04/09/2026
🛕 ගැටබරු රජමහා විහාරය
ගැටබරු රජමහා විහාරය මාතර දිස්ත්‍රික්කයේ මොරවක් කෝරළයේ, කොටපොල ප්‍රදේශයේ ගැටබරු කඳු ශිඛරය ආශ්‍රිතව පිහිටි ඉතා වැදගත් ඓතිහාසික බෞද්ධ පුදබිමකි. මුහුදු මට්ටමේ සිට අඩි 1,500ක් පමණ උසින් පිහිටා ඇති මෙම ස්ථානය රක්වාන කඳු වැටිය, සිංහරාජ කඳුකරය සහ මොරවක් කඳුකරය අතර පිහිටා තිබේ.
📜 ඉතිහාසය
ගැටබරු පුදබිමේ ඉතිහාසය වළගම්බා රජතුමාගේ සමය දක්වා දිවයන බව ජනප්‍රවාදයේ සඳහන් වේ. දකුණු ප්‍රදේශයේ සැඟවී සිටිමින් සේනා සංවිධානය කළ කාලයේ වළගම්බා රජු මෙම ප්‍රදේශයේ ගල් ලෙනක රැඳී සිටි බවත්, පසුව රට නැවත එක්සේසත් කර ගැනීමෙන් පසු එම ස්ථානය ආශ්‍රිතව විහාරයක් හා දේවාලයක් ඇති කළ බවත් පැරණි ජනප්‍රවාදවල සඳහන් වේ.
කෙසේ වෙතත්, වළගම්බා රජුගේ සමයටම මෙම විහාරය අයත් බව තහවුරු කරන ප්‍රමාණවත් ලිඛිත පුරාවිද්‍යාත්මක සාක්ෂි අද වන විට නොමැති බව කොටපොල ප්‍රාදේශීය සභා තොරතුරුද සඳහන් කරයි. එබැවින් එම කොටස ඉතිහාසගත ජනප්‍රවාදයක් ලෙස සැලකීම වඩාත් සුදුසුයි.
🪨 ගැටබරු ලෙන
මෙහි ඇති විශේෂම පුරාවිද්‍යාත්මක ලක්ෂණයක් වන්නේ කටාරම් කෙටූ පැරණි ගල් ලෙනයි. විහාරය අවට කඳුකර පරිසරයත් සමඟ මෙම ලෙන ගැටබරු පුදබිමේ පැරණි බව පෙන්වන වැදගත් ලක්ෂණයක් ලෙස සැලකේ.
👑 රජ්ජුරු බණ්ඩාර දෙවියන්
ගැටබරු රජමහා විහාරය වඩාත් ප්‍රසිද්ධ වී ඇත්තේ ගැටබරු රජ්ජුරු බණ්ඩාර දෙවියන්ගේ දේවාලය නිසාය.
දකුණු පළාතේ ජනතාව අතර රජ්ජුරු බණ්ඩාර දෙවියන් කෙරෙහි විශාල ගෞරවයක් හා භක්තියක් පවතී. ප්‍රදේශයේ ජනප්‍රවාද අනුව ඔහු බස්නාහිර ප්‍රදේශයට අධිපති වූ බලවත් දෙවියකු ලෙස සැලකේ.
ඒ නිසාම ගැටබරු දේවාලය දකුණු ප්‍රදේශයේ ජනතාව අතර “රුහුණේ පුංචි කතරගම” ලෙසත් ප්‍රසිද්ධය.
🔎 1834දී සිදු වූ බව කියන වැදගත් සිදුවීම
ගැටබරු විහාරයේ ඉතිහාසයේ ඉතා ජනප්‍රිය කතාවක් වන්නේ 1834දී එලියස් හාමි නම් පුද්ගලයෙකු විසින් මෙම පැරණි පුදබිම නැවත සොයාගැනීමයි.
ජනප්‍රවාදයට අනුව ඔහු දඩයම් කිරීම සඳහා ගැටබරු කන්දට ගිය අවස්ථාවක ගෝනෙකු පසුපස හඹා ගොස්, ගෝනා ගල් ගුහාවකට ඇතුළු වී තිබේ. එම ගුහාව පරීක්ෂා කිරීමේදී ඔහුට ඇතුළත තිබූ දහඅට රියන් සැතපෙන බුදු පිළිම වහන්සේ දැකගැනීමට හැකි වූ බව කියැවේ.
පසුව එම පුවත ගම්වාසීන් අතර පැතිරී, ප්‍රදේශවාසීන්ගේ සහභාගිත්වයෙන් ස්ථානය නැවත එළිපෙහෙළි කර විහාර කටයුතු ආරම්භ වූ බව සඳහන් වේ. මෙම සිද්ධිය විහාරස්ථානයේ පැරණි පුස්කොළ පොතකද සඳහන් වන බව ප්‍රාදේශීය මූලාශ්‍රය පවසයි.
🕉️ අද ගැටබරු පුදබිමේ
අද ගැටබරු පුදබිමේ,
🛕 රජ්ජුරු බණ්ඩාර දේවාලය
🪨 ගැටබරු ලෙන් විහාරය
☸️ චෛත්‍යය
🌳 බෝධීන් වහන්සේ
🔔 ඝණ්ඨාර කුලුන
🏯 ධාතු මන්දිරය
🙏 විවිධ පූජා හා ආගමික කටයුතු සඳහා ස්ථාන
දක්නට ලැබේ.
🥁 ගැටබරු ඇසළ මංගල්‍යය
ගැටබරු දේවාලයේ වාර්ෂික ඇසළ මංගල්‍යය දකුණු පළාතේ විශාල ජන සහභාගිත්වයක් ඇති ආගමික උත්සවයකි. බැතිමතුන් බාරහාර ඔප්පු කිරීමටත්, පඬුරු පූජා කිරීමටත් මෙහි පැමිණෙති.
