29/03/2026
अहिल्याबाई होळकर: प्रमुख बाबी
जन्म: ३१ मे १७२५, चौंडी (जामखेड, अहमदनगर जिल्हा) [५, ६].
वडिल: मणकोजी शिंदे (मानकर) [१४].
पती: खांडेराव होळकर (मल्हारराव होळकर यांचे सुपुत्र) [११].
कार्यकाळ: १७६७ ते १७९५ (इंदूरची राणी) [६, ११].
राजधानी: महेश्वर (नर्मदा नदीच्या काठावर) [५].
ऐतिहासिक कार्य आणि योगदान
१. सुशासन व न्यायव्यवस्था: अहिल्याबाईंनी निपक्षपाती न्यायनिवाडा केला. त्यांच्या राज्यात चोर-डाकूंची भीती नव्हती आणि रयतेवर कोणताही अन्याय होत नसे [१, ३, ४].
२. लोककल्याणकारी कार्य (मंदिर जिर्णोद्धार): त्यांनी संपूर्ण भारतात काशी विश्वनाथ, सोमनाथ, अयोध्या, मथुरा, बद्रीनाथ, द्वारका अशा पवित्र ठिकाणी मंदिरे, घाट, धर्मशाळा आणि अन्नछत्रे उभारली [१, ७, ११].
३. महिला सक्षमीकरण व उद्योग: त्यांनी स्त्रियांना सैन्यात भरती केले. महेश्वरमध्ये कपडा उद्योगाला (महेश्वरी साड्या) प्रोत्साहन देऊन रोजगार निर्माण केला [१, २].
४. संरक्षण व धोरण: पुरुषप्रधान संस्कृतीतही त्यांनी दरबारातील मोडी लिपी, युद्धकला आणि राजकारण शिकून माळव्याचे रक्षण केले [२, ४].
अखेरचा काळ
पती, सासरे (मल्हारराव) आणि मुलाच्या निधनानंतरही त्यांनी खचून न जाता धैर्यपूर्ण राज्यकारभार केला. १३ ऑगस्ट १७९५ रोजी महेश्वर येथे त्यांचे निधन झाले [५, ६]. त्यांच्या स्मृतीप्रित्यर्थ अहमदनगर जिल्ह्याचे नाव 'अहिल्यानगर' करण्यात आले आहे [१४].
![अहिल्याबाई होळकर: प्रमुख बाबीजन्म: ३१ मे १७२५, चौंडी (जामखेड, अहमदनगर जिल्हा) [५, ६].वडिल: मणकोजी शिंदे (मानकर) [१४].पती...](https://img5.travelagents10.com/332/758/1354872493327588.jpg)
