17/09/2026
සිදු වූයේ කුමක්ද?
මහින්ද රාජපක්ෂ මහතා (2012 - 2015) ගේ පාලන කාලය තුල බැසිල් රාජපක්ෂ Basil Rajapaksa ගේ මැදිහත්වීමෙන් 2012 සහ 2015 අතර කාලය තුළ විල්පත්තු ජාතික වනෝද්‍යානයට මායිම්ව පිහිටි කල්ලාරු රක්ෂිත වනාන්තරයේ විශාල භූමි ප්‍රමාණයක් එළිපෙහෙළි කරන ලදී. එවකට අමාත්‍යවරයාව සිටි Rishad Bathiudeen රිෂාද් බදියුදීන් මහතාගේ මැදිහත්වීම මත සිවිල් යුද්ධය නිසා අවතැන් වූ ජනතාව නැවත පදිංචි කිරීම සඳහා නිවාස සහ යටිතල පහසුකම් ඉදිකිරීමට මෙම වනාන්තරය කපා දමන ලදී.
රිෂාද් බදියුදීන් මහතාගේ මැදිහත්වීමෙන් විනාශ කරන ලද සමස්ත වනාන්තර ප්‍රමාණය අක්කර 3,000 කට අධිකය (හෙක්ටෙයාර් 1,200 කට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක්). https://news.mongabay.com/2021/02/sri-lanka-replanting-bid-begins-after-minister-is-held-liable-for-deforestation/
කල්ලාරු සහ මරිච්චිකට්ටි රක්ෂිත වනාන්තර:
විල්පත්තු ජාතික වනෝද්‍යානයට සීමාවෙමින් ඊට උතුරින් පිහිටි මෙම ආරක්ෂිත වනාන්තර කලාපයෙන් පමණක් අක්කර 2,388 කට ආසන්න (හෙක්ටෙයාර් 1,000 ක් පමණ) මහා භූමි ප්‍රමාණයක් සම්පූර්ණයෙන්ම කපා දමා, මාර්ග සකසා, නීතිවිරෝධී ලෙස ජනාවාස පිහිටුවා ඇත. https://www.newsfirst.lk/2020/06/24/verdict-on-wilpattu-case-against-rishad-bathiudeen-on-31st-july
විල්පත්තු උතුරු අභයභූමිය:
වනෝද්‍යානයට සෘජුවම අයත් අභයභූමි කලාපයෙන් අක්කර 50 ක පමණ කොටසක්ද මෙලෙස අනවසර ඉදිකිරීම් සඳහා එළිපෙහෙළි කර තිබේ
අනුබද්ධ වනාන්තර පද්ධතිය:
මීට අමතරව මඩු, පේරියමඩු සහ සන්නාරා යන ප්‍රදේශවලට මායිම් වූ තවත් වනාන්තර හෙක්ටෙයාර් ගණනාවක් මේ යටතේ විනාශයට පත් විය. https://www.ft.lk/news/wilpattu-deforestation-and-settlement-ca-fixes-argument-on-10-november/56-620226
නීතිමය සටන
වන රක්ෂිතයක් මෙලෙස විනාශ කිරීමට එරෙහිව පරිසර යුක්ති කේන්ද්‍රය (CEJ) විසින් 2015 වසරේදී රිෂාද් බදියුදීන් මහතාට සහ රාජ්‍ය පරිසර ආයතනවලට එරෙහිව නඩුවක් පවරන ලදී. නිසි පරිසර බලපෑම් ඇගයීමක් (EIA) සිදු නොකර ආරක්ෂිත වනාන්තරයක් මෙලෙස විනාශ කිරීම වන සංරක්ෂණ ආඥා පනත උල්ලංඝනය කිරීමක් බව ඔවුහු පෙන්වා දුන්හ. කෙසේ වෙතත්, බදියුදීන් මහතා ප්‍රකාශ කළේ තමන් කළේ අවතැන් වූ සරණාගතයන් පදිංචි කිරීමේ මානුෂීය කාර්යයක් පමණක් බවයි.
මෙය ඓතිහාසික නඩු තීන්දුවක් වන්නේ ඇයි?
2020 නොවැම්බර් මාසයේදී අභියාචනාධිකරණය විසින් ඓතිහාසික තීන්දුවක් ලබා දෙමින් මෙම වනාන්තර විනාශය නීතිවිරෝධී බව ප්‍රකාශ කළේය. එහිදී පරිසර නීතියේ එන "දූෂකයා විසින් වන්දි ගෙවිය යුතුය" (Polluter Pays) යන සංකල්පය ක්‍රියාත්මක කරමින්, විනාශ වූ වනාන්තරය නැවත වගා කිරීමේ සම්පූර්ණ වියදම රිෂාද් බදියුදීන් මහතා විසින් පෞද්ගලිකව දැරිය යුතු බවට නියෝග කළේය. වන සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව පසුව ගණනය කළ පරිදි මෙම වියදම රුපියල් බිලියන 1.06 ත් 1.6 ත් අතර විය.
අධිකරණ තීන්දුව මගින් රිෂාද් බදියුදීන් ට තමන්ගේ පෞද්ගලික ධනයෙන් නැවත වගා කිරීමට නියෝග කලේ මෙන්න මේ කියන අක්කර 3,000 ක (හෙක්ටෙයාර් 1,200 ක) දැවැන්ත භූමි ප්‍රමාණයයි. https://news.mongabay.com/2021/02/sri-lanka-replanting-bid-begins-after-minister-is-held-liable-for-deforestation/
වත්මන් තත්ත්වය
නැවත ගස් වැවීමේ මෙම නියෝගය මේ වන විට තාවකාලිකව අත්හිටුවා ඇත. බදියුදීන් මහතා මෙම තීන්දුවට එරෙහිව ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයට ඇපෑලක් ඉදිරිපත් කළ අතර, ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය විසින් නඩුව විභාග කර අවසන් වන තෙක් අතුරු තහනම් නියෝගයක් පනවා තිබේ. විනිසුරුවරුන් පස්දෙනෙකු පෞද්ගලික හේතු මත නඩුවෙන් ඉවත් වීම නිසා අවසන් තීන්දුව ලබාදීම තවදුරටත් ප්‍රමාද වී ඇත.
පූජ්‍ය පාහියංගල ආනන්ද සාගර හිමියන් ගේ භූමිකාව Ananda Sagara Thero
විල්පත්තු වනාන්තර විනාශය පිළිබඳ ගැටලුව මෙරට ප්‍රධාන ජාතික මාතෘකාවක් බවට පත් කිරීමට මූලිකත්වය ගත් ප්‍රධානතම පරිසර ක්‍රියාකාරිකයෙකු සහ තොරතුරු අනාවරණය කරන්නෙකු ලෙස සුවිශේෂී කාර්යභාරයක් ඉටු කළහ."ජාතික මහා සංඝ සම්මේලනය" සහ "විල්පත්තුව සුරැකීමේ / ශ්‍රී ලංකා සුරැකීමේ ජාතික ව්‍යාපාරය" වැනි සංවිධානවල නායකත්වය දරමින් උන්වහන්සේ කළ බලපෑම ප්‍රධාන කරුණු කිහිපයක් ඔස්සේ විග්‍රහ කළ හැකිය:
වනාන්තර විනාශය සෙවීමට ක්ෂේත්‍ර චාරිකා සංවිධානය කිරීම2015 වසරේදී විල්පත්තු විනාශය පිළිබඳව මාධ්‍ය මගින් මුලින්ම අනාවරණය කිරීමෙන් පසු, ආනන්ද සාගර හිමියන් විසින් මහා සංඝරත්නය ඇතුළු පිරිසක් සමඟ විල්පත්තු උතුරු අභයභූමිය සහ කල්ලාරු රක්ෂිතය වෙත නිරීක්ෂණ චාරිකාවක් සංවිධානය කරන ලදී. එහිදී සිදුව ඇති විනාශයේ සැබෑ තරම සියසින් දැක බලා ගනිමින්, ඊට අදාළ මූලික සාක්ෂි රැස් කිරීමට උන්වහන්සේ කටයුතු කළහ.
ජනාධිපතිවරයා වෙත කරුණු වාර්තා කිරීම
එම ක්ෂේත්‍ර චාරිකාවලින් ලබාගත් තොරතුරු සහ සාක්ෂි පදනම් කරගෙන සකස් කරන ලද විශේෂ විමර්ශන වාර්තාවක් උන්වහන්සේ විසින් එවකට සිටි ජනාධිපතිවරයා වෙත නිල වශයෙන් භාර දෙන ලදී. මෙමගින් වන සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව සහ වනජීවී සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව වැනි රාජ්‍ය ආයතනවලට මෙම නීතිවිරෝධී ඉඩම් අත්පත් කර ගැනීම් පිළිබඳව වහාම පියවර ගැනීමට බල කෙරුණි.
රිෂාද් බදියුදීන් මහතා සමඟ සෘජු මාධ්‍ය සංවාදවලට එළඹීම
උන්වහන්සේ රිෂාද් බදියුදීන් අමාත්‍යවරයාට එරෙහිව දැඩි ප්‍රසිද්ධියක් උසුලන සජීවී රූපවාහිනී සංවාදවලට සෘජුවම සහභාගී වූහ (විශේෂයෙන් 2015 වසරේ හිරු TV "සලකුණ" වැඩසටහන මේ අතරින් ප්‍රසිද්ධය). මෙම නැවත පදිංචි කිරීම් තනිකරම නීත්‍යානුකූල මානුෂීය ව්‍යාපෘතියක් බවට බදියුදීන් මහතා කල ප්‍රකාශයන්ට උන්වහන්සේ එහිදී ප්‍රසිද්ධියේ අභියෝග කළහ. මේ නිසා මෙම මාතෘකාව දිගින් දිගටම පුවත් මවන්නක් බවට පත් විය. (බදියුදීන් මහතා එකල ප්‍රකාශ කළේ හිමියන්ගේ මෙම ව්‍යාපාරය තමන්ට එරෙහිව දේශපාලන අරමුණකින් කරන "චරිත ඝාතනයක්" බවයි).
මහජන විරෝධතා සහ අඛණ්ඩ නිරීක්ෂණ මෙහෙයවීම
විල්පත්තුව සුරැකීමේ සංවිධානයේ සභාපතිවරයා ලෙස, චන්ද්‍රිකා තාක්ෂණය (Satellite imagery) ඔස්සේ වනාන්තරයේ උතුරු මායිම් නිරීක්ෂණය කිරීමට උන්වහන්සේගේ කණ්ඩායම කටයුතු කළහ. අධිකරණ නඩුව වසර ගණනාවක් තිස්සේ ඇදී යද්දී, උන්වහන්සේ දිගින් දිගටම මහජන විරෝධතා ව්‍යාපාර සහ මාධ්‍ය සාකච්ඡා පවත්වමින් බලධාරීන්ට සහ දේශපාලනඥයන්ට එල්ල වන මහජන පීඩනය අඩු වීමට ඉඩ නොදුන්හ.
සාරාංශය
ඓතිහාසික "දූෂකයා විසින් වන්දි ගෙවිය යුතුය" යන අධිකරණ නියෝගය ලබා ගැනීමට තුඩු දුන් නිල නීතිමය නඩුව පරිසර යුක්ති කේන්ද්‍රය (CEJ) විසින් පවරන ලද නමුත්, ඊට අවශ්‍ය ප්‍රධානතම සමාජීය සහ දේශපාලන බලපෑම ගොඩනැගුවේ පූජ්‍ය ආනන්ද සාගර හිමියන්ය. උන්වහන්සේගේ දැඩි මාධ්‍ය මැදිහත්වීම සහ බිම් මට්ටමේ ක්‍රියාකාරීත්වය නිසා, දුර බැහැර ප්‍රදේශයක සිදු වූ මෙම පරිසර විනාශය මුළු රටේම අවධානය දිනාගත් ප්‍රධාන ජාතික වගවීම පිළිබඳ අර්බුදයක් බවට පත් විය.
🎬 Hiru TV "සලකුණ" වැඩසටහනේ වීඩියෝ (Video Links)පූජ්‍ය පාහියංගල ආනන්ද සාගර හිමියන් සහ එවකට අමාත්‍ය රිෂාද් බදියුදීන් අතර විල්පත්තු විනාශය පිළිබඳව ඇති වූ සුප්‍රසිද්ධ සජීවී විවාදය Hiru TV නිල සමාජ මාධ්‍ය පිටු ඔස්සේ කොටස් වශයෙන් නරඹන්න පුළුවන්:
සම්පූර්ණ විවාදයේ මුල්ම කොටස නැරඹීමට https://www.facebook.com/hirunews/videos/hiru-tv-salakuna-with-rishad-bathiyutheen-pahiyangala-anan/907113972720029/ වෙත පිවිසෙන්න.
විවාදයේ තීරණාත්මක මැද කොටස් නැරඹීමට https://www.facebook.com/hirunews/videos/hiru-tv-salakuna-with-rishad-bathiyutheen-pahiyangala-anan/907136529384440/ වෙත පිවිසෙන්න.
එමෙන්ම, මෙම නඩුවට අදාළව බදියුදීන් ගෙන් එදා මාධ්‍ය ප්‍රශ්න කළ තවත් විශේෂ වීඩියෝවක් https://www.youtube.com/watch?v=XWiNtFmVg8k ඔස්සේ නැරඹිය හැකියි.
