կարելի տաքանալու համար կրակին տալ: Գուրգուրանքով վերցրեց, շոյեց գիրքը, ապա դրեց մոտիկ ծառի ճյուղերի արանքում և գնաց իր գործին: Երբ ետ դարձավ, որ մի փոքր հանգիստ առնի, գիրքը կրկին խարույկի կողքին` ցեխի մեջ ընկած էր: Այս անտարբերացած մարդկանց համար` վառելանյութ էր միայն: Վերցրեց, սրբեց, կրկին դրեց ծառին և հաջորդ դարձին կրկին եկավ մի փոքր հանգստանալու, գիրքն արդեն… վառել էին: Վշտացել էր, դառնացել. չկարողացավ արժեքավոր գիրքը փրկել:

Երբ մայրը ցույց տվեց այն թերթերը, որ պատմում էին Լենինականում Վարդանի կատարած որոնման աշխատանքների մասին և պատվոգրերը, որ նրա մորն էին հանձնել, ասաց.
-Մա՛մ, խնդրում եմ, ո՛չ մեկին ցույց չտաս, ամո՛թ է: Թող որ պարծանք չհամարեն այն, ինչն իմ պարտավորությունն է եղել:
Ոչ ճիշտ եղած գովեստների վտանգը նկատի ունենալով` Հիսուս առաքյալներին աշխարհ ուղարկելիս, գործը անելու մեծ գովեստների վտանգին` պատվիրեց այսպես դիմագրավել. «Ծառաներն ենք Աստծո, ինչ որ արեցինք, պարտավոր էինք անել»:

Եթե այդպես է, հապա ինչո՞ւ ենք մենք ևս Վարդանի արժանավոր գործերի մասին գրում, հիշատակում: Այդ էլ մե՛ր պարտավորությունն է: Բանն այն է, որ Վարդանի և մյուս արժանավոր մարդկանց բարի գործերի վկայությունները սերունդ են մշակում: Նման գրքեր կարդալով, կինոնկարներ դիտելով` մենք զարգացնում ենք արժանավոր շնորհները, ոգևորվում Աստվածային մարդասիրության հատկանիշներով, այդպես` սկսում ենք մերժել շրջապատի անհոգի բացասումները, այլևս շնորհներով աճելով ու քաջալերվելով բարի բաներում: Հին իմաստություն ասում է. «Մարդը հակված է առավել օրինակների հետևորդել, քան ճշմարտությանը»: Ուստի իմաստուն և բարի է մարդկանց ներկայացնել այնպիսի վկայության օրինակներ, որ ճշմարտությունից են և բարին են քաջալերում մեր մեջ:

Իմ տուռերին միանալու եւ հետաքրքիր պատմություններ լսելու համար, գրեք էջին կամ զանգահարեք, հեռ.`
094 30 11 95
095 30 11 95
096 30 11 95

07/12/2025

1988-ի Սպիտակի երկրաշարժի օրերին աշխարհի տարբեր ծայրերից օգնության եկողների թվում էին նաև գերմանացի փրկարարները։ Նրանց հետ Հայաստան էր մեկնել նաև մասնագիտությամբ վիրաբույժ, դոկտոր Միլլերը, որն այդ օրերին Լենինականում մտերմացավ հայկական մի ընտանիքի հետ և նույնիսկ հյուրընկալվեց նրանց` իր հետ տարած լուսանկարչական ապարատով օրվա հիշարժան կադրեր նկարելով։ Շուտով Միլլերը մեկնեց, բայց շատ չանցած` նրանից ստացվեց մի նամակ, որտեղ գերմանացի բժիշկը պատմում էր, թե որոշել է մեկ անգամ էլ Հայաստան գալ, բայց այս անգամ նրան կընկերակցի իր հայրը, որը տեսել է Լենինականում արված լուսանկարները և անպայման ուզում է լինել այդ տանն ու հանդիպել այդ ընտանիքի անդամներին։ Երբ նրանց օդանավը վայրէջք կատարեց օդակայանում, Միլլերի հետ ընդառաջ եկող տարեց մարդուն հայ դիմավորողներից Վազգեն Խաչատրյանը` նախկին գնդապետը, անմիջապես ճանաչեց։ Դա այն երբեմնի երիտասարդ գերին էր, որ ապրել էր իրենց տանը և որի կյանքը մի անգամ փրկել էր, երբ հրամանատարությունը պատրաստվում էր պատժել գերմանացում ինչ-որ զանցանքի համար։ Իր կյանքում երկրորդ անգամ Հայաստան հասած և հանդիպումից մինչև հոգու խորքը ցնցված գերմանացին օդանավակայանում միայն կարողացավ արտաբերել. «Այս աշխարհում ամեն ինչ վերադառնում է իր սկզբին։ Ամեն ինչ…»։

Հովիկ Չարխչյանի էջից։
Նկարը` Գյումրիում գերմանացի ռազմագերիների գերեզմանները, որտեղ թաղվել են 369 ռազմագերի։

Իմ տուռերին միանալու եւ հետաքրքիր պատմություններ լսելու համար, գրեք էջին կամ զանգահարեք, հեռ.`
094 30 11 95
095 30 11 95
096 30 11 95

07/12/2025

, մաս 16։
07.12.1988թ. 11:41... մի քանի ցնցում։

37 տարի առաջ` 1988թ. դեկտեմբերի 7-ին, ժամը 11:41-ին Հայաստանը ցնցվեց Սպիտակի ավերիչ երկրաշարժից: Երկրաշարժի էպիկենտրոնում Սպիտակ քաղաքի Շիրակամուտ (Նալբանդ) գյուղում, ստորերկրյա ցնցումների ուժգնությունը կազմել էր 10 բալ (12 բալանոց սանդղակում):

Հզոր ստորերկրյա ցնցումները կես րոպեի ընթացքում ավերեցին հանրապետության հյուսիսային հատվածը: Այն ընդգրկել է Հայաստանի տարածքի մոտ 40 տոկոսը, ուր ապրում էր 1 մլն մարդ: Ավերման գոտին, որտեղ երկրաշարժի ուժգնությունը կազմել է 8 բալ և ավելին, ընդգրկել է երեք հազար քառ. կմ տարածություն: Տուժել է 21 քաղաք և շրջան, 342 գյուղ: Անօթևան է մնացել 514 հազար մարդ:

Գյումրի ջան, 37 տարի առաջ, սովորականի նման արթնացար, բայց անսովոր օր ու ապագա պիտի ունենայիր։
Քաղքիդ ժողովուրդն իրենց կյանքը կբաժանեն երկու հատվածի՝ մինչեւ դեկտեմբերի 7-ը, ու դրանից հետո: Ես համոզված եմ, որ մի օր քեզի կտեսնիմ նորից այնպիսին, ինչպիսին էր «մինչեւ»... Վստահ եմ:
Ճիշտ է, հետոն շատ ցավոտ է, հազարավոր զոհեր, հետո Արցախյան պատերազմ, մութ ու ցուրտ օրեր, ու քու տղերքիցդ շատերը քեզի թողեցին, շատերն օտար ափեր գնալով, բայց իրանք էլ հետ գուկան օրմ, ես էլ եմ քեզնից գնացել, նորից մոտդ գալու հույսով։ Դուրբանդ էղնիմ Գյումրի ջան, իմ երիտասարդ ծերուկ։ Ժպտա ու քիչ քիչ ոտքի կանգնի։

Ճիշտ է, 37 տարի է անցել, բայց հլը աղետի գոտի ենք։ էսօր` վշտի, տխրության օր էղնելուց բացի, նաեւ ամոթի օր է։ Ամոթի, որ 37 տարում աղետի գոտի պիտակով կզարթնիս, մենք մինչեւ էսօր փլատակների տակ ենք։ Գյումրի ջան, ես գիդեմ, որ դու սաղ ես... Դու չիդես մեռնելն ինչ է...

Հարգանք ու խոնարհում զոհերի հիշատակին, բայց չմոռանանք էդ սարսափը վերապրած ու հաջորդած տարիներին ծնվածների մասին, մարդկանց ովքեր ամեն օր ապրեցնում են քաղաքն իր սպիերով։ Ուրեմն էսօր նաեւ վերածննդի օր է...

Գյումրի ջան, քանի կամ/կանք ամեն ինչ պիտի էնենք, որ փյունիկի նման վերածննվիս։ Ճիշտ է քիչմ դժվար է, լիքը հարցեր կան, բայց բան չի մնացել, էդ օրն էլ գուկա, երբ էլ չես էղնի աղետի գոտի, ու էլի հպարտ, հին եռուզեռով, ու լիքը մարդկանցով կապրիս։
Գյումրի ջան, 37 տարվա խոնարհումից հետո, քու գլխավոր սիմվոլներիցդ մեկը, սբ. Ամենափրկիչ եկեղեցին, էսօր` 151 տարի անց նորից վերաօծվեց, որն էլ կեղնի վերածննդի, Փյունիկի նման փլատակներից ու աղետի գոտուց վեր հառնելու նախաբանը։

Հարգանքներով` էն տեռորիստի տեսքով գիդը, ով միշտ քաղաքի հետ մենախոսության մեջ է։

07/12/2025

ԵՐԵՎԱՆԻՆ ԽՈՄ ԲԱՆ ՉԻ՞ ԷՂԵԼ....
.. Աշոտի ժամացույցը նորից ծնգաց... Փոշոտված «Casio»-ի էկրանը ճապոնական ճշգրթությամբ ցույց էր տալիս, որ դրսում արդեն դեկտեմբերի 9-ի ուղիղ կեսգիշերն է: Արդեն երրորդ գիշերն էր, որ ժամացույցի գիշերային ազդանշանից հետո, Աշոտը մտածում էր, - Տեսնիս վսյո ժե ո՞վ խփեց... Թուրքիան, թե՞ Ամերիկան...

Երկու տարի ծառայելով Աֆղանստանի անապատներում, կատարելով «սովետական մեծ եղբոր առաքելությունը» և հազար ու մի ռմբակոծություններից ողջ դուրս եկած Աշոտը, հիմա Լենինականի Պոլիտեխնիկական ինստիտուտի ուսումնական մասնաշենքերից մեկի փլատակների տակ պարկած այդպես էլ չէր կարող հասկանալ, «տեսնես վսյո ժե ո՞վ խփեց... Թուրքիան, թե՞ Ամերիկան...»:

Աշոտի մտքով չէր էլ անցնում, որ տեղի ունեցածը երկրաշարժ էր... Արհավիրք... Երկրորդ հարվածից հետո, երբ շենքը նստեց, Աշոտը փորձում էր նախ չխեղդվել ջարդ ու փշուր լինող շենքի փոշուց, մի ձեռքով պահելով գլուխը, իսկ մյուսով փակելով բերանը, սակայն հայտնվելով գետնին, նա չհասցրեց աջ ձեռքը մարմնին մոտ պահել և մի մեծ բետոնի կտոր ճզմեց այն հատակին... Չնայած այդ պահին հասկանալ, թե որն էր հատակը, իսկ որը առաստաղը արդեն հնարավոր չէր.. Մութ էր... Փոշի... Աշոտի ոռնոցը միախառնվեց միանգամից իր մի քանի համակուրսեցու ոռնոցի հետ... Ժամեր անց, երբ Աշոտը սկսեց քիչ-քիչ համակերպվել բետոնե սալիկի տակ գտնվող փշրված ձեռքի ցավի հետ, նա իրեն բռնեց այն մտքի վրա, որ էլ ձայներ չի լսում... Ոչ գոռոց... ոչ հոգոց... ոչ շնչառություն... Աշոտը ձախ ձեռքով ձգվեց դեպի տաբատի աջ գրպանը... Դժվարությամբ դուրս բերեց «Zippo» կրակայրիչը... Թե «Casio» ժամացույցը և թե «Zippo» կրակայրիչը իրեն էին հասել Աֆղանստանից: Արագ լքելով աուլներից մեկը, ամերիկացի հատուկ ջոկատայինները բազմաթիվ անձնական իրեր էին թողել այնտեղ... «Casio»-ն ու «Zippo»-ն Աշոտի միակ լավ հիշողություններն էին Աֆղանստանից....

Չորրոդ անգամից կրակայրիչը նոր վառվեց: Աֆղանստանից հետո Աշոտը դարձել էր չոր... Անզգամ աչքերը, որոնք երկու տարվա ընթացքում տեսել էին բազմաթիվ մահեր, հիմա մի պահ անշարժացան... Երբ կրակայրիչի քարը սկսեց ճտճտալ, Աշոտը նոր ուշքի եկավ... Ինստիտուտի 19-ը հոգանոց խմբից ոչ մեկ կենդանի չէր... Համենայն դեպս նրանք, ում հնարավոր եղավ տեսնել փլատակների տակ, որոնք փլվելուց իրար կպնելով յուրահատուկ եռանկյունաձև օդային բարձիկ էին ստեղծել...

- Մենակ Երևանին բան էղած չէղնի... Մենակ Երևանին բան էղած չէղնի...

Աշոտը ինքն էլ չհասկացավ, թե ինչպես սա կրկնելով քնեց... Ցրտի, թե փոշու պատճառով նա քնի մեջ անկանոն շարժվեց ու փշրված ձեռքի ցավից գոռալով արթնացավ...

- Վա՜խ, ես քու մամադ...
- Մամա՜... Մամա՜... Մամաաաա՜...

Աշոտը չէր կարող այս ձայնը չճանաչել... Իրենց խմբի Արուսիկն էր գոռում: Այն Արուսիկը, որը ուրախ երգում էր խմբի բոլոր քեֆերի ժամանակ ու որի ձայնը շփոթել հնարավոր չէր... Այն Արուսիկը, որը պատրաստվում էր հունվարի վերջ ամուսնանալ և բոլորի գլոխը տարել էր այդ թեմայի շուրջ...

- Արուս, Արուս հանգստացի, Արուսիկ ջան հանգստացի...

Աշոտը նորից վառեց կրակայրիչը և տեսավ կիսախելագարված, փոշոտ և ջարդված քթի արյունը բերանի շուրջ չորացած Արուսիկին:

- Աշո՞տ... Աշոտ ըսիգ ի՞նչ էր... Ի՞նչ է էղել... Մենք հըմի ու՞ր ենք... Աշոտ խոսա, Աշոտ խոսա քեզի կսեմ...

Երբ Արուսը սողալով մոտեցավ իրեն, Աշոտը հանգցրեց կրակայրիչը և ձախ ձեռքով գրկեց նրա գլուխը... Արուսը լացում էր, իսկ Աշոտը Արուսի մարմնի ցնցումների պատճառով ժամանակ առ ժամանակ ուշագնաց էր լինում, քանի-որ փլատակի տակ գտնվող աջ ձեռքը անդադար շարժումից անմարդկային ցավ էր տալիս.. Հետո նորից ուշքի գալով, ուղղակի շոյում էր Արուսի գլուխը և չխանգարում նրան աչքերից սփռել արցունքների մի քանի տարվա նորման...

Նրանք իրենք էլ չհասկացան, թե ինչպես այդպես գրկախառնված քնեցին... Դեկտեմբերի 7-ի, լույս 8-ի կեսգիշերին փոշոտված «Casio»-ն ծնգաց առաջին անգամ... Նրանք միանգամից բացեցին աչքերը... Երկուսով... Ցուրտ էր, դեկտեմբերյան լենինականյան ցուրտ գիշեր... Աշոտը չսպասելով Արուսի նորից սկսվող հիստերիկ նոպային, արագ ներկայացրեց իր պատկերացումը տեղի ունեցածի վերաբերյալ, դարձյալ շեշտելով «մնագը հասկընանք վսյո ժե ո՞վ խփեց... Թուրքիան, թե՞ Ամերիկան...»:

- Աշ, իսկ կարո՞ղ է երկրաշարժ էր...
- Եսիմ...,- Աշոտը հանկարծակիի եկավ,- ըսպես երկրաշարժեր կեղնի՞ն... Եթե նույնիսկ երկրաշարժել էր, ուրեմն Աստծո պատիժն էր... Իսկ թե ինչի համար, գիդե մենակ ինքը...
- Մենակ թե Էրևանին բան էղած չեղնի, Աշ... Կպատկերացնե՞ս ինչ կեղնի մեր հալը...
- Հա, - չոր վերջացրեց խոսակցությունը Աշոտը...

Լուսադեմին ցուրտը սաստկացավ: Արուսը սկսեց դողացնել ու ավելի մոտ հպվել Աշոտին: Արուսը լենինականյան ձմռանը ոչ բնորոշ էր հագնվել: Թեթև «դռապից» ուսանողական «վեռխ ու յուբկա», զուգագուլպաներ ու «սկոռոխոդ սապոգներ»: Արուսի դողը գնալով սաստկանում էր: Աշոտը ձեռքը դնելով նրա ճակատին, հասկացավ, որ ջերմում է:

- Արուս, Արուս հլը զարթնի... Թե ըսա ձմեռը Լեննագան ո՞վ կալգոտկով դասի գուկա, օր դու էս էգել, այ աղչի, սառիս, չոմալակ կկպնիս...
- Հա, ցուրդ է, Աշ...,- ասաց Արուսը, անհուսալիությունից փորձելով արագ ավարտել խոսակցությունը և այլևս չցնցվել...
- Սպասե, սպասե քեզի բան սեմ, ես չեմ կըռնա, օգնե ընձի...
- Ի՞նչով օգնեմ, Աշ...
- Քանդե շալվարս ու հան հագիցս...

Արուսը անսպասելիությունից վեր թռավ...

- Այ աղջի, ի՞նչ է աղոթած օչխարի պես դեմքիս կնայես, քեզի կսեմ քանդե շալվարըս ու հան հագիցս, ես չեմ կռնա մենակով, տեսնիսկը աջ ձեռքս անշարժե...
- Է՞ Ի՞նչղ թե հան շալվարս հագիցս, խոմ դու սայլուգ չէ՞ս Աշ, էս ի՞նչ կխոսաս...
- Սայլուգը դու էս, այ աղջի, ես տակից վայեննի փոխան եմ հագած, բանակից մնացած խասյաթ է, իսկ շալվարս հաստ «դռապից» է, օգնե հանենք շալվարս, քաշե հագդ... Ոտներդ օր տաք էղնի, էլ չես դողծընե... Մե քիչմ էլ օր դիմանանք, հաստատ մեզի գուկան կհանեն...
- Աշ...,- անսպասելիությունից Արուսը պապանձվեց:

Աշոտը Աֆղանստանում ծառայած տղա լինելով, դժվարությամբ էր ինտեգրվում ինստիտուտում իրենց խմբի կյանքին և մեծ մասը նրան համարում էին «կանտուժեննի բռի չոբան»: Նա հազվադեպ էր խոսում, ուր մնաց տղամարդկային հոգատարության դրսևորումներ նրանից ակնկալելը մի ուրիշ ճոխություն էր:

- Աշ, չէ լավ, ամոթ է:
- Աղջի, ամոթ կեղնի էն ժամանակ, օր ես տաք հագած ու թևըս փշրած սաղ մնամ, իսկ դու մոդայի զոհ էրթաս: Ընձի հեչ մարդ չի հասկընա, օր հեդո ըսեմ Արուսը մեռավ ոչ թե պանելի ուդառից, այլ «Բուռդա մոդեն» ժուռնալի պատճառով...

Նրանց ծիծաղը չէր դադարում երկար ժամանակ: Հետո, երբ հանգստացան, Աշոտը ևս մեկ անգամ պնդեց իր առաջարկը և Արուսը 5 րոպե անց տղամարդու «դռապից» տաք տաբատը հագին փորձում էր հարմարվել փլատակների հատիկներով շաղաղված հատակին ու քնել...

Աշոտը արդեն չէր մրսում... Միակ բանը, որ հիմա նրան անհանգստացնում էր, դա ձեռքի բթացող ցավն էր: Նա հասկանում էր, որ եթե նույնիսկ ողջ մնա, ձեռքը կորցնելու է:

Դեկտեմբերի 7-ից 9-ը ընկած ժամանակահատվածում Աշոտի և Արուսի հայրերը, իրենց ողջ մնացած տղամարդ հարազատների և մնացած ուսանողների ծնողների հետ հերթապահում էին Լենինականի Պոլիտեխնիկական ինստիտուտի փլատակների մոտ: Եթե ամսի 7-ին կամ 8-ին նրանք դեռ հույս ունեին նրանց ողջ գտնել, հիմա ուղղակի սպասում էին ծանր տեխնիկայի ժամանմանը, որ գոնե դիակները կարողանան հանել ու հողին հանձնել:
.. Երբ վերևի փլատակներից փոշի լցվեց Աշոտի ու Արուսի վրա, Արուսը գոռալով մի կողմ ցատկեց: Էլեկտրական «զուբիլը» փոքր ծակ բացեց վերևից, որի մեջից ցերեկային լույսի շող թափանցեց դեպի ներս... Լսվեց շան հաչոց և գետինը ճանգռելու ձայներ...

- , - գոռացին վերևից...
- Есть, есть... Ашот Григорян и Арусяк Степанян, третьекурсники, - գոռաց Աշոտը և ուրախ դեմքը շրջեց դեպի Արուսը: Արուսի դունչը դողում էր... Նա չէր հավատում, որ փրկությունը մոտ է...

Դրսում արագ տարածվեց, որ ողջ մարդկանց են գտել, Աշոտ Գրիգորյանին ու Արուս Ստեպանյանին և եթե նրանց ծնողները չհավատալով այդ երջանկությանը վազում էին դեպի փորված անցքը, որպեսզի օգնեն նրանց դուրս բերել, մյուսների ծնողները թևաթափ եղած ուղղակի մի կերպ նստեցին սառը գետնին... Ի՞նչ տարբերություն, թե դիկաները ե՞րբ կհանեն...

- Առաջինը դու գնա, Արուս, իմ գործըս դժվար է, հըլը բդի ձեռքս ազատեն...
- Չէ Աշ, ես քեզի չեմ թողնի...
- Այ աղջի, գնա, քեզի կսեմ, քեզնից հեդո էլ ընձի կհանեն, խոմ չե՞ն թողնի ստեղ չիր դառնամ...
- Արու՜ս... Արու՜ս ջան, բալա...,- լսվեց Արուսի հոր ձայնը,- Հըլը մոտ արի ազիզ ջան, մեռնիմ քեզի մոտ արի, արի վեր, տուր ձեռքդ ցավըդ տանիմ, տուր...

Աշոտը տեսնում էր, թե ինչպես մեկ մարդու մարմնի չափով բացված անցքից քաշեցին և դուրս հանեցին Արուսին ու ինչպես ներս թռան 2 ռուս տղամարդիկ, գոռալով, որ իրենց փոխանցեն զանազան գործիքներ...

- Վերջ Արուս բալա, վերջ ցավըտ տանիմ, պրծավ, սաղ պրծավ...

Արուսի հայրը գրկել էր դստերը և թույլ չէր տալիս, որ աղջկան ձեռքից տանեն ոչ բժիշկները, ոչ հարազատները:

- Պա ջան, ես լավ եմ, լավ, ընդեղ Աշոտին է պետք օգնել, Աշոտը լավ չէ...
- Հլը սպասե տեսնիմ ինչղե՞ս, օր լավ ես, - հայրը մի պահ հետ հրեց Արուսին ու սկսեց ոտքից գլուխ ուսումնասիրել ու հանկարծ.... Հանկարծ նկատեց, որ Արուսի հագին տղամարդու տաբատ է... «դռապից»...
- Աղջի Արու՞ս... Կսես լա՞վ ես... Էս ի՞նչ շալվար է հագդ...
- Պա ջան Աշոտինն է... Ինքը ստիպեց, օր օգնեմ հագից հանեմ...
- Ի՞նչղ թե ստիպեց շալվարը հագից հանել, - Արուսի հայրը ընդհատեց նրան: Քիչ առաջ սեփական աղջկան թաղել պատրաստվող և կենդանի հայտնաբերած, երջանկությունից քիչ մնա խելագարված տղամարու ներսում սկսեց արթնանալ ԼԵՆՆԱԳԱՆՑԻՆ... ԳՅՈՒՄՐԵՑԻ ՏՂԱՄԱՐԴԸ, ըստ որի, աղետի հանգամանքներից օգտվելով, պատվազրկել են իր աղջկան...
- Կսես Աշոտը լավ չէ՞... Տո աչքիս շատ էլ լավ է Աշոտը, ես իրա ծնողը...

Արուսի հայրը պոկվեց դեպի այն անցքը, որտեղից արդեն հանում էին Աշոտին, որը փշրված ձեռքի ցավին հազիվ էր դիմանում...

- Ժողովուրդ, խոմ Երևանին բան չի՞ էղել, - հասցրեց հարցնել Աշոտը ու...
- Տո սև Էրևան կբերեմ գլխիդ, օռաշ լագոդ... Էդ ու՞մ աղջկա պատվի հեդ ես խաղցել...

Աշոտը չհասկացավ, թե ո՞վ է այդ մարդը, որը արջի նման հարձագվել է իր պատգարակի վրա և անդադար ապտակում է իրեն: Այդ ամենին վրա հասավ Աշոտի հայրը ու բարեկամները, դրան խառնվեցին Արուսի հարազատները ու դեռ ժամեր առաջ իրենց երեխաներին հուղարկավորել պատրաստվող անձինք սկսեցին անմարդկային մի կռիվ ենթադրյալ պատվազրկության թեմայով...

Վրա հասած զինվորականները Արուսին և բարեկամներին տարան ոստիկանական վրաններից մեկը, որտեղ Արուսը հանգիստ պատմեց, թե ինչու է Աշոտի «դռապից» տաբատը հայտնվել իր հագին: Հայրը ամոթից գետինն էր մտնում:

Աշոտին այդ ընթացքում ուղղաթիռով տեղափոխում էին Երևան, որտեղից հաջորդ օրը ինքնաթիռող տեղափոխեցին Մոսկվա, քանի-որ ձեռքի նման վիրահատություններ անում էին միայն Մոսկվայում:

Մոսկվայում 3 շաբաթվա ընթացքում 3 վիրահատությունից հետո, Աշոտին տեղափոխում էին պալատ, երբ միջանցքում նա նկատեց Արուսին, նրա հորը և մի տարեց կնոջ: Երբ անվասայլակը մոտեցավ նրանց, առաջինը խոսեց Արուսի հայրը...

- Տղես, կներես ընձի, ապուշիս... Եթե նույնիսկ չընդունես ներողությունըս, կհասկընամ, բայց...
- Բայց իմացի բալա, օր 7-ը Սուրբ եմ գնացել ու քեզի համար մոմ վառել, օր մինուճար թոռիս կյանքն ես փրկել... Քրիստոսից խնդրել եմ քեզի առողջություն տա, իմ կյանքիցս էլ վերցնե ու քեզի բաշխե....

Արուսի տատի խոսքերը ու մեծական մաղթանքները հուզեցին Աշոտին: Արուսը ժպտաց և գրկախառնվեց նրան, իսկ հետո նրա ծնկներին դրեց մի պայուսակ, որի մեջ թարմ մանդարիններ էին և տաբատ... Հենց այն «դռապից» տաբատը...

Հ.Գ. Այս իրական պատմության հերոսների անունները փոխել եմ: Հետագայում Աշոտը դարձավ Արուսի հարսանիքի քավորը: Արուսը 4 հղիություններից հետո 4 աղջիկ էր ունեցել: 5-րդը վերջապես տղա ունեցավ ու անունը դրեց Աշոտ: Աշոտը նույնպես ընտանիք ունի և տղա ու աղջիկ: Կռահեք աղջկա անունը...Արուս:

Հ.Գ.2. Երկրաշարժից հետո մենք հասկացանք ամենագլխավորը: Դժվարը ապրելն է: Կարևորը միշտ ապրելու իմաստ ու ուժ ունենալն է: Ու եթե մեռնել, ապա հանուն մյուսին կյանք տալու ու ապրեցնելու համար:

Լուսանկարում բոլորիս հայտնի Աբովյան ճեմափողոցն է։