16/12/2019
छत्रपती शिवराय या नावाबद्दल आपण सर्वांनाच अभिमान आहे, असतो आणि असावाच.. त्याला कारणंसुद्धा तशीच आहेत. ज्या वयात आजकालची मुलं आज कपडे कोणते घालायचे हे ठरवू शकत नाहीत, त्या वयात 'शिवाजी शहाजी भोसले' नावाचा एक नवयुवक स्वराज्याची स्वप्ने पाहतच नव्हता तर आपल्या सोबत्यांना घेऊन ती स्वप्नं साकारत होता. आणि याच नवयुवकाला आज आपण मानाने, आदराने शिवछत्रपती म्हणून ओळखतो. त्यांची दूरदृष्टी किती मोठी होती, त्यांच्या प्रत्येक भूमिकेमागे किती विचार असायचा याचा प्रत्यय त्यांच्या आयुष्यात डोकावून पाहिल्यास लागलीच येतो.
आता हेच पहा ना... ब्रह्मदेवाचा आणि स्थानिक भाषेत मुरुंबदेवाचा डोंगर म्हणून ओळखला जाणारा एक छोटेखानी किल्ला हाती आल्यावर त्याचं स्वराज्याच्या पहिल्या राजधानीत रूपांतर करुन शिवरायांनी आपल्या जाणतेपणाची आपल्या दूरदृष्टीची ओळखच पटवून दिलेली आहे. डोंगराला लागून असलेल्या रांगांवर बांधकाम करुन त्यांना माचीच स्वरूप दिलं आणि १२ चौरस मैलांचा परिसर राजगडाच्या पंखांखाली आणला.. या माच्यांची नावही किती सुंदर ठेवलीयेत. पद्मावतीचं मंदिर असलेली पद्मावती, पूर्वेकडे धावणारी सुवेळा आणि दक्षिण-पश्चिमेकडे जाणारी संजीवनी..
संजीवनीची बाजू म्हणजे राजगडाची सर्वात कमकुवत बाजू होती. म्हणजे या बाजूने हल्ला होणे अतिशय सोपं जाऊ शकेल अशी डोंगर-रांग. त्या कमकुवत, नाजूक भागाला कोरुन अजस्त्र भिंती उभ्या करुन , त्यातून निघालेल्या पत्थरांमधून संजीवनी माचीचं दुहेरी बांधकाम करणं , त्याला चिलखती बुरुजांची माळ घालणं आणि एकूणच या भागाला अवघड, अभेद्य बनवणं... काय ते काम, काय ती दृष्टी... नाजूक भागाला पत्थरांचा साज लेवून किल्ल्याची सर्वात भक्कम बाजू बनवून, किल्ल्याला नाव-संजीवनीच मिळाली म्हणा ना...
तुम्ही पहिली असेलच ना ही जागा? तुमचा अनुभव नक्की सांगा.. कारण, ही जागाच इतकी खास आहे की, जगत राहावं वाटतं, इथं पुन्हा पुन्हा येण्यासाठी..
We all are Proud to have a King like Chatrapati Shivaraay, certainly so.. we should be proud of our beloved King for his visions for Swarajya and the way he planned his dreams and accomplished them.
We can easily get to understand his vision by looking at his life..
To give an Example, look at Rajgad, a small watch post on hill named Murumdev Hill, which he converted to be a Huge fort and the First Capital of Maratha Kingdom. and we should always look at the structure of this fort in Architectural perspective too.
The Extensions like, Suvela, Padmavati and Sanjivani has made it possible to bring around 12 sq. miles area under the wings of Rajgad.
The South Western ridge of the fort was the weakest link in the fort and it was very easy to conquer the fort from this side for enemies. However, Shivchatrapati had a vision for this place, he got it carved to be a huge rock wall, he got the double walled fortification built with the carved stone and made it so strong it this part became impossible to conquer.
This vary place, which was once the weakest link of the Fort, added life to the Fort and hence, the name, Sanjivani.
You also, might have been to this place, if yes, do share your experience.
छत्रपती शिवराय या नावाबद्दल आपण सर्वांनाच अभिमान आहे, असतो आणि असावाच.. त्याला कारणंसुद्धा तशीच आहेत. ज्या वयात आजकालची मुलं आज कपडे कोणते घालायचे हे ठरवू शकत नाहीत, त्या वयात 'शिवाजी शहाजी भोसले' नावाचा एक नवयुवक स्वराज्याची स्वप्ने पाहतच नव्हता तर आपल्या सोबत्यांना घेऊन ती स्वप्नं साकारत होता. आणि याच नवयुवकाला आज आपण मानाने, आदराने शिवछत्रपती म्हणून ओळखतो. त्यांची दूरदृष्टी किती मोठी होती, त्यांच्या प्रत्येक भूमिकेमागे किती विचार असायचा याचा प्रत्यय त्यांच्या आयुष्यात डोकावून पाहिल्यास लागलीच येतो.
आता हेच पहा ना... ब्रह्मदेवाचा आणि स्थानिक भाषेत मुरुंबदेवाचा डोंगर म्हणून ओळखला जाणारा एक छोटेखानी किल्ला हाती आल्यावर त्याचं स्वराज्याच्या पहिल्या राजधानीत रूपांतर करुन शिवरायांनी आपल्या जाणतेपणाची आपल्या दूरदृष्टीची ओळखच पटवून दिलेली आहे. डोंगराला लागून असलेल्या रांगांवर बांधकाम करुन त्यांना माचीच स्वरूप दिलं आणि १२ चौरस मैलांचा परिसर राजगडाच्या पंखांखाली आणला.. या माच्यांची नावही किती सुंदर ठेवलीयेत. पद्मावतीचं मंदिर असलेली पद्मावती, पूर्वेकडे धावणारी सुवेळा आणि दक्षिण-पश्चिमेकडे जाणारी संजीवनी..
संजीवनीची बाजू म्हणजे राजगडाची सर्वात कमकुवत बाजू होती. म्हणजे या बाजूने हल्ला होणे अतिशय सोपं जाऊ शकेल अशी डोंगर-रांग. त्या कमकुवत, नाजूक भागाला कोरुन अजस्त्र भिंती उभ्या करुन , त्यातून निघालेल्या पत्थरांमधून संजीवनी माचीचं दुहेरी बांधकाम करणं , त्याला चिलखती बुरुजांची माळ घालणं आणि एकूणच या भागाला अवघड, अभेद्य बनवणं... काय ते काम, काय ती दृष्टी... नाजूक भागाला पत्थरांचा साज लेवून किल्ल्याची सर्वात भक्कम बाजू बनवून, किल्ल्याला नाव-संजीवनीच मिळाली म्हणा ना...
तुम्ही पहिली असेलच ना ही जागा? तुमचा अनुभव नक्की सांगा.. कारण, ही जागाच इतकी खास आहे की, जगत राहावं वाटतं, इथं पुन्हा पुन्हा येण्यासाठी..
We all are Proud to have a King like Chatrapati Shivaraay, certainly so.. we should be proud of our beloved King for his visions for Swarajya and the way he planned his dreams and accomplished them.
We can easily get to understand his vision by looking at his life..
To give an Example, look at Rajgad, a small watch post on hill named Murumdev Hill, which he converted to be a Huge fort and the First Capital of Maratha Kingdom. and we should always look at the structure of this fort in Architectural perspective too.
The Extensions like, Suvela, Padmavati and Sanjivani has made it possible to bring around 12 sq. miles area under the wings of Rajgad.
The South Western ridge of the fort was the weakest link in the fort and it was very easy to conquer the fort from this side for enemies. However, Shivchatrapati had a vision for this place, he got it carved to be a huge rock wall, he got the double walled fortification built with the carved stone and made it so strong it this part became impossible to conquer.
This vary place, which was once the weakest link of the Fort, added life to the Fort and hence, the name, Sanjivani.
You also, might have been to this place, if yes, do share your experience.
