01/09/2026
Goedemorgen beste FB-vrienden, na een week van langzame doodstrijd stierf Lodewijk XIV in Versailles op 1 september 1715, rond 8.15 uur ’s ochtends, vier dagen voor zijn zevenenzeventigste verjaardag. Een regering van tweeënzeventig jaar kwam ten einde, de langste in de geschiedenis van Frankrijk. Een ander, bijna even langdurig bewind (1715-1774) breekt aan: dat van Lodewijk XV.
De dood van Lodewijk XIV, die een tragedie van Racine waardig is, begint op 10 augustus 1715. Bij zijn terugkeer van de jacht in Marly – een koninklijk domein op 7 km ten noordwesten van Versailles, waarvan het kasteel vandaag de dag niet meer bestaat – voelt de koning een scherpe pijn in zijn been. Zijn arts Fagon stelt ischias vast en zal niet van mening veranderen. Al snel verschijnen er zwarte vlekken: het gaat om seniele gangreen. Ondanks de ondraaglijke pijnen gaat de koning door met zijn gebruikelijke bezigheden: hij is vastbesloten zijn taken tot het einde toe te vervullen. De oude eik lijkt onwankelbaar en dwingt bij iedereen bewondering af. Op 25 augustus, zijn naamdag, moet hij niettemin het bed houden. Vanaf dat moment zal hij zijn kamer niet meer verlaten.
Het gangreen breidt zich uit en bereikt op 26 augustus het bot. De artsen staan machteloos. De koning ontvangt diezelfde dag nog zijn vijfjarige achterkleinzoon, de toekomstige Lodewijk XV, om hem raad te geven. Hij raadt hem aan zijn volk te ontlasten en oorlog zoveel mogelijk te vermijden: „Dat is de ondergang van volkeren“. Zich ervan bewust dat hij dat zelf niet had gedaan, vraagt hij hem een „vredelievende vorst“ te blijven.
Maar het sterven duurt langer dan verwacht. De koning neemt driemaal afscheid van mevrouw de Maintenon en tweemaal van het hof. Op 29 augustus krijgt Brun, een Provençaal die beweert een wondermiddel te hebben, toestemming om het koninklijk bed te naderen. Feit is dat de koning zich beter voelt. Maar de ziekte is er nog steeds, en dringt steeds dieper door. Lodewijk XIV raakt uiteindelijk op 30 en 31 augustus in een half coma. Hij sterft op de ochtend van 1 september. Zijn lichaam wordt acht dagen lang tentoongesteld in de Salon de Mercure – de paradezaal van het Grand Appartement. Op 9 september wordt het overgebracht naar Saint-Denis, de begraafplaats van de koningen van Frankrijk.
Filips II van Orléans, neef van Lodewijk XIV, wordt regent van het koninkrijk in afwachting van de meerderjarigheid van de toekomstige Lodewijk XV. De familieruzies beginnen: de regent laat al op 2 september door het Parlement van Parijs het testament van de koning vernietigen, dat een deel van zijn voorrechten in beslag neemt. Het hof verlaat Versailles op 9 september en vertrekt naar Vincennes, waar het tot december verblijft. De hertog van Orléans laat de toekomstige koning in de Tuileries intrekken en zal vanuit zijn residentie in het Palais-Royal regeren. Filips V van Spanje – kleinzoon van Lodewijk XIV, van Spaanse afkomst via zijn grootmoeder en overgrootmoeder – erfde deze troon in 1700. Hij heeft zijn aanspraken op de Franse troon ondanks het Verdrag van Ryswick in 1713 nog niet volledig opgegeven. Er dreigt een nieuwe oorlog en daarmee een nieuwe verschuiving in de allianties in Europa.
Fijne dag verder
groetjes
johan.