20/01/2023
✅ ΧΡΥΣΑΥΓΗ ΒΟΪΟΥ ΚΟΖΑΝΗ-ΕΛΛΑΔΑ
🏚 Η Χρυσαυγή είναι ένα από τα πιο όμορφα ορεινά χωριά της επαρχίας Βοΐου, κρυμμένη στην κοιλάδα του ρέματος Παλιομάγερου σε υψόμετρο 830 μέτρα περιτριγυρισμένη από πυκνά δάση και βουνά. Η απόσταση που χωρίζει το χωριό από το Τσοτύλι είναι 27 λεπτά και 30 λεπτά από την πόλη των Γρεβενών.
Επειδή δεν υπάρχουν γραπτές πηγές η ημερομηνία ίδρυσής της είναι δύσκολο να προσδιοριστεί με ακρίβεια. Οι πιο παλιές καταγραφές βρίσκονται στον Κώδικα του Μοναστηριού της Ζάρμποδας με ημερομηνία 1534 και το όνομα Μιραλί. Οι πρώτοι κάτοικοι είχαν εγκατασταθεί στην τοποθεσία ‘’Σελιό’’, που βρίσκεται σε απόσταση 2 χιλιομέτρων βόρεια του χωριού.
Στην εδαφική της περιοχή υπήρχαν σκόρπιοι οικισμοί , οι οποίοι καταστράφηκαν από τις επιδρομές των Τουρκαλβανών. Όσοι έμειναν είναι αυτοί που ίδρυσαν το χωριό χωρία όμως να είναι γνωστή η ακριβής ημερομηνία. Όπως μας δείχνουν οι γραπτές μαρτυρίες φαίνεται ότι προϋπήρχε του 1534. Πήρε την ονομασία Στρογγυλόν το 1927 και το 1930 ονομάστηκε Χρυσαυγή.
Χωρίζεται σε τέσσερις μαχαλάδες και όλα τα σπίτια σε σύνολο 180 είναι πέτρινα. Η αρχιτεκτονική της διατηρεί το παραδοσιακό ύφος και είναι τόσο ιδιαίτερη που εντυπωσιάζει. Το φυσικό κάλλος του ορεινού αυτού οικισμού είναι θαυμάσιο. Εντυπωσιακά πέτρινα έργα αποτελούν τα δύο τοξωτά γεφύρια, τα τέσσερα εικονοστάσια, οι δύο παλιές εκκλησίες, το σχολείο και ο νερόμυλος με τη δέση του.
Το πάρκο με το γεφύρι και τον καταρράκτη της δέσης του νερόμυλου αποτελεί ένα από τα πιο φημισμένα αξιοθέατα της Χρυσαυγής, είναι έργο του Βράγγα και φέρει την επιγραφή Αιώνια πολιτεία του μέλλοντος.Όσον αφορά τον πληθυσμό , οι μόνιμοι κάτοικοι του χωριού δεν είναι πάρα πολλοί , όμως το καλοκαίρι το χωριό ζωντανεύει. Στο απόγειό του ο πληθυσμός της Χρυσαυγής έφτασε τους 347 κατοίκους το έτος 1940.
👉 Προέλευση του ονόματος ‘’Χρυσαυγή’’
Στη Χρυσαυγή εγκαταστάθηκε ο μπέης Αλή Κούκος, στον οποίο οι κάτοικοι πλήρωναν προστατευτικό φόρο που αντιστοιχούσε στο ένα δέκατο της παραγωγής τους (δεκάτη). Εκτός από τον χρηματικό φόρο , οι κάτοικοι ήταν υποχρεωμένοι , όταν γινόταν γάμος , να παραδίδουν στον μπέη τη νύφη, για να περάσει μαζί του την πρώτη νύχτα του γάμου της. Αυτό το έθιμο μερικοί δεν το ανέχτηκαν και δολοφόνησαν τον μπέη το 1830. Η επόμενη μέρα θεωρήθηκε από τους κατοίκους σαν μια ‘’χρυσή μέρα’’.
👍 ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ
👉Παλιό πετρογέφυρο
Η παλαιότερη μονότοξη πετρογέφυρα της Χρυσαυγής είναι χτισμένη το 18ο αιώνα και βρίσκεται στην είσοδο του χωριού, είναι αξιομνημόνευτο αρχιτεκτονικό έργο και συνδέει το Τριτσιώτικο ρέμα. Στην παλιά εποχή υπήρχε στην πετρογέφυρα μια σκαλιστή πινακίδα που έγραφε: μινυ ιουλι 17 ετος 1795. Στο συγκεκριμένο πετρογέφυρο υπάρχει μια διαφορά ύψους αντί ακροβάθρου και το ένα άκρο ακουμπάει σε βράχο. Υπάρχει ακόμη και μια πολύπλοκη κατασκευή στηθαίου με μαγκωμένους ορθοστάτες και ανάμεσα σε αυτούς τραβέρσες, κάτι το οποίο δεν υπήρχε σε άλλα πέτρινα γεφύρια. Τέλος αξιοπρόσεκτο είναι ότι στο γεφύρι σώζονται ακόμη δύο αρκάδες, δηλαδή οι κάθετες πέτρες που εκτείνονται πέρα από τις άκρες της ζεύξης.
👉Μεγάλο πετρογέφυρο
Σύμφωνα με την παράδοση το μεγάλο μονότοξο πετρογέφυρο χτίστηκε το 1854 με τη χρηματοδότηση ενός ληστή, του Νικόλαου Ζάμπρου από το Πολυνέρι Γρεβενών. Το γεφύρι βρίσκεται σε ένα σημείο απίστευτης φυσικής ομορφιάς με άνοιγμα βάσης 14,20 μέτρα, ύψος καμάρας 8 μέτρα και πλάτος 3 μέτρα. Παλιά συνέδεε τον Οικισμό της Χρυσαυγής με τον Πεντάλοφο και το Δίλοφο. Με βάση τις ιστορικές πηγές αρχιμάστορας θεωρείται ο Διλοφίτης Νικόλαος Αναγνώστης Τζιούφας. Τα στηθαία φτιάχτηκαν από τους Χρυσαυγιώτες Ευθύμιο Ζιούδα και Αθανάσιο Πούλιο. Βρίσκεται σε απόσταση 10 λεπτά από την πλατεία του χωριού και η διαδρομή του είναι αρκετά ευχάριστη με τα πόδια. Ο χώρος που περιβάλλει το γεφύρι είναι πολύ όμορφος και εντυπωσιάζει κάθε επισκέπτη που θέλει να δει και να θαυμάσει από κοντά τον παλιό νερόμυλο ο οποίος έχει ανακαινιστεί.
Στα δύο παραπάνω γεφύρια απολήγει το μεγάλο μονοπάτι που ξεκινά από την περιοχή του Αυγερινού.
👉Δέση
Απέναντι από το πετρογέφυρο υπάρχει η Δέση που είναι ο πέτρινος καταρράκτης ο οποίος έχει μήκος 25 μέτρα και ύψος 7,5 μέτρα . Χτίστηκε το 1855 με σκοπό να λειτουργήσει ο νέος νερόμυλος, το 1860 ο παλιός νερόμυλος, ο οποίος λειτούργησε ως το 1944. Έμεινε διαλυμένος ως το 1992 και έπειτα ανακατασκευάστηκε με ευρωπαϊκό πρόγραμμα.
👉Σχολείο
Το διδακτήριο του χωριού χτίστηκε το 1925 με την αρωγή της Αγαθοεργούς Αδελφότητας Μοιραλής ο Άγιος Αθανάσιος, σύλλογο που ίδρυσαν όσοι κάτοικοι της Χρυσαυγής έφυγαν στην Αμερική το 1918.
👉Εκκλησίες
Ιερός Ναός Αγίου Αθανασίου
Είναι η πιο παλιά εκκλησία του χωριού . Χτίστηκε το 1768. Είναι ο πολιούχος του χωριού και γιορτάζει στις Μαΐου. Κάθε προσκυνητής που την επισκέπτεται εντυπωσιάζεται από την παλαιότητά της, τις βυζαντινές αγιογραφίες της και την απλότητά της. Όλη η κόγχη του ιερού είχε κατασκευαστεί από σκέτο πουρί. Το έτος 1955 κατεδαφίστηκε. Σύμφωνα με ιστορικές πηγές μέχρι το 1867 ήταν ενοριακός ναός του χωριού.
Σήμερα γίνονται μόνο τρεις λειτουργίες στο ναό, η μία την Τρίτη μέρα του Πάσχα, στις 2 Μαΐου γιορτή ανακομιδής των αγίων λειψάνων του Αγίου Αθανασίου και μία την Κυριακή του Αυγούστου. Στον ναό έχουν γίνει αγιογραφίες με την αρωγή των κατοίκων της Χρυσαυγής.
⛪ Εκκλησία της Κοιμήσεως της Θεοτόκου
Η εκκλησία της Κοιμήσεως της Θεοτόκου χτίστηκε το 1866 και από το έτος 1867 λειτουργεί ως ενοριακή εκκλησία της Χρυσαυγής. Η εκκλησία είναι χωρίς τρούλο, τρίκλιτη βασιλική και φτιαγμένη από πελεκημένη πέτρα.
Στην είσοδό της υπάρχει μία επιγραφή που γράφει το εξής: ’’ ΤΟΥ ΘΕΙΟΥ ΚΑΙ ΙΕΡΟΥ ΤΟΥΤΟΥ ΝΑΟΥ ΤΑ ΕΓΚΑΙΝΙΑ ΕΤΕΛΕΣΘΗΚΑΝ ΤΗ 25 ΑΠΡΙΛΙΟΥ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΙΟΥ ΕΤΟΥς 1867 ΥΠΟ ΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΣΙΣΑΝΙΟΥ ΚΥΡΙΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ’’.
👉 Ξωκλήσια
Τα ξωκλήσια της Χρυσαυγής είναι τρία: Της Ζωοδόχου Πηγής, του Αγίου Νικολάου και του Αγίου Διονυσίου.
Βρίσκονται διασκορπισμένα στο χωριό και είναι έργα εξαιρετικής λαϊκής τέχνης. Επιπλέον υπάρχουν και τρία λίθινα προσκυνητάρια έργα του Γεωργίου Βράγκα και του Νικολάου Πασχάλη τα οποία δημιουργήθηκαν στις αρχές του 20ου αιώνα.
ΓΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ
Οι περισσότερες συνταγές της παραδοσιακής μαγειρικής του χωριού μας έχουν σαν βάση το αλεύρι. Πίτες και κουρκούτια ήταν τα πιο συνηθισμένα εδέσματα στο καθημερινό τραπέζι. Οι πίτες που παρασκευαζόταν συνήθως στο χωριό ήταν οι εξής: πρασόπιτα, πιτυρόπιτα, ανεβατή, αρμόπιτα, τραχανόπιτα, ζυμαρόπιτα, μποντζόπιτα, καλαμποκόπιτα και κολοκυθόπιτα.
Οι λαγγίτες στο τηγάνι ή στην πλάκα παλιότερα ήταν πασπαλισμένες με ζάχαρη. Είναι ένα γλυκό που φτιάχνεται ακόμη και σήμερα στο χωριό.
Μερικά από τα φαγητά που μαγειρεύονταν είναι : κοτόπουλο με πέτουρα, αρνί με φρέσκα κρεμμυδάκια, πρασοτηγανιά, ζεματιστές πιπεριές με αγουρίδα, ρύζι με κορόμηλα, τσιγαρίδες, σουγλιμάδα, πρόβατο με πατάτες στη γάστρα, πέτουρα με κότα, συκωταριές με πληγούρι ή τραχανά, λουβουδιές με κορόμηλα, κρεμμύδια ξερά ψητά, πληγούρι με ξινοτύρι ή τυρί, μανιτάρια με κρεμμύδια ξερά, πράσο με χοιρινό, πατσάς παγωμένος, μπάτζιος με αυγά, ουρδοπάπαρα, μπακαλιάρος με ρύζι, γριβάδι πλακί και άλλα. Διάφορα κουρκούτια με μπάτζιο, με μανιτάρια, με μπακαλιάρο, με πατάτες , με πιπεριές και μάσκινο.
👨ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΙ -ΣΩΜΑΤΕΙΑ- ΕΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΩΜΑΤΕΙΑ ΟΜΟΓΕΝΕΙΑΣ
Το σωματείο του Φιλοπροοδευτικού συλλόγου της Χρυσαυγής ‘’ο Άγιος Αθανάσιος’’ ιδρύθηκε το 1960 με απώτερο στόχο την εκπολιτιστική εξύψωση του χωριού, την εκτέλεση κοινωφελών και καλλωπιστικών έργων, την διατήρηση στενών δεσμών των κατοίκων του χωριού και της διασποράς καθώς και την αναβάθμιση της ηθικής και πνευματικής ανάδειξης των μελών του συλλόγου.
🛤 ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ
Μονοπάτι Διάσχισης μέσω Πέτρινων Γεφυριών.
Η εκπληκτική διαδρομή που ακολουθεί το μονοπάτι είναι : Αυγερινός- Φαράγγι Τριιάδας- Πετρογέφυρο- Μόρφη- Σκάλα Μόρφης- Γεφύρι Τσούκας- Υπεραιωνόβια Βελανιδιά- Γεφύρια Χρυσαυγής- Χρυσαυγή. Η απόσταση του είναι 20,5 χιλιόμετρα και ο χρόνος που χρειάζεται για να το περπατήσει κάποιος είναι 8 ώρες.
Το μονοπάτι είναι κατηφορικό και περνάει ανάμεσα από ρέματα και ποταμούς, από τη Μόρφη από το γεφύρι της Τσούκας και αποβαίνει στο πάρκο της Χρυσαυγής. Αρχικά κατηφορίζει με την πορεία του Λασπορρέματος, περνάει τον Πετσανιώτικο χείμαρρο, συναντάει δύο φορές τον ποταμό Πραμόριτσα, περνάει ανάμεσα από τα ρέματα της Τσούκας και τελικά φτάνει στο Παλιομάγερο.
🥳 ΓΙΟΡΤΕΣ
Γιορτή μπάτζιου στη Χρυσαυγή
Το πρώτο δεκαπενθήμερο του Αυγούστου πραγματοποιείται η γιορτή Μπάτζιου στη Χρυσαυγή. Είναι μια πολιτιστική εκδήλωση όπου πρωταγωνιστικό ρόλο παίζει ο μπάτζιος. Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης πραγματοποιείται αναπαράσταση της παραγωγής του μπάτζιου συνοδευόμενη από χορό, τραγούδι και άλλα πολιτιστικά δρώμενα. Στη γιορτή σερβίρονται μαγειρεμένος μπάτζιος και φυσικά κρασί.
👌Διαβάστε περισσότερα στο myvoio.com Αν θέλετε να λαμβάνετε συνδρομητικά, το MyVoio στον χώρο σας, να διαφημιστείτε ή να καταχωρήσετε την αγγελία σας, μπορείτε να μας ενημερώσετε με τους εξής τρόπους:
👉Με email στο [email protected]
👉Με μήνυμα στα social media.
👉 Online Συνδρομές για Ελλάδα - Ε.Ε & λοιπές χώρες.
https://myvoio.com/product-category/magazine/
👉Κάντε μας like και ακολουθήστε μας στα Social & στο Internet.
💠 https://www.facebook.com/MyVoio
💠 https://www.instagram.com/myvoio/ 💠https://gr.pinterest.com/0gn5hjak2y6xvxkvjzsr6j5vnrrcg4/
💠https://www.youtube.com/channel/UCbzD92vmNYy6f7_H61CEsFg
💠www.myvoio.com
© Text Copyright:
© Image Copyright:
Το περιεχόμενο και η δομή του website & των social media προστατεύεται από δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας (Ν.2121/93) τα οποία ανήκουν στην ΟΦΗΛΙΑ ΙΚΕ ή σε τρίτα μέρη με τα οποία η ΟΦΗΛΙΑ ΙΚΕ διατηρεί εν ισχύ έννομη σχέση. Η αναπαραγωγή των πληροφοριών ή δεδομένων που περιέχονται σε αυτά, περιλαμβανομένων χωρίς περιορισμό των κειμένων (πλήρως ή εν μέρει), εικόνων ή γραφικών, απαγορεύεται χωρίς την ρητή συναίνεση της ΟΦΗΛΙΑ ΙΚΕ.
Τυχόν νόμιμη ή παράνομη μεταγωγή (download) ή με οποιοδήποτε τρόπο αντιγραφή μέρους ή όλου του υλικού δεν επιφέρει την μεταβίβαση δικαιωμάτων καθ’ οιονδήποτε τρόπο στον χρήστη που διενεργεί την πράξη αυτή ή σε οποιονδήποτε τρίτο. Ρητώς δε απαγορεύεται η αναπαραγωγή, μεταγωγή με ηλεκτρονικό τρόπο, αντιγραφή σε έντυπο μέσο, τροποποίηση, σύνδεση ή άλλη χρήση του website ή μέρους του υλικού που αυτό περιέχει, για οιονδήποτε εμπορικό σκοπό ή σκοπό δημοσίευσης, χωρίς την ρητή έγγραφη συναίνεση της ΟΦΗΛΙΑ ΙΚΕ .
#Βόιο #χρυσαυγή
