Διαβάσματα ενός ξεναγού / Α greek tourist guide reads

08/05/2026

Στις 9 Μαΐου 1936, η σύγχρονη ιστορία της Θεσσαλονίκης έδωσε την δική της pieta, μέσα από την φωτογραφία της Κατίνας Τούση, μητέρας του 25χρονου αυτοκινητιστη από το Ασβεστοχώρι, του πρώτου νεκρού της σύγκρουσης μεταξύ απεργών και αστυνομίας πλησίον διασταύρωσης των οδών Βενιζέλου και Εγνατίας. Τα γεγονότα που προμήνυαν την μεταξικη δικτατορία λίγους μήνες αργότερα, είχανε ήδη ξεκινήσει από τους εορτασμούς της Πρωτομαγιάς, στην Θεσσαλονίκη των εργατικών κινημάτων, χριστιανών και Εβραίων εργατών και εργατριών.

Το νεκρό σώμα του Τάσου Τούση, φέρεται - ως πάνω σε άλλον επιτάφιο - πάνω σε ξύλινη πόρτα και ο θρήνος της μάνας, γίνεται στιγμή πόνου και ιστορίας στην φωτογραφία του Μανώλη Μεγακονόμου, για να δημοσιευτεί στον Ριζοσπάστη κατόπιν και να εμπνεύσει τον Γιάννη Ρίτσο για να γράψει το δικό του Ω γλυκύ μου έαρ:

Στη στράτα εδώ καταμεσὶς τ᾿ άσπρα μαλλιά μου λύνω
και σου σκεπάζω της μορφής το μαραμένο κρίνο.

Φιλώ το παγωμένο σου χειλάκι που σωπαίνει
κ’ είναι σα να μου θύμωσε καὶ σφαλιγμένο μένει.

Δε μου μιλεῖς κ’ η δόλια εγὼ τον κόρφο, δες, ἀνοίγω
και στα βυζιὰ που βύζαξες τα νύχια, γιε μου, μπήγω.

Μέρα Μαγιού μου μίσεψες, μέρα Μαγιού σε χάνω,
άνοιξη, γιε, που αγάπαγες κι ανέβαινες απάνω

Στο λιακωτό και κοίταζες και δίχως να χορταίνεις
άρμεγες με τα μάτια σου το φως της οικουμένης

Και με το δάχτυλο απλωτό μου τάδειχνες ένα-ένα
τα όσα γλυκά, τα όσα καλά κι αχνά και ροδισμένα

04/05/2026

04/05/2026

( more info in English - see photo in comments)
Έχω φύγει πολλές φορές ενθουσιασμένος, χαρούμενος, πλήρης αισθημάτων και πιο πλούσιος γνωστικά από διάφορα μουσεία.

Το σημερινό βίωμα, όμως με καθήλωσε στο πάτωμα του μικρού, πλούσιου αλλά όχι φλύαρου, αρχαιολογικού μουσείου Ιωαννίνων.

Ίσως είναι η χρονική στιγμή ενός παρόντος που θα μιλάει ως ιστορία με ντροπή για το είδος μας - οι πόλεμοι, η γενοκτονία, το αλαζονικό της φύσης μας στο ζενίθ και η σωφροσύνη στο ναδίρ, ο φανατισμός αδιόρθωτος και του καθενός ο θεός αλάνθαστος, που με έκαναν να βουρκωσω στην θεα της κινούμενης φιγούρας του Πριάμου στην ύστατη στιγμή που,ως πατέρας, προσφέρει λύτρα έχοντας πέσει στα γόνατα μπροστά στα πόδια του Αχιλλέα.

Αυτή η πρωτότυπη ανάγνωση του επεισοδίου δεν γίνετα με αυστηρα αρχαιολογικούς ή μυθολογικους όρους και συνθήκες. Θέτει ως προϋπόθεση την χρήση των τεχνολογιών, ως έργο έμπνευσης του ανθρώπου (καλλιτέχνη) που απευθύνεται στον άνθρωπο αλλά και στον Άνθρωπο. Η γνώση των ομηρικών επών του ζεύγους που προφανώς παρήγγειλε τη σαρκοφάγο, ώστε να ενταφιαστεί μέσα, πιθανότατα όταν διαπίστωναν ότι το εφήμερό τους σιμωνει, είναι πασιφανής και χάριν της δικής τους φιλομαθειας, ασχολείται η σύγχρονη επιστήμη χιλιάδες χρόνια μετά για να φτάσει η ψυχή μέσα από τα μάτια να συνδιαλεχθει με το αιώνια ανθρώπινο δράμα - του μίσους και της απώλειας λόγω αυτού.

Και όπως πάντα, αυτό που κατάφερε το Πανεπιστήμιο Πατρών είναι αυτό που χρειάζεται να επαναλαμβάνουμε καθημερινά στους εαυτούς μας. Μόνο η αγάπη μετράει. Και ότι κάθε εκουσια πρόκληση πόνου είναι μόνο διαστροφή. Απολαύστε έξι υπέροχα λεπτά

12/04/2026

Άορνος

Το ορατόριο (συνήθως θρησκευτικού περιεχομένου μουσικό έργο) La resurrezione είναι από τα ομορφότερα του συνθέτη Γκέοργκ Φρίντριχ Χέντελ. Γραμμένο στα 1708, αντιπροσωπεύει την αέναη μάχη του Καλού εναντίον του Κακού, του Φωτός εναντίον του Σκότους και ανοίγει, μετά την εισαγωγή, με την αγγελικη φωνή του Αγγέλου (σοπράνο) που προστάζει να σπάσουν οι θύρες του Αβερνο (Disserratevi, O porte D averno). Σήμερα λίμνη στην περιοχή κοντά στην αρχαια πόλη Κύμη στη Νάπολη, αποτελούσε κάποτε ηφαιστειακό τόπο όπου οι αρχαίοι τοποθετούσαν (και εκεί) τις πύλες του Κάτω Κόσμου, όπως γράφει κι ο Βιργιλιος. Η ονομασία προέρχεται από τα ελληνικά (άορνος =χωρίς πουλιά) και σήμαινε τον θάνατο των πτηνών που επιχειρούσαν να πετάξουν πάνω από τον κρατήρα αλλά τελικά πέθαιναν από τις αναθυμιάσεις. Αυτό οδήγησε στο να γίνει συνώνυμο με τις πύλες του κάτω κόσμου. Στην άρια λοιπόν του Αγγέλου ο Χέντελ δίνει την προσταγη να ανοίξουν οι πύλες ώστε να επιτελεστει το αναπόφευκτο, η Ανασταση. Ακολουθεί η άρια του Λουσιφερου, του διαβόλου που προβάλει την δική του αντίσταση. Άγγελος (σοπράνο, ψηλή φωνή) εναντίον Λουσιφερου (μπάσου, βαθιά αντρική φωνή). Η μάχη των κόσμων, των υποστασεων, η αιώνια μάχη που τέλος δεν έχει αλλά διατηρεί την όποια ελπίδα. Γιορτή και ευκαιρία να ανοίξουν πόρτες. Και χρειάζεται μόνο ένα κλειδί. Πίστη. Στον άνθρωπο και το εν γένει καλό που φέρει μέσα του. Χρόνια πολλά.

21/02/2025

Χρόνια πολλά σε όλες και όλους τους ξεναγούς

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ξεναγού, ο Ιωάννης Κιουρτσόγλου μοιράζεται τις εμπειρίες του

20/02/2025

https://www.facebook.com/share/p/1A52TrAM8s/

18/02/2025

Με βάρος σχεδόν ενός κιλού (950γρ) και εξαιρετική απόδοση των έντονων χαρακτηριστικών του (γενειάδα, βοστρυχοι μαλλιων, κόρες ματιών, φολιδωτο θωράκιο με γοργόνειο) η χρυσή προτομή του Σεπτημιου Σεβήρου (2ος-3οςΚΕ/μΧ) τραβάει πάντα το μάτι των επισκεπτών στο Αρχαιολογικό μουσείο της Κομοτηνής (όχι μάλλον για πολύ ακόμη, αφού σχεδιάζεται η μεταφορά του στο βυζαντινό Μουσείο Διδυμοτείχου).

Το μοναδικό για την Ελλάδα, τέτοιο πορτρέτο Ρωμαίου αυτοκράτορα, ανακαλύφτηκε τυχαία το 1965, όταν κατά την διάρκεια εκσκαφής στρατιωτικού ορύγματος στον λόφο της Αγίας πέτρας στο Διδυμότειχο, ένας στρατιώτης χτύπησε το πολύτιμο αντικείμενο με την σκαπάνη του (σημάδια της κρούσης φαίνονται ακόμη και σήμερα). Η τοποθεσία που βρέθηκε ταυτίζεται βέβαια με την ρωμαϊκή Πλωτινοπολη, την οποία ίδρυσε ο Τραϊανός (98-117 ΚΕ/μΧ) και της έδωσε το όνομα της συζύγου του, Πλωτίνης.

Στην ρωμαϊκή εποχή, τέτοιες εικόνες/πορτρέτα, φέρονται από τους imagineferi (οι στρατιώτες που ηγούνται του στρατιωτικού αγήματος/λεγεώνας κοκ), οι οποίοι κρατούν ξύλινα δόρατα (διατηρούνται ίχνη κι εδώ) στα οποία προσαρμοσμένα είναι παρόμοια (χρυσά) σύμβολα με το πρόσωπο του αυτοκράτορα, με σκοπό την ενθάρρυνση/έμπνευση των αντρών αλλά και την αδιαμφισβήτητη διατήρηση της αυτοκρατορικής ισχύος/πολιτικής ιδεολογίας, στα πεδία των μαχών και στις απομακρυσμένες από την Ρώμη, περιοχές της αυτοκρατορίας.

Το αρχαιολογικό Μουσείο Κομοτηνής πρόκειται μέσα στο επόμενο χρονικό διάστημα να κλείσει για ανακαίνιση, μετά από την οποία μάλλον θα έχει ταξιδέψει ο φίλος μας ο Σεπτημιος Σεβηρος για πιο βόρειες περιοχές, όπου πρωταρχικά άνηκε. Οπότε σπεύστε στο πιο κοντινό μουσείο της Κομοτηνής.

14/01/2025

ΑΠΟ ΤΟ ΟΡΑΜΑ ΤΟΥ ΕΜΠΡΑΡ ΣΤΗΝ ΑΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΥΡΙΟ (σύνδεσμος στο πρώτο σχόλιο)
Η Σύμπραξη - ΟΛΗ Η ΔΕΘ ΕΝΑ ΠΑΡΚΟ σας προσκαλεί στην ξενάγηση που διοργανώνει μέσα στο χώρο της ΔΕΘ το ΣΑΒΒΑΤΟ 18 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ στις 11 πμ. Ξεκινώντας από το μνημειακό τόξο (νότια πύλη - εναντι ΧΑΝΘ), θα μιλήσουμε όχι μόνο για την ιστορικότητα που συνιστά αλλά και για τους λόγους που επιβάλλεται να μετατραπεί ο άξονας αυτός σε ένα πάρκο αναγκαίο για την πόλη. Με τα ποσοστά πρασίνου ανά κάτοικο να είναι αποκαρδιωτικα χαμηλότερα από αυτά που θέτει ως ελάχιστα ο παγκόσμιος οργανισμός υγείας, το διακύβευμα με την λεγόμενη "ανάπλαση" και ανέγερση περισσότερων όγκων μπετόν σε μία πόλη που ασφυκτιά, είναι τεράστιο. Στην ξενάγησή μας θα εξετάσουμε τους λόγους για τους οποίους ο Εμπράρ είχε οραματιστεί έναν αδιάλειπτης συνέχειας ορίζοντα πράσινου, τί υπάρχει σήμερα και τί μπορούμε να παραδώσουμε στις επόμενες γενιές ως στοιχειώδες της ευθύνης που εμείς σήμερα φέρουμε.

17/12/2024

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΥΠΟΓΕΙΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ: ΣΥΜΒΟΛΗ ΑΝΤΙΓΟΝΙΔΩΝ ΚΑΙ ΠΤΟΛΕΜΑΙΩΝ

Το ιερό των Αιγυπτίων θεών (Σαραπείο) του 3ου πΧ /πκε, ανακαλύφθηκε στη Θεσσαλονίκη αμέσως μετά την πυρκαγιά του 1917. Το σημαντικότερο σε ολόκληρο το Αιγαίο τέτοιο ιερό, ερευνηθηκε σε διαφορετικές ανασκαφικες φάσεις μέχρι το 1939 οπότε και ο αρχαιολόγος Χαράλαμπος Μακαρονας, βρίσκει κάτω από το ναό, στοά μήκους 10 μέτρων γεμάτο αγάλματα και λατρευτικά αναθηματα. Στα πρώτα ευρήματα όμως αποκαλύπτεται και μία εντολή - επιγραφή του Μακεδονα βασιλιά Φιλίππου Ε στα 186 πχ /πκε, που αναφέρεται ότι τα ακριβά δώρα ("θησαυροί") προς το ιερό, απαγορεύεται να ανοίγονται, χωρίς την παρουσία επιστατου και δικαστών, για λόγους διαφάνειας (ποιος ξέρει πόσοι έφαγαν πριν από καταγγελίες που έγιναν για να βγει αυτή η απόφαση). Το Σαραπείο ΔΕΝ είχε την τύχη της ρωμαϊκής αγοράς της πόλης και καταχωθηκε κάτω από τις γνωστές μας πολυκατοικίες. Άφαντο για πάντα (;).

06/10/2024

Πώς να σε αφήσει αδιάφορο ένα τέτοιο αντικείμενο;
Πώς να μην θαυμάσεις την μικροτεχνια στην αποτύπωση επάνω στην πέτρα των φυλετικων χαρακτηριστικών της γυναίκας από την Αφρική, με εξαιρετική ακρίβεια - τέτοια που δεν αφήνει περιθώρια λάθους, παρανόησης ή παρεξήγησης στην αναγνωρισιμοτητα της. Πώς να μην θαυμάσεις το πάντρεμα του εξωτικου, του "απ αλλού φερμένου", με το ντόπιο - το αφρικανικό στυλ κόμμωσης ενταγμένο στην κομψοτεχνια της χρυσοχοΐας του 3ου αι. πχ/ΠΚΕ στην ελληνιστική Μακεδονία, που ταυτόχρονα δεν σπάει τον παραδοσιακό τρόπο δημιουργίας των τοπικών εργαστηρίων;
Πώς να μην σε συγκινήσει το γεγονός ότι το χώμα που πατάς, φέρει μέσα του τον πολιτιστικό πλούτο της ελληνικής χερσονήσου, ενταγμένο αδιαρρηκτα στο μεσογειακό τοπίο με όλες τις επιρροές που έλαβε και πρόσφερε στη διάρκεια των αιώνων και τον κάνει τόσο θελκτικο ακόμη και σήμερα. Και πώς να κρατάς τα μάτια σου και τα αυτιά σου κλειστά στα μηνύματα που σου στέλνει το παρελθόν στο παρόν και έχεις την ευθύνη να τα αγκαλιάσεις με μέριμνα, έγνοια και γνώση για να τα στείλεις στο μέλλον.
Στη μία φωτογραφία, λεπτομέρεια από ζευγάρι ενωτιων (σκουλαρίκια) του 3ου πχ ΠΚΕ αι εύρημα από το σταθμό συντριβανιου, μετρό Θεσσαλονίκης. Στην άλλη - γυναίκα της φυλής Osun-Oshogbo. (από την σελίδα https://kwekudee-tripdownmemorylane.blogspot.com/2012/09/hairstyles-in-african-culture.html?m=1)
#ΜΕΤΡΟΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ