Vadache Mhasave Tourism

22/10/2026

वडाचे म्हसवे पर्यटन

14/10/2026

सातारा राजधानीचे वैभव वाढवण्याची जबाबदारी ज्या राजाने खऱ्या अर्थाने निभावली…
ब्रिटिश साम्राज्याच्या दडपशाहीला न घाबरता, “सातारा म्हणजे स्वाभिमानाची राजधानी” हे ज्या थोर राजाने जगाला दाखवून दिले.
सामाजिक, शैक्षणिक आणि सांस्कृतिक उन्नतीसाठी आयुष्य वाहून घेतले, वाचनसंस्कृतीला संस्थात्मक बळ देत सामान्य जनतेत जागरूकतेचा दीप प्रज्वलित केला…

असे राजमान्य, स्वाभिमानी, दूरदर्शी छत्रपती शाहू महाराजांचे सुपुत्र छत्रपती प्रतापसिंहराजे भोसले (थोरले). आज त्यांच्या पुण्यस्मरण दिनानिमित्त त्यांच्या सातारी अस्मितेला, लोकहितैषी कार्याला, स्वाभिमानी वृत्तीला मानाचा मुजरा..!

त्यांच्या पावन स्मृतीस विनम्र अभिवादन..!

13/10/2026

यंदाचे वर्षी विदर्भ-मराठवाडयासह संपूर्ण महाराष्ट्रावर दुष्काळाची दाहकता पसरत आहे. महाराष्ट्रातील 358 तालुक्यांपैकी 300 पेक्षा जास्त तालुक्यात राज्य सरकारने दुष्काळ जाहिर केला आहे. परतीच्या पावसाने दगा दिल्याने यंदा प्रचंड अवर्षण परिस्थिती निर्माण झाली आहे. जीवन मरणाचा संघर्ष दिसत आहे. या पार्श्वभुमीवर जलमंदिर पॅलेस येथील साजरा होणारा शाही विजयादशमी सिमोल्लंघन सोहळा अत्यंत साधेपणाने साजरा केला जाईल याची सर्वांनी नोंद घ्यावी

​ऐतिहासिक दिर्घ परंपरा असलेला सातारचा विजयादशमीचा शाही सिमोल्लंघन सोहळा हा फक्त राजघराण्याचा नसून, तो संपूर्ण सातारकरांचा सोहळा म्हणून साजरा केला जात असतो. श्री भवानी तलवारीचे आणि आई तुळजाभवानीचे विधिवत पूजन, तसेच श्री भवानी तलवारीची शाही पालखी मिरवणुक, सातारा पोवईनाका येथे तत्कालीन वेशीवर पुजन आणि परत जलमंदिर पॅलेस येथे ही शाही मिरवणुक आल्यावर स्वागत औक्षण,यथोचित पूजन झाल्यावर विजयादशमीनिमित्त आपटयाचे सोने स्विकारण्याचा सोहळा मोठया दिमाखात आणि डामडौलात साजरा केला जात असतो. गत काही वर्षापासून शासनही या शाही सोहळयामध्ये सहभागी होत असून, शासनाव्दारे जलमंदिर पॅलेस येथे पोलिसबॅन्ड पथकाव्दारे शासनाकडूनही यथोचित सलामी दिली जात आहे.

​तथापि यंदा विचित्र परिस्थिती निर्माण झाली आहे. पर्जन्यमान पूर्ण पावसाळयात अत्यंत कमी झाले आहे. विदर्भ मराठवाडयात प्यायला पाणी मिळणे आजच कठीण बनले आहे. महाराष्ट्रातील 300 पेक्षा जास्त तालुके दुष्काळाने होरपळत आहेत. बळीराजाची अत्यंत बिकट अवस्था झाली आहे. जनावरे जगवणे अवघड बनले आहे. अश्या परिस्थितीत शाही सिमोल्लंघन सोहळा मोठया दिमाखात साजरा करणे आम्हाला योग्य वाटत नाही. प्रथा परंपरेप्रमाणे सिमोल्लंघन सोहळा होईल परंतु अत्यंत साधेपणाने केला जाईल. या साधेपणाने साजरा होणा-या विजयादशमी सिमोल्लंघन सोहळयाची योग्य ती नोंद सर्व संबंधीतांनी घ्यावी, अनावश्यक खर्च तसेच बॅनरबाजी किंवा तत्सबंधी कृती टाळावी. व्यक्तीगत आणि सार्वजनिक जीवनातील अनावश्यक खर्चाला फाटा देवून कार्यकर्ते-नागरीकांनीही दुष्काळग्रस्तांसाठी जमेल ते कार्य योग्य पध्दतीने करावे.

11/10/2026

श्री परशराम त्र्यंबक प्रतिनिधी यांचे कुडाळचे श्री बावाजी शिंदे देशमूख यांना पत्र

हे पत्र परशराम त्र्यंबक प्रतिनिधी यांनी कुडाळ परगण्याचे देशमुख बाबाजी शिंदे देशमुख यांना पाठविले आहे. पत्राची तारीख फाल्गुन शुद्ध ११, शके १६२७, म्हणजे १२ फेब्रुवारी १७०६ अशी संपादकांनी निश्चित केली आहे.

वाई कसब्यातील काही रयत आपले मूळ गाव सोडून कुडाळ परगण्यातील मौजे आखाडे येथे येऊन राहिली होती.

कसबे वाईचा मुकासा राजश्री रामचंद्रपंत अमात्य यांच्याकडे होता. त्यांच्या मुकाशातील रयत दुसऱ्या गावात जाऊन राहणे योग्य नसल्यामुळे त्या रयतेला पुन्हा कसबे वाई येथे घेऊन जाण्याचा आदेश देण्यात आला.

त्या रयतेला समजावून परत नेण्यासाठी वाईकडील अधिकारी अथवा कर्मचारी येणार होते. ते आल्यानंतर संबंधित रयत त्यांच्या ताब्यात द्यावी; तिला आखाडे येथे अडवून ठेवू नये आणि या विषयावर पुन्हा तक्रार येऊ देऊ नये असे पत्र बाबाजी शिंदे देशमुखांना देण्यात आले आहे.

युद्ध, अस्थिरता, दुष्काळ किंवा महसुलाच्या दडपणामुळे रयत एका महसुली प्रदेशातून दुसऱ्या प्रदेशात स्थलांतर करत असे. रयत निघून गेल्यास मूळ गावाचा महसूल कमी होत असल्यामुळे मुकासेदार तिची परतवणी करून घेत असे. प्रस्तुत पत्र हे अशाच रयत-स्थलांतर आणि महसुली हक्कांच्या संरक्षणाचे उदाहरण आहे.

संकलन-
श्री श्रीनिवास राजेंद्र शिंदे देशमुख शिक्केकरी
सचिव दख्खन इतिहास संशोधन संस्था पुणे

सहाय्य- श्री धीरज वाघ आसले तालुका वाई जिल्हा सातारा

संदर्भ-
शिव चरित्र साहित्य खंड ११ लेखांक १६

20/09/2026

बाळाजी जनार्दन भानू उर्फ नाना फडणवीस यांचा जन्म १२ फेब्रुवारी १७४२ साली आणि मृत्यू १३ मार्च १८०० साली झाला. नानांनी पेशवाईसाठी जे अचाट कार्य करून ठेवले आहे त्याला मराठ्यांच्या इतिहासात दुसरी तोड नाही. सवाई माधवराव ४० दिवसांचे असताना त्यांना पेशवाईची वस्त्रे मिळाली आणि नाना फडणवीसांनी त्यांच्या नावे कारभार सुरु केला तो पुढची २५ पेक्षा जास्त वर्षे टिकला.

नाना फडणवीसांचा पहिला उल्लेख पानिपतच्या तिसऱ्या लढाईच्या दरम्यान येतो. सदाशिवराव भाऊं पानिपत वरच मेले हे त्यांनी नानासाहेब पेशव्यानां सांगितले. १)जिवाजीपंत चोरघडे २) सखारामबापू ३) विट्ठ्ल सुंदर आणि १/२) नाना फडणीस या साडेतीन शहाण्यांपैकी अर्धा शहाणा असा नानांचा उल्लेख येतो. अर्धा कारण ते तलवारबहद्दर नव्हते परंतु मुत्सद्दी होते म्हणून अर्धे मानले जायचे.

उत्तरपेशवाईतील रघुनाथरावांच्या कारवायांना प्रतिबंध घालण्यासाठी नाना फडणवीसांनी बारभाई मंडळ स्थापन केले. तेव्हा

१. नाना फडणीस [नेतृत्व यांच्याकडेच होते],

२. हरिपंत फडके,

३. मोरोबा फडणीस,

४. महादजी शिंदे,

५. तुकोजीराव होळकर,

६. सखारामबापू बोकील,

७. त्रिंबकराव पेठे,

८. भगवानराव प्रतिनिधी,

९. मालोजी घोरपडे,

१०. रास्ते,

११. फलटणकर आणि

१२. बाबुजी नाईक. ही प्रमुख मंडळी होती.

रघुनाथरावाला पदच्युत करून नारायणरावाची गरोदर पत्नी गंगाबाई हिच्या नावाने कारभार करावा; तिला मुलगा झाला तर त्यास, नाही तर दत्तक घेऊन त्याच्या नावाने कारभार करावा, असे सुरुवातीस कारस्थान ठरले. यालाच बारभाई कारस्थान म्हणतात.

"नाना आहे तर पेशवाई आहे.." असे छत्रपती रामराजा महाराजांनी म्हटले आहे. यावरून छत्रपतींचा नानांवरचा विश्वास आणि नानांचे कर्तृत्व दिसून येते. नारायणराव यांच्या खुनानंतर मराठेशाहीचा कारभार नाना फडणवीस यांनी समर्थपणे पेलला. मुत्सद्दीपणाचे जोरावर तब्बल पंचवीस वर्षे राज्य राखले.

इंग्रजी गुप्त कागदपत्रांत साहजिकच नानांबद्दल आणि त्यांच्या डावपेचांबद्दल जास्त चर्चा होत असे. त्यातीलच एक हा १७९६ मधला कागद. सवाई माधवरावांचा मृत्यू झालेला होता आणि नाना फडणवीस पुन्हा एकदा 'त्यांचा' पेशवा गादीवर बसवतील अशी अटकळ इंग्रजांना होती. त्यामुळे ह्या कागदात सरळसरळ 'Nana Furnavese's puppet Peshwa' ('नाना फडणवीसांचा कळसूत्री पेशवा') असा उल्लेख आहे!

नाना फडणीसाबद्दल इंग्रज व मराठी इतिहासकार यांनी प्रशंसोद्‍गार काढले आहेत. काहींनी त्याचा मुत्सद्दीपणा व बुद्धिमत्ता यांची स्तुती केली आहे. नानाच्या बरोबर मराठी राज्याचा शहाणपणा व नेमस्तपणा लयास गेला असेही म्हटले आहे. नाना महत्वाकांक्षी होते. तसेच त्यांनी त्यांच्या आत्मचरित्रात स्वतःच्या कामुकतेची कबुली दिली आहे. आठ लग्न करूनही त्यांना एक पुत्र झाला पण तो ही अल्पावयातच मेला. याशिवाय नानांना २ अंगवस्त्रे सुद्धा होती.

नानाचा प्रसिद्ध व अप्रसिद्ध पत्रव्यवहार वाचल्यावर तो सामान्यांच्या कल्पनेएवढा मोठा वाटत नाही. अठराव्या शतकाच्या अंतिम व एकोणिसाव्या शतकाच्या सुरवातीस इंग्रजांनी जी विलक्षण कर्तबगारी दाखविली, तिचा विचार करता नानांनी व महादजींनी मराठी सत्तेवरील इंग्रजी आक्रमणाची लाट २५ वर्षे थोपवून धरली, यात त्यांची खरी कर्तबगारी स्पष्ट होते.

धन्यवाद ।

19/09/2026

म्हसवे गावचे सुभेदार
श्री रघुनाथ जगदेव शिर्के (आण्णा )
आपणास वाढदिवसाच्या हार्दिक शुभेच्छा 🎉

17/09/2026