30/11/2025
ყვარელში, მდ. დურუჯის დას. სანაპიროზე ა.წ. ნოემბერში განხორციელდა არქეოლოგიური სამუშაოები, რომლის ფარგლებშიც გამოვლინდა გვიანანტიკური ხანის IV-V საუკუნეების კირის საწარმო. ტიპოლოგიურად ძალიან გავს როგორც რომაულ, ისე სასანურ-ირანულ კირის ღუმელებს. ამ ქვითკირით აგებდნენ დოლოჭოპის ბაზილიკასაც. აქ მთელი სახელოსნოთა უბანია გაყოლებაზე. მურვან-ყრუს ლაშქრობის შედეგად ქალაქ ნეკრესის განადგურების შემდეგ, ამ დანგრეულ, მიწით დაფარულ საწარმოებზეც, 300-ოდე წლის შემდეგ ახლომდებარე სოფლებს სამაროვანი მოუწყვიათ. ირგვლივ ჩანს ეს სამარხები.
ნიშანდობლივია, რომ ამ უძველესი დუღაბის საწარმოების არქეოლოგიურ კვლევას ფინანსურად მხარს უჭერდა თანამედროვე სამშენებლო მასალების კომპანია "ჰანიველ-ცემენტი". დაპირებისამებრ, ეს კომპანია აქ აღმოჩენილი მასალების ლაბორატორულ-ტექნოლოგიურ კვლევებსაც ჩაატარებს და მომავალ სეზონში სახელოსნო უბნის სხვა ობიექტების გამოვლენასაც შეუწყობს ხელს. გათხრები მიმდინარეობდა ქ. ყვარლის სათემო ორგანიზაცია "ბოგირის" ხელშეწყობით (თავმჯდომარე გიორგი ივანიშვილი).
აღმოჩენა მდებარეობს დოლოჭოპის ბაზილიკიდან და მდინარე დურუჯის კალაპოტიდან რამდენიმე ათეულ მეტრში.
გათხრებს აწარმოებდა საქართველოს ეროვნული მუზეუმისა და ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის ერთობლივი ექსპედიცია პროფესორ ნოდარ ბახტაძის ხელმძღვანელობით.
სამუშაოებში მონაწილეობას იღებდნენ ყვარლელი მოხალისეები, სტუდენტები და არქეოლოგები.
დოლოჭოპის ბაზილიკა ქართული ქრისტიანული ბაზილიკური ხუროთმოძღვრების განვითარების პირველ ეტაპს განეკუთვნება და სავარაუდოდ აგებულია V საუკუნის პირველ ნახევარში. არქეოლოგიურ მასალებზე დაყრდნობით მისი ნგრევა უნდა მომხდარიყო VIII საუკუნებში, სავარაუდოდ მურვან ყრუს ლაშქრობების დროს.
ადგილობრივმა მაცხოვრებლებმა ბაზილიკის დანგრევის შემდეგ ეს ტერიტორია აღადგინეს და გამოიყენეს სამოსახლოდ. გაჩნდა დასახლება. მაგრამ, როგორც სამაროვანზე დაფიქსირებული არტეფაქტების მიხედვით, ირკვევა, ბაზილიკის გარშემო არსებულ სოფელში ცხოვრება XIII საუკუნის შუა ხანებში, საქართველოში მონღოლი დამპყრობლების ერთ-ერთი პირველი ლაშქრობის შედეგად უნდა შეწყვეტილიყო.
