07/05/2026
සුද්දන් මට්ටු කළ මඩුවන්වෙල කළුකුමාරයාගේ වළව්ව
අතීතයේ රජකාලේ තේජසත්, සිංහල ප්රභූ පරම්පරාවක අභිමානයත් එකට යා වුණු අපූරු නවාතැනක් ගැන අද හෙළ රහස් අපි ගෙන එනවා. ඒ තමයි සබරගමු පළාතේ රත්නපුර දිස්ත්රික්කයේ කොලොන්න කියන සුන්දර ගම්මානයේ පිහිටලා තියෙන, ලංකාවේ වැඩිම කාමර සංඛ්යාවක් තිබුණු බව කියවෙන මඩුවන්වෙල වලව්ව. මේ වලව්වේ පස් පෑගීම පවා එකල සාමාන්ය මිනිසෙකුට හීනයක් වගේ දෙයක්.
මඩුවන්වෙල වලව්ව ගැන කතා කරද්දී මුලින්ම හිතට එන්නේ මඩුවන්වෙල කියන නම හැදුණු හැටි. ජනප්රවාදයේ එන විදිහට මේ ප්රදේශයේ ඒ කාලේ කුළු හරකුන් හෙවත් මඩුවන් බහුලව ගැවසුණු වෙලක් තිබිලා තියෙනවා. ඒ නිසයි මේ ගමට මඩුවන්වෙල කියන නම ලැබිලා තියෙන්නේ.
මේ මඩුවන්වෙල පරම්පරාවේ ඉතිහාසය ආරම්භ වෙන්නේ දෙවන විමලධර්මසූරිය රජුගේ කාලයේ සිටයි. එදා රජුට විශ්වාසවන්තව සේවය කළ මඩුවන්වෙල මහා මොහොට්ටාලට තෑගි ලෙස ලැබුණු අක්කර අසූ දහසක පමණ නින්දගම් මැද තමයි මේ මහා මන්දිරය ඉදිවෙන්නේ.
මේ වලව්වට ඇතුළු වෙද්දීම අපිට හමුවෙන පළමු විශේෂත්වය තමයි එහි ඇති අලංකාර ගල් උළුවස්ස. මකර තොරණක හැඩය ගත් මේ ගල් ආරුක්කුව එදා සිංහල ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයේ අපූර්වත්වය කියාපානවා. හැබැයි මේ උළුවස්ස මිටිව සාදා තිබීම පිටුපසත් හරි අපූරු කතාවක් තියෙනවා.
වලව්වට ඇතුළු වෙන ඕනෑම කෙනෙකුට, ඔහු මොන තරම් ඉහළ තනතුරක් දැරුවත්, හිස නමා ආචාරශීලීව ඇතුළු වෙන්න සිද්ධ වෙනවා. විශේෂයෙන්ම එදා සිටි සුදු ජාතික නිලධාරීන්ට පවා මඩුවන්වෙල වලව්වේ අධිපතියා ඉදිරියේ හිස නැමීමට සිදු වූයේ මේ වාස්තු විද්යාත්මක උපක්රමය නිසයි.
වලව්වේ ස්වර්ණමය යුගය සටහන් වෙන්නේ වික්රම කොණ්ඩසිංහ සිරිවර්ධන මඩුවන්වෙල මහා දිසාවගේ කාලයේදීයි. ඔහු මඩුවන්වෙල කළු කුමාරයා ලෙසත් ප්රසිද්ධ වුණා. ඉතාම උස මහත, තේජවන්ත පෙනුමක් තිබුණු ඔහු ඉංග්රීසි භාෂාවත් ඉතා චතුර ලෙස හැසිරවූ අයෙක්.
සුදු පාලකයන්ට කිසිසේත්ම යටත් නොවූ ඔහු තමන්ගේ පාලන ප්රදේශය තුළ තනි රජෙකු ලෙසයි කටයුතු කළේ. බ්රිතාන්ය ආණ්ඩුකාරවරුන් පවා මඩුවන්වෙල දිසාවට යම් බියක් සහ ගෞරවයක් දැක්වූ බව ඉතිහාසයේ සඳහන් වෙනවා.
මේ වලව්ව මුලින්ම ඉදිකරද්දී එය කුඩා නිවසක් ලෙස පැවතියත්, පරම්පරා කිහිපයක් යද්දී එය මහා මන්දිරයක් බවට පත්වුණා. එහි උච්චතම අවස්ථාව වන විට මෙහි කාමර 121 ක් සහ මැද මිදුල් 21 ක් තිබී තිබෙනවා. හිතන්න, එකම නිවසක් ඇතුළේ කාමර 121 ක් කියන්නේ කොයි තරම් විශාල සංකීර්ණයක්ද කියලා.
වලව්ව වටා ආරක්ෂක පවුරු තුනක් ඉදිකර තිබුණේ සතුරන්ගෙන් ආරක්ෂා වීමටයි. අද වන විට කාලයත් සමඟ බොහෝ කොටස් විනාශ වී ගියත්, තවමත් කාමර 42 ක් සහ මැද මිදුල් 7 ක් අපිට දැකගන්න පුළුවන්.
වලව්වේ ඇතුළත බිම අලංකාර කර ඇති ආකාරය හරිම සුවිශේෂීයි. විවිධ වර්ණවලින් සහ රටාවලින් යුත් පිඟන් ගඩොල් මෙන්ම පිඟන් කටු යොදාගෙන ඉතා සියුම් ලෙස බිම නිර්මාණය කර තිබෙනවා. මෙහි ඇති තවත් රසවත් කතාවක් තමයි, බිමට අල්ලා ඇති පිඟන් කටු අතර වික්ටෝරියා රැජිනගේ රුව සහිත පිඟන් කටුත් තිබීම.
දිසාව රැජිනගේ රුව බිමට ඇල්ලුවේ වලව්වට එන යන හැමෝටම එය පෑගෙන්න සලස්වන්නයි. එයින් ඔහු අදහස් කළේ බ්රිතාන්ය අධිරාජ්යය තමන්ගේ පතුල යට සිටින බව පෙන්වීමටයි. දිසාවගේ තිබුණු ඒ නිර්භීතකම අදටත් එම බිම දෙස බලද්දී අපිට දැනෙනවා.
වලව්ව ඇතුළත ඇති අධිකරණ ශාලාව තවත් වැදගත් ස්ථානයක්. මඩුවන්වෙල දිසාවට තමන්ගේ ප්රදේශයේ වැරදි කරන අයට දඬුවම් දීමේ සහ නඩු ඇසීමේ බලය තිබුණා. ඒ කාලේ මේ වලව්ව ඒ පළාතේම පරිපාලන මධ්යස්ථානය වුණා.
මන්දිරයේ ඇති දැව කැටයම්, උළුවහු සහ ජනෙල් සියල්ලම ඉතාමත් උසස් මට්ටමේ සිංහල කලා ශිල්පවලින් පිරිලා තියෙනවා. වලව්ව පුරා සැරිසරද්දී අපිට දැනෙන්නේ මීට වසර සිය ගණනකට පෙර අතීතයකට ගියා වගේ හැඟීමක්.
මඩුවන්වෙල වලව්වේ මුළුතැන්ගෙය සහ ගබඩා කාමර ඉතා විශාලයි. දහස් ගණනකට ආහාර පිසීමට හැකි ආකාරයටයි මේවා නිර්මාණය කර තිබුණේ. වලව්වේ වැඩ කරන පිරිස සඳහා වෙනම නවාතැන් සහ පහසුකම් තිබුණා. වලව්වට අයත් කුඹුරු ඉඩම්වලින් ලැබෙන අස්වැන්න ගබඩා කරන්න විශාල වී අටු කිහිපයක්ම තිබුණු බව පැවසෙනවා. මේ හැමදෙයකින්ම පෙනෙන්නේ එදා තිබුණු අතිශය පොහොසත් සහ ස්වයංපෝෂිත ජීවන රටාවයි.
මඩුවන්වෙල දිසාවට දරුවන් සිටියේ නැහැ. ඒ නිසා ඔහුගේ මරණයෙන් පසු මේ මහා බුදලය හිමිවුණේ ඔහුගේ සහෝදරයෙකුගේ පුත්රයෙකු වූ සර් ප්රැන්සිස් මොලමුරේ මහතාටයි. ඔහු ලංකාවේ ප්රථම පාර්ලිමේන්තුවේ කථානායකවරයා ලෙස කටයුතු කළ ශ්රේෂ්ඨ පුද්ගලයෙක්.
පසුව මෙම උරුමය ඔහුගේ දියණිය වූ සීතා මොලමුරේ මහත්මියට හිමිවුණා. 1964 වසරේදී රජය විසින් වලව්ව පවරා ගැනීමෙන් පසු, 1972 දී එය පුරාවිද්යා දෙපාර්තමේන්තුව භාරයට පත්වුණා.
අද වන විට මඩුවන්වෙල වලව්ව පුරාවිද්යා කෞතුකාගාරයක් ලෙස මහජනතාවට විවෘතව පවතිනවා. කොලොන්න වගේ දුෂ්කර ප්රදේශයක පිහිටියත්, අදටත් දහස් ගණන් සංචාරකයින් මේ වලව්ව බලන්න එන්නේ එහි ඇති ඓතිහාසික වටිනාකම නිසයි.
වලව්ව වටා ඇති සුවිශාල තුරුලතා සහ නිස්කලංක පරිසරය මේ ගමනට තවත් සුන්දරත්වයක් එක් කරනවා. අක්කර විස්සක පමණ භූමි භාගයක් පුරා පැතිරුණු මේ පරිශ්රය තුළ ඇවිද යද්දී අපේ අතීත උරුමය ගැන ආඩම්බරයක් හිතට දැනෙනවා.
ඔබත් ඉතිහාසයට ආදරය කරන, පැරණි සිංහල ගෘහ නිර්මාණ ගැන උනන්දු කෙනෙක් නම් මඩුවන්වෙල වලව්ව කියන්නේ ජීවිතයේ එක් වරක් හෝ නැරඹිය යුතුම ස්ථානයක්. එහි යන ඔබට බිත්ති අතර රැඳී ඇති අතීතයේ රාවයත්, මඩුවන්වෙල දිසාවගේ ඒ තේජවන්ත අභිමානයත් අත්විඳින්න පුළුවන්. ලංකාවේ ඉතිරිව තිබෙන වලව් අතරින් වැඩිම ජනතා ආකර්ෂණයක් ලැබූ මේ මහා මන්දිරය අපේ රටේ අනන්යතාවය පෙන්වන කැඩපතක් වැනියි.
අපේ උරුමයන් රැකගැනීමත්, ඒවා ගැන අනාගත පරපුර දැනුවත් කිරීමත් අප සැමගේ වගකීමක්. මඩුවන්වෙල වලව්ව කියන්නේ ගඩොලින් සහ සිමෙන්තියෙන් කළ නිර්මාණයක් විතරක් නෙවෙයි, ඒක ලාංකීය අභිමානයේ සහ නොසැලෙන පෞරුෂයේ සලකුණක්. ඉතින් දවසක නිවාඩුවක් ලැබුණොත්, රත්නපුර හරහා කොලොන්නට ගිහින් මේ තේජවන්ත වලව්වේ අසිරිය විඳගන්න අමතක කරන්න එපා.
(උපුටා ගැනීමක්)
fans #••
