16/05/2014
ისპაჰანი
ისპაჰანი მდებარეობს ჩრდილოეთისა და სამხრეთის ასევე აღმოსავლეთისა და დასავლეთის მარშუტების გადაკვეთაზე ირანის ტერიტორიაზე, იგი ოდეზრაც ერტერთი ყველაზე დიდი ქალაქი იყო მსოფლიოში. მისი აყვავების პერიოდია 1050-1722 წლები. განსაკუთრებით აღსანიშნავია მისი ამაღლება სეფიანტა დინასტიის დროს მე-16 საუკუნეში, როდესაც იგი გახდა სპარსეთის დედაქალაქი მეორედ თავის ისტორიაში. ქალაქი დღესაც კი ინარჩუნებს თავის ძველ დიდებას. ისპაჰანი ცნობილია თავასი ისლამური არქიტექტურით, ბევრი ლამაზი ბულვარით, ხიდებით, სასახლეებით, მეცეტებითადა და მინარეთებით. ამ ყველაფერს მივყავართ ერთ სპარსულ ანდაზამდე ,,Esfahan nesf-e jahanast“ ანუ (ისპაჰანი ნახევარი მსოფლიოა).
The naghsh-e Jahan square არის ერტერთი ყველაზე დიდი სკვერი მსოფლიოში და ასევე ირანისა და ისლამური არქიტექტურის შესანიშნავი მაგალითი, იგი უკვე დანისჰნულია მსოფლიო კულტურულ ძეგლად იუნესკოს მიერ. ქალაქში ასევე სგეგიძლიათ იხილოთ მრავალი ისტორიული ძეგლი, ასევე ისპაჰანი ცნობილია ფერწერითა და ისტორიით.
გეოგრაფია და კლიმატი
ქალაქი მდენარეობს Zavandeh და ზაგროსის მთებს შორის. 90 კილომეტრის ფარგლებში არ არის არანაირი გეოლოგიური დაბრკოლება რომელიც უფლებას მისცემს ცივ ჩრდილოეთის ქარს ამ მიმართულებიდან დაუბეროს. ისპაჰანი მდებარეობს ზღვის დონიდან 1,590 მ. ზაგროსის მთების აღმოსავლეთით. მისი მდებარეობის მიუხედავად ისპაჰანში ძალიან ცხელა ზაფხულობით, როგორც წესი ჰაერის ტემპერატურა დაახლოებით 36 გრადუსია, თუმცა უფრო მაგალიც დაფიქსირებულა. ღამით დაბალი ტენიანობისა და ზომიერი ტემპერატურის გამო კლიმატი ძალზედ სასიამოვნოა. ზამთარსჰი როგორც წესი ერთხელ მაინც თოვს 1986/1987, 1989/1990 წლები კი გამონაკლისი იყო. მდინარე Zayande იწყება ზაგროსის მთებიდან და მიედინება აღმოსავლეთიდან დასავლეთისაკენ, ჩაედინება ისპაჰანის გულში.
მდინარის ხიდები არის ქალაქის ერთერთი ყველაზე კარგი არქიტექტურის მაგალითები “Pol-e Shahrestan” არის უძველესი ხიდი რომელიც სავარაუდოდ სელჩუკთა პერიოდში 1100 წელს აშნდა. ასევე ზევით არის ხიდი “Pol-e Khaju” რომელიც შაჰ აბას II-მ 1650 წელს ააშენა.
თანამედროვე ეპოქაში
დგეს ისპაჰანი არის სიდიდით მესამე ქალაქი ირანში, ამ ქალაქში აწარმოებენ: ხალიჩებს, ქსოვილებს, ფოლადსა და ხელნაკეთობებს. ისპაჰანს ასევე აქვს ბირთვული ექსპერიმენტული რეაქტორები, აგრეთვე ობიექტების წარმოების ბირთვული საწვავი. ისპაჰანი ერთი უმსხვილესი ფილადის მწარმოებელია მთლიან რეგიონში. ასევე აწარმოებს სპეციალურ შენადნობებს. დაახლოებით 2000-მდე კომპანია მუშაობს ისპაჰანში მისი ეკონომიკური, კულტურული და სოციალური პოტენციალის გამოყენებით. ისპაჰანში მდებარეობს ძირითადი ნავთობგადამამუშავებელი ქარხანა და დიდი საჰაერო ძალების ბაზა. ,,HESA“ - ირანის ყველაზე თანამედროვე თვითმფრინავების წარმოების ქარხანა . ამ ქალაქში 2007 წელს გაიმართა ფიზიკის საერთასშორისო ოლიმპიადა.
