01/09/2026
Ο Μύλος του Πόρου βρίσκεται στην κορυφή της Σφαιρίας, του ιστορικού ηφαιστειακού λόφου πάνω από τη Χώρα, και αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά τοπόσημα του νησιού. Έχει χαρακτηριστεί διατηρητέο ιστορικό μνημείο από το Υπουργείο Πολιτισμού, καθώς αποτελεί σημαντικό δείγμα της παραδοσιακής αρχιτεκτονικής και της αγροτικής ιστορίας του Πόρου.
Ο ανεμόμυλος μαζί με το 2ο ''αδελφό'' αλευρόμυλο που περιγράφεται από περιηγητές περίπου στο μέσο της κορυφογραμμής Μύλου - Αγ. Αναργύρων, αλλά σήμερα δεν έχει διασωθεί κατασκευάστηκε μαζί με τον εποικισμό της Σφαιρίας στα τέλη 15ου με αρχές 16ου αιώνα για να καλύπτουν ανάγκες άλεσης των δημητριακών και παρασκευής αλεύρων για τον πληθυσμό του Καστελιού που προφανώς επεκτεινόταν και στην Μπρίνια μέχρι την περιοχή Αγ, Κων/νου. Η θέση τους επιλέχθηκε στρατηγικά, στο υψηλότερο σημείο της Σφαιρίας, ώστε να εκμεταλλεύεται τους ισχυρούς ανέμους του Σαρωνικού.
Πάνω από τα σκαλιά της Εκκλησίας (δίπλα στο σπίτι του Κυριακάκη) σώζεται και σήμερα η 3η πύλη-καμάρα του τείχους του Καστελιού (επί συνόλου 4 πυλών), από όπου έβγαιναν οι αλεστές και οι νοικοκυρές για το άλεσμα των δημητριακών και την παρασκευή αλεύρων για ψωμί στους Μύλους.
Το μονοπάτι μεταξύ Μύλου-Αγ. Αναργύρων, που επίσημα μετά την πρόσφατη (2016) ονοματοδοσία οδών ονομάστηκε ''Περίπατος Σφαιρίας'', αποτελεί για τους περιπατητές μία από τις γραφικότερες διαδρομές του νησιού με πανοραμική θέα προς το στενό, το λιμάνι, την Κοιμωμένη και τον όρμο Μοναστηρίου και έχει απαθανατιστεί σε γκραβούρες διαπρεπών περιηγητών που αποκαλύπτουν πολύτιμα ιστορικά στοιχεία για τον παραδοσιακό οικισμό του Πόρου.
Για πολλές δεκαετίες εξυπηρετούσε τις ανάγκες των κατοίκων του Πόρου αλλά και της απέναντι Τροιζηνίας, αλέθοντας σιτάρι και κριθάρι. Πριν από την έλευση των μηχανοκίνητων αλευρόμυλων, αποτελούσε βασικό κρίκο στην τοπική οικονομία και την καθημερινή ζωή του νησιού.
Με την εκβιομηχάνιση και την εμφάνιση των σύγχρονων μύλων, ο ανεμόμυλος σταμάτησε σταδιακά να λειτουργεί. Παρ' όλα αυτά, διατηρήθηκε ως σημείο αναφοράς του Πόρου και σήμερα αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά μνημεία του νησιού.
Σήμερα ο Μύλος:
• αποτελεί αγαπημένο σημείο περιπάτου και φωτογράφισης, καθώς συνδυάζεται με τα εκκλησάκια του Αγίου Αθανασίου και των Αγιών Αναργύρων
• προσφέρει πανοραμική θέα στο λιμάνι του Πόρου, το στενό και τις ακτές της Τροιζηνίας,
• θυμίζει την εποχή όπου η οικονομία του νησιού βασιζόταν στην αγροτική παραγωγή και στην εκμετάλλευση της αιολικής ενέργειας.
Αν και δεν λειτουργεί πλέον ως αλευρόμυλος, παραμένει ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα σύμβολα του Πόρου και σημαντικό κομμάτι της πολιτιστικής του κληρονομιάς.
Στοιχεία από το αρχείο της Δημοτικής Βιβλιοθήκης