06/04/2026
SHARCIGA DOORASHOOYINKA QARANKA ETHIOPIA (Bayaan Lr. 1162/2011)"
✅️wuxuu si cad u kala saaray xuquuqda dadka codeynaya iyo waajibaadka saaran shaqaalaha ka shaqeeya goobaha doorashada (Poll Workers).
Halkan waxaa ku qoran faahfaahinta labada dhinac:
1. Xuquuqda Muwaadiniinta (Codbixiyayaasha)
●Qof kasta oo u dhashay dalka, buuxiyayna shuruudihii h**e loo xusay, wuxuu leeyahay xuquuqahan:
* Xuquuqda Diiwaangelinta: Inuu iska diiwaangeliyo deegaanka uu deggan yahay, lana siiyo kaarka codbixinta oo caddaynaya xaqiisa.
* Sirta Codka: Codbixiyuhu wuxuu xaq u leeyahay inuu codkiisa u dhiibto si qarsoodi ah, isadoo aan cidna ku khasbi karin ama aan lala arki karin cidda uu u codeynayo.
* Xuquuqda Helitaanka Macluumaad: In la siiyo macluumaad ku filan oo ku saabsan goobta cod bixinta, xilliga ay bilaabanayso, iyo sida loo calaamadeeyo waraaqda codka.
* Caawinta Dadka Baahiyaha Gaarka ah Leh: Codbixiyaha aan awoodin inuu keligiis calaamadeeyo waraaqda (sida qofka aragga la' ama lixaadkiisu dhiman yahay), wuxuu xaq u leeyahay inuu la yimaado qof uu isagu ku kalsoon yahay oo caawiya.
* Xaqqa Cabashada: Haddii magaciisa laga waayo liiska ama loo diido inuu codeeyo, wuxuu xaq u leeyahay inuu dacwad degdeg ah u gudbiyo guddiga cabashooyinka ee goobtaas.
2. Waajibaadka Diiwaangeliyaha/Shaqaalaha Goobta (Poll Workers)
●Shaqaalaha goobaha (Master Trainers, Field Trainers, iyo Diiwaangeliyayaasha) waa unugga ugu muhiimsan ee doorashada, waxaana laga rabaa:
* Dhex-dhexaadnimo (Impartiality): Waa inaysan muujin wax xiriir ama taageero ah oo ay u hayaan xisbi ama murashax gaar ah. Waa inay u adeegaan qof kasta si siman.
* Xaqiijinta Aqoonsiga: Waa waajib in la hubiyo aqoonsiga qofka ka hor diiwaangelinta ama codeynta si looga fogaado wax-is-daba-marin.
* Ilaalinta Ammaanka Agabka: Shaqaalaha ayaa mas'uul ka ah badbaadada sanduuqyada codka, waraaqaha diiwaangelinta, iyo kaararka codbixinta inta ay hawshu socoto.
* Hufnaanta (Transparency): In loo oggolaado kormeerayaasha doorashada iyo wakiillada xisbiyada inay goobjoog ka ahaadaan hawsha, iyadoo la raacayo shuruucda goobta.
* Diiwaangelin Sax ah: In si taxadar leh loo buuxiyo foomamka (sida tirinta dadka soo baxay iyo kuwa codeeyay), loona hubiyo inaan khalad ku dhicin xogta muwaadinka.
* Xallinta Khilaafaadka yaryar: Waa inay awood u leeyihiin inay si nabad ah ku xalliyaan ismaandhaafka ka dhasha goobta dhexdeeda iyagoo raacaya nidaamka u yaalla NEBE.
■Maxaa dhacaya haddii Shaqaaluhu Khalad Sameeyaan?
Sharcigu wuxuu dhigayaa haddii shaqaalaha doorashadu ay ku kacaan falal ka dhan ah anshaxa, sida:
* In ay dadka u yeeriyaan cidda ay u codeynayaan.
* In ay qof xaq leh u diidaan diiwaangelinta.
* Ama ay wax ka beddelaan natiijada.
✅️Waxay la kulmi karaan ciqaab sharci oo adag, oo isugu jirta shaqo ka eryid, ganaax lacageed, iyo xabsi, maadaama ay wiiqayaan kalsoonida hannaanka dimuqraadiyadda.
