https://www.facebook.com/105679441806363/

AS&IT, Street Angkor Phnom Penh, Phnom Penh (2026)

10/09/2026

បច្ចុប្បន្នភាពក្នុងឆ្នាំ ២០២៦ ការវិវត្តន៍នៃ AI Agents និង Multimodal AI (AI ដែលយល់ទាំងអក្សរ រូបភាព និងសំឡេង) បាននិងកំពុងចូលមកជំនួស ឬកាត់បន្ថយតម្រូវការកម្លាំងពលកម្មមនុស្សក្នុងកម្រិតខ្ពស់។ ការងារដែលប្រឈមនឹងការជំនួសខ្លាំងជាងគេ ភាគច្រើនជាការងារដែលមានទម្រង់ដដែលៗ (Routine Tasks) និងការងារវិភាគទិន្នន័យកម្រិតដំបូង។
ខាងក្រោមនេះជាក្រុមការងារសំខាន់ៗដែលកំពុងត្រូវបានជំនួសដោយ AI៖

១. ក្រុមការងាររដ្ឋបាល និងការិយាល័យ (Administrative Support)

• អ្នកបញ្ចូលទិន្នន័យ (Data Entry Clerks): AI អាចអានឯកសារ រូបភាព ឬវិក័យប័ត្រ រួចបញ្ចូលទៅក្នុងប្រព័ន្ធកុំព្យូទ័រដោយស្វ័យប្រវត្ត និងគ្មានកំហុស។

• អ្នករៀបចំកាលវិភាគ និងណាត់ជួប (Executive Assistants): ប្រព័ន្ធ AI អាចគ្រប់គ្រងអ៊ីមែល រៀបចំ Calendar និងឆ្លើយឆ្លងប្រកបដោយវិជ្ជាជីវៈជំនួសមនុស្ស។

• អ្នកបកប្រែភាសាកម្រិតដំបូង (Translators/Interpreters): AI ជំនាន់ថ្មីអាចបកប្រែភាសា និងសំឡេងភ្លាមៗ (Real-time) យ៉ាងមានន័យចំសាច់រឿង។

២. ក្រុមការងារសេវាកម្មអតិថិជន និងលក់ (Customer Service & Sales)

• បុគ្គលិកឆ្លើយឆាត ឬទូរស័ព្ទ (Call Center/Customer Support): AI Voice Agents អាចនិយាយទូរស័ព្ទ ដោះស្រាយបញ្ហា និងឆ្លើយសំណួរអតិថិជនបាន ២៤ម៉ោង/៧ថ្ងៃ ដោយមានសំឡេង និងអារម្មណ៍ទន់ភ្លន់ដូចមនុស្សពិត។

• អ្នកធ្វើទីផ្សារតាមទូរស័ព្ទ (Telemarketers): ការហៅទូរស័ព្ទណែនាំផលិតផលដដែលៗ ត្រូវបានជំនួសដោយប្រព័ន្ធស្វ័យប្រវត្តរបស់ AI។

៣. ក្រុមការងារច្នៃប្រឌិត និងព័ត៌មានវិទ្យាកម្រិតដំបូង (Creative & Tech Roles)

• អ្នកសរសេរអត្ថបទកម្រិតមូលដ្ឋាន (Content Writers/Copywriters): ការសរសេរការពិពណ៌នាផលិតផល (Product Descriptions) អត្ថបទព័ត៌មានខ្លីៗ ឬ Caption លើបណ្តាញសង្គម ត្រូវបាន AI ធ្វើបានយ៉ាងរហ័ស។

• អ្នករចនាក្រាហ្វិកកម្រិតដំបូង (Junior Graphic Designers): ឧបករណ៍ AI អាចបង្កើតរូបភាព ឡូហ្គោ ឬបដាផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម (Banners) តាមការកុម្ម៉ង់ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានវិនាទី។

• អ្នកសរសេរកូដកម្រិតដំបូង (Junior Programmers/QA Testers): AI អាចសរសេរកូដមូលដ្ឋាន រកចំណុចខុសឆ្គង (Debugging) និងតេស្តប្រព័ន្ធបានយ៉ាងលឿន។

៤. ក្រុមការងារវិភាគ និងហិរញ្ញវត្ថុ (Analysis & Finance)
• អ្នកកាន់បញ្ជីគណនេយ្យកម្រិតដំបូង (Bookkeepers): ការទូទាត់លេខបូកដក រៀបចំរបាយការណ៍ចំណូលចំណាយត្រូវបានធ្វើឡើងដោយស្វ័យប្រវត្តតាមប្រព័ន្ធ AI។

• អ្នកវិភាគទិន្នន័យទីផ្សារ (Market Research Analysts): AI អាចប្រមូល និងអានទិន្នន័យរាប់លានក្នុងពេលតែមួយ រួចធ្វើជារបាយការណ៍សង្ខេបភ្លាមៗ។

💡 ចំណុចសំខាន់៖ ទោះបីជា AI ជំនួស "មុខងារការងារ" ទាំងនេះក៏ដោយ ប៉ុន្តែវាមិនមែនមានន័យថាមនុស្សនឹងបាត់បង់ការងារទាំងស្រុងនោះទេ។ មនុស្សដែលចេះប្រើប្រាស់ AI ដើម្បីបង្កើនល្បឿនការងារ និងផ្ដោតលើការងារដែលត្រូវការការសម្រេចចិត្តខ្ពស់ ទំនាក់ទំនងអន្តរបុគ្គល (Human Connection) និងការច្នៃប្រឌិតពិតប្រាកដ នឹងកាន់តែមានតម្លៃនៅក្នុងទីផ្សារការងារ។

10/09/2026

បច្ចុប្បន្នភាពក្នុងឆ្នាំ ២០២៦ បច្ចេកវិទ្យាបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) បានវិវត្តន៍ឈានដល់ដំណាក់កាលខ្ពស់ ដែលត្រូវបានគេហៅថា Advanced Reasoning AI និងកំពុងដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការផ្លាស់ប្តូរទម្រង់រស់នៅ ក៏ដូចជាការធ្វើការងាររបស់មនុស្សលោកទូទាំងសកលលោក។

១. តើបច្ចុប្បន្ន AI វិវត្តន៍ដល់ណាហើយ?
បច្ចុប្បន្ន AI មិនមែនត្រឹមតែជាឧបករណ៍ឆាតឆ្លើយតបធម្មតា ឬបង្កើតរូបភាពនោះទេ ប៉ុន្តែវាបានឈានដល់៖

• សមត្ថភាពគិតពិចារណាកម្រិតខ្ពស់ (Reasoning & Problem Solving): ម៉ូឌែល AI ជំនាន់ថ្មីអាចវិភាគបញ្ហាស្មុគស្មាញ គណនាគណិតវិទ្យាកម្រិតខ្ពស់ និងសរសេរកូដ (Coding) យ៉ាងមានសណ្តាប់ធ្នាប់ដូចមនុស្សជំនាញ។

• យល់ដឹងច្រើនទម្រង់ (Multimodal AI): AI អាចយល់ និងភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងរវាង អក្សរ សំឡេង រូបភាព និងវីដេអូ ក្នុងពេលដំណាលគ្នាបានយ៉ាងរលូន។

• ភ្នាក់ងារស្វ័យប្រវត្ត (AI Agents): វាអាចទទួលបញ្ជា រួចរៀបចំផែនការ និងអនុវត្តការងារជំនួសមនុស្សជាជំហានៗដោយស្វ័យប្រវត្តតាមប្រព័ន្ធកុំព្យូទ័រ។

២. តើ AI ជួយអ្វីដល់ពិភពលោកខ្លះ?
AI បាននិងកំពុងចូលរួមចំណែកយ៉ាងធំធេងក្នុងការជួយ និងអភិវឌ្ឍពិភពលោកលើវិស័យសំខាន់ៗជាច្រើនដូចជា៖
• វិស័យអប់រំ៖ ដើរតួជាគ្រូបង្រៀនផ្ទាល់ខ្លួន (Personalized Tutor) ជួយសិស្សក្នុងការស្រាវជ្រាវ ពន្យល់មេរៀនពិបាកៗ និងជួយគ្រូបង្រៀនក្នុងការរៀបចំកិច្ចតែងការណ៍។

• វិស័យសុខាភិបាល៖ ជួយគ្រូពេទ្យក្នុងការវិភាគជំងឺ (ដូចជាជំងឺមហារីក) បានរហ័ស និងត្រឹមត្រូវ ព្រមទាំងជួយអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រក្នុងការស្វែងរក និងបង្កើតឱសថថ្មីៗក្នុងរយៈពេលដ៏ខ្លី។

• បង្កើនផលិតភាពការងារ៖ ជួយសម្រាលការងារការិយាល័យ សង្ខេបឯកសារវែងៗ វិភាគទិន្នន័យធំៗ និងជួយបង្កើតគំនិតច្នៃប្រឌិត ដែលធ្វើឱ្យមនុស្សចំណេញពេលវេលា និងបង្កើនប្រសិទ្ធភាពការងារបានយ៉ាងច្រើន។

• វិស័យកសិកម្ម និងបរិស្ថាន៖ ជួយព្យាករណ៍អាកាសធាតុ វិភាគសុខភាពដំណាំ និងគ្រប់គ្រងការប្រើប្រាស់ទឹក ឬជី ដែលជួយកាត់បន្ថយការចំណាយ និងការពារបរិស្ថាន។

ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការរីកចម្រើនយ៉ាងរហ័សនេះក៏ទាមទារឱ្យយើងគ្រប់គ្នាអភិវឌ្ឍសមត្ថភាពខ្លួនឯង និងរៀនប្រើប្រាស់វាឱ្យបានត្រឹមត្រូវ ដើម្បីដើរឱ្យទាន់ការវិវត្តនៃពិភពលោក។

24/06/2026

ការគាំទ្រមនុស្សដែលធ្វើសកម្មភាពប្លែកៗ ឡប់ៗ ឬនិយាយគ្មានសារៈសំខាន់លើបណ្ដាញសង្គមក្នុងសង្គមកម្ពុជា អាចបង្កើតជាផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមានយ៉ាងខ្លាំង។

ផលប៉ះពាល់ចំពោះសង្គម និងវប្បធម៌
ធ្លាក់ចុះតម្លៃសីលធម៌៖ យុវជនអាចយល់ច្រឡំថាការធ្វើរឿងអនាចារ ឬអសុរោះជាជំនាញ។
បាត់បង់អត្តសញ្ញាណ៖ វប្បធម៌នៃការនិយាយស្ដីថ្លៃថ្នូរ និងការគោរពគ្នាត្រូវបានមើលរំលង។
ការកើនឡើងនូវគំរូខុស៖ បង្កើតវប្បធម៌ចម្លងតាមសកម្មភាពអវិជ្ជមានដើម្បីចង់ល្បី។

ផលប៉ះពាល់ចំពោះធនធានមនុស្ស
យុវជនខាតពេលវេលា៖ ការចំណាយពេលមើលមាតិកាគ្មានប្រយោជន៍ធ្វើឱ្យខកខានការរៀនសូត្រ។
ការបាក់ទឹកចិត្តអ្នកធ្វើល្អ៖ អ្នកផលិតមាតិកាអប់រំ និងមានចំណេះដឹងពិតប្រាកដបាត់បង់ទឹកចិត្ត។
ការយល់ខុសលើភាពជោគជ័យ៖ មនុស្សគិតថាមិនរៀនសូត្រខ្ពង់ខ្ពស់ក៏អាចរកលុយ និងល្បីបាន។

ផលប៉ះពាល់ចំពោះសន្តិសុខ និងផ្លូវចិត្ត
ការរំលោភបំពានតាមអនឡាញ៖ កើតមានការជេរប្រមាថ និងវាយប្រហារពាក្យសម្តីគ្នាកាន់តែខ្លាំង។
ប៉ះពាល់សុខភាពផ្លូវចិត្ត៖ ការមើលមាតិកាឡប់ៗយូរអង្វែងអាចធ្វើឱ្យការគិតរបស់កុមារប្លែកពីធម្មតា។

19/06/2026

ការបង្កើតកម្មវិធីទូរស័ព្ទ (App) មួយ ត្រូវឆ្លងកាត់ដំណាក់កាលជាច្រើន ដែលទាមទារការចំណាយទាំងពេលវេលា កម្លាំងពលកម្ម និងថវិកា។ ជាទូទៅ ការចំណាយចម្បងៗត្រូវបែងចែកជា ៥ ផ្នែកធំៗដូចខាងក្រោម៖

១. ការចំណាយលើការរចនា និងការសរសេរកូដ (Development Cost)
នេះជាចំណែកទឹកប្រាក់ធំជាងគេបង្អស់ ដែលត្រូវទូទាត់ទៅឱ្យអ្នកជំនាញ៖
• ថ្លៃឈ្នួលអ្នកបង្កើត (Developer Fees)៖ ថ្លៃសេវាសម្រាប់ Developer (សរសេរកូដទូរស័ព្ទ) និង Backend Developer (រៀបចំប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងទិន្នន័យ)។
• ថ្លៃរចនា UI/UX (Designer Fees)៖ ថ្លៃឈ្នួលអ្នករចនាផ្ទៃកម្មវិធី (UI) និងការរៀបចំបទពិសោធន៍អ្នកប្រើប្រាស់ (UX) ដើម្បីឱ្យ App មានរូបរាងស្អាត និងងាយស្រួលចុចបញ្ជា។
• ថ្លៃអ្នកពិនិត្យគុណភាព (QA Tester)៖ អ្នកតេស្តរកកំហុស (Bugs) ក្នុង App មុនពេលដាក់ឱ្យគេប្រើ។

២. ការចំណាយលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា (Infrastructure Cost)
App មិនអាចដើរដោយខ្លួនឯងបានទេ វាត្រូវការប្រព័ន្ធជំនួយខាងក្រោយ៖
• ថ្លៃម៉ាស៊ីនមេ និងផ្ទុកទិន្នន័យ (Cloud Hosting & Server)៖ ដូចជាសេវាកម្ម AWS, Google Cloud, ឬ Firebase ដើម្បីផ្ទុកព័ត៌មានអ្នកប្រើប្រាស់ រូបភាព និងទិន្នន័យផ្សេងៗ (គិតថ្លៃប្រចាំខែ/ឆ្នាំ តាមចំនួនអ្នកប្រើប្រាស់)។
• ថ្លៃសេវាកម្មខាងក្រៅ (Third-Party APIs)៖ បើ App របស់អ្នកមានមុខងារផ្ញើសារ SMS ផ្ទៀងផ្ទាត់ (OTP) មុខងារផែនទី (Google Maps) ឬប្រព័ន្ធទូទាត់ប្រាក់ (ABA Pay, Acleda, Wing) នោះអ្នកត្រូវបង់ថ្លៃសេវាទៅកាន់ក្រុមហ៊ុនទាំងនោះ។

٣. ការចំណាយលើការដាក់លក់លើទីផ្សារ App (Store Publishing Fees)
ដើម្បីឱ្យមនុស្សទូទៅអាចទាញយក (Download) App របស់អ្នកបាន អ្នកត្រូវចុះឈ្មោះជាអ្នកអភិវឌ្ឍន៍លើផ្សារកម្មវិធី៖
• Apple App Store៖ ត្រូវបង់ $99 ក្នុងមួយឆ្នាំជាប្រចាំ។
• Google Play Store៖ ត្រូវបង់ $25 តែម្តងគត់ (សម្រាប់គណនីផ្ទាល់ខ្លួន) ឬតាមគោលការណ៍ថ្មីសម្រាប់ក្រុមហ៊ុន។

៤. ការចំណាយលើការផ្សព្វផ្សាយ និងទាក់ទាញអ្នកប្រើប្រាស់ (Marketing Cost)
ទោះបីជា App ធ្វើមកល្អយ៉ាងណា បើគ្មានការផ្សព្វផ្សាយ ក៏គ្មានអ្នកដឹង និងប្រើប្រាស់ដែរ៖
• ការផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម៖ ការបុកលុយ Ad លើ Facebook, TikTok, Google ឬការជួល Influencers ឱ្យជួយណែនាំ App។
• App Store Optimization (ASO)៖ ការចំណាយលើការរៀបចំចំណងជើង ពាក្យគន្លឹះ និងរូបភាព ដើម្បីឱ្យ App របស់អ្នកងាយស្រួលស្វែងរកឃើញនៅលើ App Store និង Play Store។

៥. ការចំណាយលើការថែទាំ និងធ្វើបច្ចុប្បន្នភាព (Maintenance Cost)
បន្ទាប់ពី App ដាក់ដំណើរការហើយ អ្នកនៅតែត្រូវចំណាយប្រហែល ១៥% ទៅ ២០% នៃតម្លៃបង្កើតដំបូង ក្នុងមួយឆ្នាំៗ ទៅលើ៖
• ការជួសជុលកំហុស (Fixing Bugs) ដែលកើតឡើងក្រោយពេលប្រើប្រាស់។
• ការធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពឱ្យត្រូវនឹងប្រព័ន្ធប្រតិបត្តិការ iOS និង Android ស៊េរីថ្មីៗ។
• ការបន្ថែមមុខងារថ្មីៗ (Features) តាមតម្រូវការទីផ្សារ។

💡 វិធីសាស្ត្រក្នុងការជ្រើសរើសដើម្បីបង្កើត (ជម្រើសនៃការចំណាយ)
• ជួលក្រុមហ៊ុនជំនាញ (Agency)៖ តម្លៃខ្ពស់ (ចាប់ពី $5,000 រហូតដល់រាប់ម៉ឺនដុល្លារ) តែមានក្រុមការងារច្បាស់លាស់ គុណភាពខ្ពស់ និងទាន់ពេល។
• ជួលអ្នកធ្វើការឯករាជ្យ (Freelancer)៖ តម្លៃធូរថ្លៃជាង (ចាប់ពី $1,500 - $4,000) តែអ្នកត្រូវចំណាយពេលគ្រប់គ្រង និងតាមដានការងារដោយខ្លួនឯង ព្រមទាំងប្រឈមហានិភ័យបើពួកគេបោះបង់ការងារ។
• ប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធ No-Code/Low-Code៖ សម្រាប់ App ងាយៗ អ្នកអាចរៀនធ្វើខ្លួនឯងបានតាមរយៈ Platform ដូចជា FlutterFlow ឬ Bubble ដោយចំណាយតែថ្លៃគម្រោងប្រចាំខែ (ជុំវិញ $30-$100/ខែ)។

18/06/2026

វិស្វករ IT (IT Engineer) តែម្នាក់ឯង អាចបង្កើត Website មួយបានទាំងស្រុង។ នៅក្នុងវិស័យបច្ចេកវិទ្យា អ្នកដែលខំប្រឹងធ្វើការងារនេះម្នាក់ឯងត្រូវបានគេហៅថា "Full-Stack Developer" (អ្នកអភិវឌ្ឍន៍គ្រប់ជ្រុងជ្រោយ)។
ទោះជាយ៉ាងណា លទ្ធផល និងល្បឿននៃការធ្វើគឺអាស្រ័យទៅលើ ប្រភេទ Website ដែលអ្នកចង់បាន៖

១. ករណី Website ធម្មតា ឬលក់ទំនិញខ្នាតតូច (ងាយស្រួលធ្វើម្នាក់ឯង)
ប្រសិនបើ Website នោះជាប្រភេទ៖
• គេហទំព័រព័ត៌មានក្រុមហ៊ុន (Landing Page / Portfolio)
• ហាងលក់ទំនិញអនឡាញខ្នាតតូច (E-commerce)
• ប្លុក (Blog) ចែករំលែកចំណេះដឹង
👉 លទ្ធផល៖ វិស្វករ IT តែម្នាក់ឯងអាចធ្វើបានយ៉ាងលឿន និងមានគុណភាពល្អ ដោយសារគាត់អាចប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធជំនួយដូចជា WordPress, Shopify, Webflow, ឬ Strapi CMS។ គាត់អាចរៀបចំទាំងរូបរាង ប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រង និងការបង្ហោះបានដោយខ្លួនឯង។

២. ករណី Website ធំ ឬប្រព័ន្ធស្មុគស្មាញ (ពិបាកធ្វើម្នាក់ឯង)
ប្រសិនបើ Website នោះជាប្រភេទ៖
• ប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងការដឹកជញ្ជូន (ដូចជា Food Delivery Web)
• ប្រព័ន្ធធនាគារ ឬទូទាត់ប្រាក់ដែលមានសុវត្ថិភាពខ្ពស់
• បណ្តាញសង្គម ឬប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងទិន្នន័យបុគ្គលិកខ្នាតធំ (ERP)
👉 លទ្ធផល៖ វិស្វករ IT ម្នាក់ឯង នៅតែអាចធ្វើបាន ប៉ុន្តែនឹងជួបបញ្ហាប្រឈមខ្លាំង ដូចជា៖
• ប្រើពេលយូរពេក៖ អាចចំណាយពេលពី ៦ ខែ ទៅជាង ១ ឆ្នាំ ព្រោះគាត់ត្រូវសរសេរកូដគ្រប់ផ្នែកម្នាក់ឯង។
• ខ្វះជំនាញរចនា (UI/UX)៖ វិស្វករ IT ភាគច្រើនពូកែខាងសរសេរកូដ និងប្រព័ន្ធសុវត្ថិភាព (Backend) ប៉ុន្តែមិនសូវពូកែខាងរចនារូបភាព ពណ៌ និងអក្សរ (Frontend/Design) ឱ្យស្អាតទាក់ទាញភ្នែកនោះទេ។
• ហានិភ័យប្រព័ន្ធ (Bugs)៖ នៅពេលធ្វើការម្នាក់ឯង គាត់គ្មានអ្នកជួយពិនិត្យកូដ (Code Review) ឬជួយតេស្តរកកំហុស (QA Tester) ដែលធ្វើឱ្យ Web ងាយនឹងមានបញ្ហាពេលដាក់ឱ្យមនុស្សច្រើនប្រើ។

💡 អនុសាសន៍ក្នុងការជួល
ប្រសិនបើអ្នកចង់ជួលមនុស្សតែម្នាក់មកធ្វើ Website ៖
1 សួររក "Full-Stack Developer"៖ ត្រូវប្រាកដថាគាត់ចេះទាំងការរចនាខាងមុខ (Frontend) និងការរៀបចំប្រព័ន្ធទិន្នន័យខាងក្រោយ (Backend)។
2 ពិនិត្យមើលស្នាដៃចាស់ៗ (Portfolio)៖ សុំមើល Website ដែលគាត់ធ្លាប់បង្កើតពីមុនមកម្នាក់ឯង ដើម្បីដឹងពីកម្រិតសមត្ថភាពរបស់គាត់។
3 ជួលអ្នករចនា (Freelance Designer) បន្ថែមបើចាំបាច់៖ បើចង់បាន Web ស្អាតដាច់គេ អ្នកអាចជួល Designer មកគូរគំរូ (Layout) ឱ្យ ហើយចាំឱ្យវិស្វករ IT នោះជាអ្នកសរសេរកូដតាមក្រោយ។

18/06/2026

ក្រៅពី Elon Musk មានបុគ្គលល្បីៗជាច្រើនរូបទៀតនៅក្នុងពិភពបច្ចេកវិទ្យា ដែលបានរៀននិងសរសេរកូដដោយខ្លួនឯងនៅដំណាក់កាលដំបូង ហើយបានយកជំនាញនេះទៅបង្កើតជាក្រុមហ៊ុនខ្នាតយក្សលំដាប់ពិភពលោក។
ខាងក្រោមនេះជាកំពូលស្ថាបនិកល្បីៗដែលផ្តើមចេញពីអ្នកសរសេរកូដ (Coders/Programmers)៖

១. Bill Gates (ស្ថាបនិកក្រុមហ៊ុន Microsoft)
• រឿងរ៉ាវ៖ Bill Gates បានរៀនសរសេរកូដដំបូងនៅលើកុំព្យូទ័រ General Electric តាំងពីអាយុ ១៣ ឆ្នាំ។
• ការបង្កើតក្រុមហ៊ុន៖ លោក និងមិត្តភក្តិ Paul Allen បានរួមគ្នាសរសេរកូដបង្កើតកម្មវិធីបកប្រែភាសាកុំព្យូទ័រ (BASIC interpreter) សម្រាប់ម៉ាស៊ីន Altair 8800 ដែលជាចំណុចចាប់ផ្តើមនៃក្រុមហ៊ុន Microsoft។ លោកគឺជាអ្នកពិនិត្យ និងកែសម្រួលកូដ (Code Reviewer) គ្រប់ជួរទាំងអស់ដែលក្រុមហ៊ុនបានបញ្ចេញក្នុងរយៈពេល ៥ ឆ្នាំដំបូង។

២. Mark Zuckerberg (ស្ថាបនិកក្រុមហ៊ុន Meta / Facebook)
• រឿងរ៉ាវ៖ Mark បានចាប់ផ្តើមសរសេរកូដតាំងពីនៅរៀនថ្នាក់អនុវិទ្យាល័យ ដោយមានឪពុករបស់លោកជាអ្នកបង្រៀនផ្ទាល់ និងជួលគ្រូបង្រៀនបន្ថែម។
• ការបង្កើតក្រុមហ៊ុន៖ នៅពេលរៀននៅសាកលវិទ្យាល័យ Harvard លោកបានអង្គុយសរសេរកូដបង្កើតគេហទំព័រ "TheFacebook" នៅក្នុងបន្ទប់គេងនិស្សិតរបស់លោកតែម្នាក់ឯង ក្នុងឆ្នាំ ២០០៤ មុនពេលវាពង្រីកខ្លួនទៅជាបណ្តាញសង្គមធំជាងគេលើពិភពលោក។

៣. Vitalik Buterin (ស្ថាបនិកប្រព័ន្ធ Ethereum)
• រឿងរ៉ាវ៖ យុវជនឆ្នើមជនជាតិរុស្ស៊ី-កាណាដារូបនេះ បានរៀនសរសេរកូដ និងស្វែងយល់ពីបច្ចេកវិទ្យា Bitcoin តាំងពីវ័យជំទង់ពីឪពុករបស់លោកដែលជាវិស្វករកុំព្យូទ័រ។
• ការបង្កើតក្រុមហ៊ុន៖ នៅអាយុប្រហែល ១៩ ឆ្នាំ (ឆ្នាំ ២០១៣) លោកបានសរសេរកូដចងក្រងជាសៀវភៅណែនាំ (Whitepaper) និងបង្កើតប្រព័ន្ធ Ethereum ដែលជាបណ្តាញ Blockchain ធំជាងគេទីពីរលើលោក និងជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃលុយគ្រីបតូ (Crypto) និង Smart Contracts នាពេលបច្ចុប្បន្ន។

៤. Mark Notch Persson (អ្នកបង្កើតហ្គេម Minecraft)
• រឿងរ៉ាវ៖ លោកបានរៀនសរសេរកូដលើកុំព្យូទ័រ Commodore 128 តាំងពីអាយុ ៧ ឆ្នាំ និងបានបង្កើតហ្គេមដំបូងនៅអាយុ ៨ ឆ្នាំ។
• ការបង្កើតក្រុមហ៊ុន៖ លោកបានសរសេរកូដបង្កើតហ្គេម Minecraft តែម្នាក់ឯងគត់ និងបានបង្កើតក្រុមហ៊ុន Mojang។ ក្រោយមកលោកបានលក់ក្រុមហ៊ុន និងហ្គេមនេះទៅឱ្យ Microsoft ក្នុងតម្លៃ $២.៥ ពាន់លានដុល្លារ ក្នុងឆ្នាំ ២០១៤។

៥. Kevin Systrom (ស្ថាបនិកកម្មវិធី Instagram)
• រឿងរ៉ាវ៖ Kevin មិនបានរៀនជំនាញព័ត៌មានវិទ្យា (Computer Science) នៅសាលាឡើយ។ លោកបានរៀនសរសេរកូដដោយខ្លួនឯងនៅពេលយប់ បន្ទាប់ពីទំនេរពីការងារប្រចាំថ្ងៃផ្នែកជំនួញ។
• ការបង្កើតក្រុមហ៊ុន៖ លោកបានសរសេរកូដបង្កើតកម្មវិធីគំរូដំបូងឈ្មោះ Burbn ដែលអនុញ្ញាតឱ្យមនុស្សជួបជុំគ្នា និងចែករំលែករូបភាព។ ក្រោយមកវាត្រូវបានកែច្នៃ និងប្តូរឈ្មោះទៅជា Instagram ដែលត្រូវបាន Facebook ទិញយកក្នុងតម្លៃ $១ ពាន់លានដុល្លារ។

💡 ចំណុចរួមគ្នារបស់បុគ្គលជោគជ័យទាំងនេះ៖
• ចាប់ផ្តើមពីតូច៖ ពួកគេមិនបានបង្កើតប្រព័ន្ធធំភ្លាមៗទេ គឺបង្កើតកម្មវិធីសាមញ្ញៗដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហានៅជុំវិញខ្លួនមុនគេ។
• រៀនសូត្រមិនចេះជឿនណាយ៖ ភាគច្រើនរៀនដោយខ្លួនឯង (Self-taught) តាមរយៈការអនុវត្តផ្ទាល់ ជាជាងការរង់ចាំរៀនតែនៅក្នុងសាលា។

18/06/2026

ការបង្កើត App គឺចំណាយច្រើនជាង និងប្រើពេលយូរជាង ការបង្កើត Website យ៉ាងខ្លាំង។ ប្រសិនបើប្រៀបធៀបលើទំហំការងារ និងមុខងារស្មើគ្នា ការបង្កើត App អាចមានតម្លៃថ្លៃជាងពី ២ ទៅ ៥ដង ឯណោះ។
ខាងក្រោមនេះជាហេតុផលចម្បងៗដែលធ្វើឱ្យ App មានតម្លៃថ្លៃជាង Website៖

1. ភាពស្មុគស្មាញនៃការសរសេរកូដ (Development Complexity)
• Website: សរសេរកូដតែម្តង គឺអាចបើកមើលបានលើគ្រប់ឧបករណ៍ទាំងអស់ (ទូរស័ព្ទ, កុំព្យូទ័រ, Tablet) តាមរយៈកម្មវិធីរុករកដូចជា Chrome ឬ Safari។
• App: ប្រសិនបើចង់ឱ្យដើរបានទាំងលើ iPhone និង Android អ្នកត្រូវសរសេរកូដពីរផ្សេងគ្នា (iOS ប្រើភាសា Swift, Android ប្រើភាសា Kotlin) ឬត្រូវប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា Cross-platform (ដូចជា Flutter ឬ React Native) ដែលទាមទារអ្នកជំនាញដែលមានតម្លៃខ្លួនខ្ពស់។

2. ការរចនាផ្ទៃកម្មវិធី (UI/UX Design)
• Website: ការរចនាផ្តោតលើទម្រង់ប្លង់ឆ្លាតវៃ (Responsive Design) ដែលអាចបត់បែនតាមទំហំអេក្រង់។
• App: ត្រូវរចនាលម្អិតខ្លាំងទៅលើការប៉ះ (Touch) កាយវិការបញ្ជា (Gestures) និងចលនា (Animations) ដើម្បីឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់មានអារម្មណ៍ថារលូន លឿន និងទាក់ទាញ។

3. ការដាក់ឱ្យប្រើប្រាស់ និងការអនុញ្ញាត (Publishing & Approval)
• Website: គ្រាន់តែទិញឈ្មោះ Domain (ឧទាហរណ៍៖ .com តម្លៃប្រហែល $10-$15/ឆ្នាំ) និងជួល Hosting រួចបង្ហោះជាការស្រេច មិនបាច់ឆ្លងកាត់ការពិនិត្យពីក្រុមហ៊ុនណាឡើយ។
• App: ត្រូវឆ្លងកាត់ការត្រួតពិនិត្យយ៉ាងតឹងរ៉ឹងពី Apple App Store ($99/ឆ្នាំ) និង Google Play Store ($25 តែម្តងគត់)។ ប្រសិនបើខុសគោលការណ៍ នោះ App នឹងត្រូវបដិសេធមិនឱ្យដាក់ទាញយកឡើយ។

4. តម្លៃថែទាំប្រចាំឆ្នាំ (Maintenance Costs)
• Website: ប្រព័ន្ធ Web មានស្ថេរភាពខ្ពស់ មិនសូវប្រែប្រួលញឹកញាប់ទេ ទោះបីជាទូរស័ព្ទចេញស៊េរីថ្មីក៏ដោយ។
• App: រាល់ពេលដែល Apple ឬ Google ចេញប្រព័ន្ធប្រតិបត្តិការថ្មី (iOS ថ្មី ឬ Android ថ្មី) App របស់អ្នកអាចនឹងគាំង ឬដើរមិនប្រក្រតី ដូច្នេះអ្នកត្រូវជួល Developer ឱ្យធ្វើបច្ចុប្បន្នភាព (Update) ជាប្រចាំ។

17/06/2026

ផ្អែកលើការវាយតម្លៃរបស់អ្នកជំនាញ និងការពេញនិយមពីអ្នកប្រើប្រាស់ជុំវិញពិភពលោក មិនមានក្រុមហ៊ុនតែមួយណាដែលល្អដាច់គេលើគ្រប់ផ្នែកនោះទេ។ ពាក្យថា «ល្អជាងគេ» គឺអាស្រ័យទៅលើតម្រូវការប្រើប្រាស់ជាក់ស្តែងរបស់អ្នក។
ខាងក្រោមនេះជាបញ្ជីក្រុមហ៊ុនផលិតកុំព្យូទ័រឈានមុខគេ និងចំណុចខ្លាំងដាច់គេរបស់ក្រុមហ៊ុននីមួយៗ៖

Apple ៖ ល្អបំផុតសម្រាប់ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី ភាពធន់ និងការច្នៃប្រឌិត (Creative Work)
ក្រុមហ៊ុន Apple ត្រូវបានទទួលស្គាល់ថាជាម៉ាកលំដាប់ខ្ពស់ (Premium) ដែលមានស្ថេរភាពការងារខ្លាំង។
• ចំណុចលេចធ្លោ៖ ប្រើប្រាស់បន្ទះឈីបផ្ទាល់ខ្លួន (ដូចជា Apple M5 ឬស៊េរី Pro/Max) ដែលធ្វើឱ្យម៉ាស៊ីនដើរលឿនខ្លាំង មិនងាយឡើងកំដៅ និងកាន់ថ្មបានយូរជាងគេ។ អេក្រង់មានពណ៌ហ្មត់ច្បាស់ល្អឥតខ្ចោះ។ [1, 2]
• ម៉ូដែលណែនាំ៖
◦ Apple MacBook Air M5 ៖ ល្អបំផុតសម្រាប់អ្នកប្រើប្រាស់ទូទៅ សម្រាល និងងាយស្រួលយួរតាមខ្លួន។
◦ Apple MacBook Pro ៖ សម្រាប់អ្នកជំនាញកាត់តវីដេអូ ឬរចនាក្រាហ្វិក។

Lenovo ៖ ល្អបំផុតសម្រាប់អ្នកធ្វើការិយាល័យ អាជីវកម្ម និងភាពចម្រុះ (Business & Versatility)
Lenovo គឺជាក្រុមហ៊ុនលក់កុំព្យូទ័របានច្រើនជាងគេបំផុតនៅលើពិភពលោក ដោយសារមានជម្រើសច្រើនចាប់ពីតម្លៃធូរថ្លៃរហូតដល់កម្រិតខ្ពស់។
• ចំណុចលេចធ្លោ៖ ស៊េរី ThinkPad ល្បីខាងក្តារចុច (Keyboard) វាយស្រួលបំផុត និងមានភាពធន់មាំខ្ពស់ ការពារការធ្លាក់ ឬការកំពប់ទឹកបានយ៉ាងល្អ។
• ម៉ូដែលណែនាំ៖
◦ Lenovo ThinkPad X1 Carbon ៖ កុំព្យូទ័រលំដាប់កំពូលសម្រាប់អ្នកជំនួញ និងអ្នកធ្វើការការិយាល័យ។
◦ Lenovo Legion ៖ ស៊េរីហ្គេមមីង (Gaming) ដែលមានកម្លាំងខ្លាំង និងប្រព័ន្ធត្រជាក់ល្អ。

Dell ៖ ល្អបំផុតសម្រាប់សេវាកម្មគាំទ្រ និងការរចនាប្រណីត (Support & Premium Windows)
Dell ជាម៉ាកដ៏ពេញនិយមបំផុតទាំងការប្រើប្រាស់ផ្ទាល់ខ្លួន និងនៅក្នុងស្ថាប័នរដ្ឋ ឬក្រុមហ៊ុន។
• ចំណុចលេចធ្លោ៖ ឈានមុខគេលើសេវាកម្មជួសជុល និងការធានា (Customer Service)។ ស៊េរីខ្ពស់របស់វាមានរូបរាងស្អាត ប្រណីត និងមានគុណភាពផលិតខ្ពស់។
• ម៉ូដែលណែនាំ៖
◦ Dell XPS 14 ឬ XPS 16 ៖ ជាកុំព្យូទ័រ Windows ដែលមានរូបរាងស្អាតដាច់គេ និងអេក្រង់ OLED ភ្លឺច្បាស់។

ASUS ៖ ល្អបំផុតសម្រាប់ការច្នៃប្រឌិតថ្មី និងការលេងហ្គេម (Innovation & Gaming)
ក្រុមហ៊ុនតៃវ៉ាន់មួយនេះតែងតែនាំមុខគេក្នុងការបង្កើតបច្ចេកវិទ្យាប្លែកៗ និងទាក់ទាញ។
• ចំណុចលេចធ្លោ៖ ឈានមុខគេលើកុំព្យូទ័រអេក្រង់បត់ ឬអេក្រង់ពីរ (Dual Screen) និងជាស្តេចកុំព្យូទ័រហ្គេមមីង។
• ម៉ូដែលណែនាំ៖
◦ Asus Zenbook S14 ឬ Zenbook Duo ៖ កុំព្យូទ័រអេក្រង់ស្អាត ស្រាល និងមានបច្ចេកវិទ្យាទំនើប។
◦ Asus ROG Zephyrus G16 ៖ កុំព្យូទ័រលេងហ្គេមដែលខ្លាំងផង និងមានរូបរាងស្លីមស្អាតផង។

HP ៖ ល្អបំផុតសម្រាប់តម្លៃសមរម្យ និងការប្រើប្រាស់ទូទៅ (Value & Balanced)
HP ផ្តល់នូវតុល្យភាពល្អរវាងតម្លៃ គុណភាព និងមុខងារប្រើប្រាស់។
• ចំណុចលេចធ្លោ៖ មានជម្រើសច្រើនសម្រាប់សិស្ស-និស្សិត និងបុគ្គលិករដ្ឋ ដែលចង់បានម៉ាស៊ីនតម្លៃសមរម្យ តែរត់បានលឿន និងមានថ្មកាន់បានយូរ។
• ម៉ូដែលណែនាំ៖ HP OmniBook Ultra (ឬ OmniBook 5) ដែលជាស៊េរីថ្មីល្បីខាងថាមពលថ្មកាន់បានយូរអង្វែង និងមាន AI ជំនួយ។

17/06/2026

Elon Musk អាចបង្កើតក្រុមហ៊ុនសរសេរកូដ និងបច្ចេកវិទ្យាដំបូងៗរបស់លោកបាន ដោយសារមូលហេតុចម្បងៗចំនួន ៤ គឺ៖ ការចេះសរសេរកូដដោយខ្លួនឯង, ការមើលឃើញឱកាសទីផ្សារអ៊ីនធឺណិត, ស្មារតីសហគ្រិនភាព និងការខិតខំធ្វើការយ៉ាងទាសករ។
ក្រុមហ៊ុនសរសេរកូដដំបូងបង្អស់របស់លោកមានឈ្មោះថា Zip2 (បង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៥ ជាប្រព័ន្ធផែនទី និងបញ្ជីឈ្មោះអាជីវកម្មអនឡាញសម្រាប់កាសែត) និងបន្ទាប់មកគឺ X.com (ឆ្នាំ ១៩៩៩ ដែលក្រោយមកក្លាយជា PayPal)។
ខាងក្រោមនេះជាអាថ៌កំបាំងដែលធ្វើឱ្យលោកអាចបង្កើតក្រុមហ៊ុនទាំងនោះបាន៖

១. លោកជាអ្នកចេះសរសេរកូដ (Self-Taught Programmer)
Elon Musk មិនមែនគ្រាន់តែជាអ្នកមានលុយហើយជួលគេមកធ្វើនោះទេ។ លោកបានរៀនសរសេរកូដដោយខ្លួនឯងតាំងពីអាយុ ១០ ឆ្នាំ តាមរយៈសៀវភៅណែនាំកូដកុំព្យូទ័រ Commodore 64។ នៅអាយុ ១២ ឆ្នាំ លោកបានសរសេរកូដបង្កើតហ្គេមវីដេអូមួយឈ្មោះថា Blastar ហើយលក់វាបានលុយ $៥០០។ ពេលបង្កើតក្រុមហ៊ុន Zip2 លោកផ្ទាល់ជាអ្នកអង្គុយសរសេរកូដស្ទើរតែទាំងស្រុងនៃប្រព័ន្ធនោះ។

២. ការចាប់យកឱកាសមាសនៃសម័យកាល (Dot-Com Boom)
នៅពាក់កណ្តាលទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៩០ ជាពេលដែលបច្ចេកវិទ្យាអ៊ីនធឺណិត (World Wide Web) ទើបតែចាប់ផ្តើមរីកដុះដាល។ Elon Musk មើលឃើញថា អ៊ីនធឺណិតនឹងផ្លាស់ប្តូរពិភពលោក។ លោកបានបោះបង់ការសិក្សាថ្នាក់បណ្ឌិត (Ph.D.) នៅសាកលវិទ្យាល័យ Stanford ក្រោយរៀនបានតែ ២ ថ្ងៃ ដើម្បីមកចាប់យកឱកាសបង្កើតក្រុមហ៊ុន Zip2 នេះឯង។

៣. ការសហការ និងដើមទុនដំបូង (Co-founding & Initial Capital)
លោកមិនបានធ្វើការម្នាក់ឯងទាំងស្រុងនោះទេ៖
• លោកបានបង្កើតក្រុមហ៊ុន Zip2 រួមគ្នាជាមួយប្អូនប្រុសរបស់លោកគឺ Kimbal Musk និងមិត្តភក្តិម្នាក់ទៀតឈ្មោះ Greg Kouri។
• ពួកគេទទួលបានប្រាក់ឧបត្ថម្ភដំបូងប្រហែល $៦,០០០ ពីឪពុករបស់លោក (Errol Musk) និងទឹកប្រាក់មួយចំនួនទៀតពីអ្នកវិនិយោគតូចៗ (Angel Investors) ដែលជួយឱ្យពួកគេមានលុយទិញកុំព្យូទ័រ និងជួលការិយាល័យតូចមួយ។

៤. ការធ្វើការងារខ្លាំងលើសពីមនុស្សធម្មតា (Extreme Work Ethic)
នៅពេលចាប់ផ្តើមដំបូង លោកគ្មានលុយជួលផ្ទះស្នាក់នៅឡើយ។ Elon និងប្អូនប្រុស បានជួលការិយាល័យតូចមួយ ហើយគេងនៅលើសាឡុងនៅក្នុងនោះ។ លោកសរសេរកូដ ២៤ ម៉ោងក្នុងមួយថ្ងៃ និង ៧ ថ្ងៃក្នុងមួយសប្តាហ៍។ លោកធ្លាប់និយាយថា៖ “រាល់ពេលដែលគេហទំព័រដើរនៅពេលថ្ងៃ ខ្ញុំត្រូវអង្គុយសរសេរកូដបន្ថែមនៅពេលយប់”។

📈 លទ្ធផលពីការបង្កើតក្រុមហ៊ុនកូដទាំងនោះ៖
• Zip2៖ ត្រូវបានក្រុមហ៊ុន Compaq ទិញយកក្នុងតម្លៃ $៣០៧ លានដុល្លារ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៩ (Elon ទទួលបាន $២២ លានដុល្លារ)។
• X.com (PayPal)៖ ត្រូវបានក្រុមហ៊ុន eBay ទិញយកក្នុងតម្លៃ $១.៥ ពាន់លានដុល្លារ ក្នុងឆ្នាំ ២០០២ (Elon ទទួលបាន $១៦៥ លានដុល្លារ)។
ទឹកប្រាក់រាប់រយលានដុល្លារដែលបានមកពីក្រុមហ៊ុនសរសេរកូដទាំងពីរនេះហើយ ដែលជាទុនបម្រុងធ្វើឱ្យ Elon Musk មានលទ្ធភាពទៅបង្កើតក្រុមហ៊ុនធំៗលំដាប់ពិភពលោកនាពេលបច្ចុប្បន្ន ដូចជា SpaceX (រ៉ុកកែត) និង Tesla (ឡានអគ្គិសនី)។

17/06/2026

តាមការវិភាគរបស់អ្នកជំនាញបច្ចេកវិទ្យា ស្មាតហ្វូន (Smartphone) មិនអាចជំនួស កុំព្យូទ័រ (Computer) ទាំងស្រុងបានឡើយនៅក្នុងពេលអនាគតដ៏ខ្លីខាងមុខនេះ ប៉ុន្តែវាអាចជំនួសបានសម្រាប់កិច្ចការងារទូទៅមួយចំនួន។
ខាងក្រោមនេះជាហេតុផលសំខាន់ៗដែលកុំព្យូទ័រនៅតែបន្តមានវត្តមាន និងចំណុចដែលស្មាតហ្វូនអាចធ្វើបាន៖

ហេតុផលដែលស្មាតហ្វូនមិនអាចជំនួសកុំព្យូទ័រទាំងស្រុង
• កម្លាំងម៉ាស៊ីន (Performance): កុំព្យូទ័រមានលំហសម្រាប់ដាក់ប្រព័ន្ធស្អំត្រជាក់ខ្លាំង ដែលអនុញ្ញាតឱ្យបន្ទះឈីប (CPU/GPU) រត់បានពេញកម្លាំង។ ស្មាតហ្វូនងាយឡើងកំដៅ និងមានដែនកំណត់ផ្នែករឹង (Hardware)។
• ការងារជំនាញ (Professional Work): ការកាត់តវីដេអូកម្រិតខ្ពស់ (4K/8K) ការបង្កើតកម្មវិធី (Coding/Programming) ការរចនាប្លង់ 3D និងការវិភាគទិន្នន័យធំៗ នៅតែត្រូវការអេក្រង់ធំ និងកម្លាំងកុំព្យូទ័រ។
• ភាពងាយស្រួលក្នុងការវាយអត្ថបទ (Ergonomics): ការវាយឯកសារវែងៗ ឬការប្រើប្រាស់កម្មវិធីការិយាល័យ (Excel, Word) ច្រើនម៉ោង ត្រូវការក្តារចុច (Keyboard) និងម៉ៅស៍ (Mouse) ដែលមានភាពស្មុគស្មាញ និងលឿនជាងការចុចលើអេក្រង់ទូរស័ព្ទ។
• ការលេងហ្គេមធំៗ (Hardcore Gaming): ហ្គេមដែលមានក្រាហ្វិកម៉ត់ខ្ពស់ និងទាមទារល្បឿនលឿន នៅតែត្រូវការកុំព្យូទ័រ PC ឬ Console។

ចំណុចដែលស្មាតហ្វូនកំពុងវិវត្តទៅជិតកុំព្យូទ័រ
• មុខងារតភ្ជាប់អេក្រង់ (Desktop Mode): មុខងារដូចជា Samsung DeX អនុញ្ញាតឱ្យអ្នកដោតទូរស័ព្ទទៅកាន់អេក្រង់ធំ មើលទៅដូចកុំព្យូទ័រ។
• បន្ទះឈីបកាន់តែខ្លាំង: ឈីបទូរស័ព្ទស៊េរីថ្មីៗមានល្បឿនលឿន អាចកាត់តវីដេអូកម្រិតស្រាល និងរត់កម្មវិធីធំៗបានខ្លះ។
• ការកើនឡើងនៃ Cloud Computing: នៅពេលអនាគត បើការដំណើរការទិន្នន័យត្រូវធ្វើនៅលើ Cloud (អ៊ីនធឺណិត) នោះទូរស័ព្ទគ្រាន់តែជាឧបករណ៍បញ្ជា ដែលធ្វើឱ្យវាអាចរត់កម្មវិធីធំៗបានដូចកុំព្យូទ័រដែរ។
សរុបមក សម្រាប់អ្នកប្រើប្រាស់ទូទៅដែលគ្រាន់តែចង់មើលវីដេអូ ឆែកអ៊ីមែល ផ្ញើសារ និងលេងបណ្តាញសង្គម ស្មាតហ្វូនបានជំនួសកុំព្យូទ័ររួចរាល់ហើយ។ ប៉ុន្តែសម្រាប់វិស័យការងារ ការសិក្សាស្រាវជ្រាវ និងការបង្កើតមាតិកា (Content Creation) កុំព្យូទ័រនៅតែជាឧបករណ៍ដែលមិនអាចខ្វះបាន។