22/04/2025
(အင်ဂျင်ဝိုင်အကြောင်းကို Professional အဆင့်ထိ သိချင်သူများအတွက် မသိမဖြစ်)
အင်ဂျင်ဝိုင်တစ်ပုံးမှာ (၄) လီတာပါရင် (၃) လီတာလောက်က Base Oil (အခြေခံဆီ) တွေဖြစ်ပါတယ်။
အဲဒီ အခြေခံဆီကို ကောင်းမွန်စွာ နားလည်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ ဘာ့ကြောင့်လဲဆိုတော့ အားလုံးပြောနေကြတဲ့ Fully Synthetic ဆိုတာ အခြေခံဆီ ဘာကိုအသုံးပြုထားလဲဆိုတဲ့အပေါ်မှာ မူတည်ပြီး ခွဲခြားထားလို့ပါပဲ။
Base Oil မှာ တည်ငြိမ်မှူ ဆိုတာ ရှိပါတယ်။
ပူရင် အေးရင်
တည်ငြိမ်တဲ့ Base Oil တစ်ခုဟာ အပူချိန်များရင် အများကြီးကျဲမသွားတတ်သလို အေးရင်လည်း ခဲမသွားတတ်ပါဘူး။ ဒါ့ကြောင့် အရမ်းကောင်းတဲ့ အင်ဂျင်ဝိုင်တစ်ခုအတွက် အင်မတန် တည်ငြိမ်တဲ့ အခြေခံဆီ လိုအပ်ပါတယ်။
ဘယ်နှစ်မျိုးရှိလဲ?
အခြေခံဆီ (Base Oil) ကို Group I, II, III, IV ခွဲခြားထားပါတယ်။ Group V ဆိုတာလည်း ရှိပါသေးတယ်။ သူကတော့ အသီးအရွက်တွေကရတဲ့ ဆီတွေ ester တွေ စတဲ့ အခြားသော အခြေခံဆီတွေဖြစ်ပါတယ်။
၁။ Group I ဟာ Mineral Oil လို့ခေါ်ပါတယ်။ အခြေခံဆီမှာ အဆင့်အနိမ့်ဆုံးဆီဖြစ်ပါတယ်။ သိပ်မသုံးကြတော့ပါဘူး။
၂။ Group II ကတော့ Group I ကို အဆင့်မြင့်စွာ သန့်စင်ထားတဲ့ဆီဖြစ်ပါတယ်။ Group I မှာပါ၀င်တဲ့ အညစ်အကြေးတွေကို ဖယ်ထုတ်ထားပြီး မော်လီကျူးရဲ့ ပြည့်၀မှုလည်း ပိုမိုပါတယ်။ ပြည့်၀တဲ့ မော်လီကျူးဟာ ပိုမိုတည်ငြိမ်ပြီး ကြာရှည်ခံပါတယ်။
၃။ Group III ကတော့ Hydrocrack Oil တွေဖြစ်ပါတယ်။ Group III ဟာ Synthetic အဖြစ် ချက်လုပ်ထားတဲ့ ဆီတွေဖြစ်ပါတယ်။ အဆင့်မြင့်မြင့် ချက်လုပ်ထားတဲ့ Group III တွေဟာ Group IV ရဲ့ ဂုဏ်သတ္တိကို အပြည့်အ၀ ရရှိစေတဲ့အပြင် Additives တွေနဲ့ အလုပ် တွဲလုပ်နိုင်စွမ်းမှာ Group IV တွေထက် အဆပေါင်းများစွာ ပိုမိုသာလွန်ပါတယ်။ ဒါ့ကြောင့် Additives အဆင့်မြင့်တဲ့ စက်ချောဆီတွေမှာ Hydrocracked Group III ရဲ့ အချိုးအဆကို ပိုမိုပါ၀င်အသုံးပြုပါတယ်။
၄။ Group IV ကတော့ Naphtha လို့ခေါ်တဲ့ Additives မရောရသေးသော ဓါတ်ဆီ ကို ခွဲစိတ်ဖြတ်တောက်ပြီး မိမိလိုချင်တဲ့ မော်လီကျူးလုံးလေးတွေ ပြန်လုံးထားတဲ့ အခြေခံဆီဖြစ်ပါတယ်။ Polyalphaolyfins (PAO) လို့လည်း ခေါ်ကြပါတယ်။ အင်မတန်သန့်စင်ပြီး အင်မတန်တည်ငြိမ်တဲ့ အခြေခံဆီ ဖြစ်ပါတယ်။ သူစတင်ပေါ်ထွက်ခဲ့တာတော့ နှစ်ပေါင်း ၅၀ ကျော်ခဲ့ပြီဖြစ်ပါတယ်။
ဘယ်လိုခွဲလဲ
အခြေခံဆီ Group တွေကို ဘာနဲ့ခွဲလဲဆိုရင် အညစ်အကြေးပါ၀င်မှု၊ စျေးပျစ်အား တည်ငြိမ်မှု နဲ့ ပြည့်ဝြခင်းတို့ အပေါ်မှာ မူတည်ပြီးခွဲပါတယ်။
၁။ အညစ်အကြေးပါ၀င်တာနည်းလေ Group တစ်ဆင့် မြင့်လေဖြစ်ပါတယ်။ Group IV အထိပါ။
၂။ စျေးပျစ်အား တည်ငြိမ်မှု ပိုကောင်းလေ Group ပိုမြင့်လေဖြစ်ပါတယ်။ Group IV အထိ ဖြစ်ပါတယ်။ စျေးပျစ်အားတည်ငြိမ်ရင် ပူရင်ကျဲမသွား၊ အေးရင်လည်း ခဲမသွားတဲ့ ဂုဏ်သတ္တိကို ပိုမိုပိုင်ဆိုင်ပါတယ်။
၃။ ပြည့်၀မှု (Saturation) ကိုတော့ မော်လီကျူးလေးတွေအထဲမှာပါ၀င်တဲ့ ကာဗွန်အက်တမ်လေးတွေကြားမှာ ချိတ်ဆက်ထားတဲ့ Bond လေးတွေ တစ်နည်းအားဖြင့် လက်ချောင်းလေးတွေနဲ့ ခွဲခြားနိုင်ပါတယ်။
လက်ကလေး လေးချောင်း
ကာဗွန်အက်တမ်လေး တစ်လုံးရဲ့ အပြင်ဘက်ဆုံး electron ပတ်လမ်းကြောင်းမှာ electron လေး (၄) လုံး ပါ ပါတယ်။ တစ်နည်းအားဖြင့် လက်ကလေး လေးချောင်း ပါ ပါတယ်။ အဲဒီ လက်ကလေး လေးချောင်းဟာ အခြား ကာဗွန်အက်တမ် သို့မဟုတ် Hydrogen အက်တမ်လေးနဲ့ သွားချိတ်ပါတယ်။ အဲ့ဒီအချိန်မှာ Bond လေးတွေ ဖြစ်ပေါ်ပါတယ်။
တစ်ယောက်တည်းသာ
Single Bond ဆိုတာဟာ လက်တစ်ချောင်းချင်းပဲ ချိတ်ထားတာဖြစ်ပါတယ်။ Single Bond ပဲ ပါ၀င်တဲ့ ပြီး အဝိုင်းပုံတွေ ချိတ်ထားခြင်း မရှိတဲ့ မော်လီကျူးလေးတွေသာ ပါ၀င်တဲ့ အခြေခံဆီကို ပြည့်၀တဲ့ အခြေခံဆီ (Saturated Base Oil) လို့ ခေါ်ဆိုပါတယ်။ အတည်ငြိမ်ဆုံး အမျိုးအစားဖြစ်ပါတယ်။
လက်ကလေး (၂) ဆင့်ချိတ်ရင်
Hydrogen က ဘေးမှာ မလုံလောက်တဲ့အခါ Carbon အက်တမ်လေးရဲ့ ပိုနေတဲ့ လက်တစ်ဖက်စီဟာ အချင်းချင်းလည်း ထပ်ချိတ်နိုင်ပါတယ်။ အဲ့ဒီအချိန်မှာ Carbon အက်တမ်လေး နှစ်လုံးကြားမှာ လက်လေး နှစ်ချောင်းနဲ့ ချိတ်ဆက်ထားပါတယ်။ အဲ့ဒါကို Double Bond လို့ခေါ်ပါတယ်။
(၂) ဆင့်ချိတ်တော့ ပိုခိုင်မြဲသလား?
အဲ့လို နှစ်ဆင့်ချိတ်ထားတဲ့ မော်လီကျူးလေးကို မပြည့်၀တဲ့ မော်လီကျူး Unsaturated Bond လို့ခေါ်ပါတယ်။ လက်နှစ်ချောင်းချိတ်ကြည့်ရင် ပိုခိုင်မြဲတယ်လို့ ထင်စရာရှိပါတယ်။ မဟုတ်ပါဘူး။ ပိုပြီး ပြိုကွဲပျက်စီးလွယ်တာဖြစ်ပါတယ်။ မယုံရင် Relationship နှစ်ခု တစ်ပြိုက်နက်ချိတ်ကြည့်ပါ။ (စတာပါ!) မပြည့်၀တဲ့ဆီတွေဟာ ပိုပြီး ပြိုကွဲပျက်စီးလွယ်ပါတယ်။ နှစ်ဆင့် ချိတ်ထားတဲ့ Bond လေးတွေဟာ မခိုင်မြဲပါဘူး။ အချိန်အကြာကြီးလည်း အသုံးမခံပါဘူး။
(၃) ချောင်းချိတ်ရင်ရော?
အဲ့ဒါထက် ပိုပြီး လက်လေး (၃) ချောင်းနဲ့ ချိတ်ဆက်ထားရင်တော့ Triple Bond လို့ ခေါ်ပါတယ်။ လုံး၀ မတည်ငြိမ်ဆုံး Bond လေးတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ အင်မတန် ပျက်စီးလွယ်လို့ အညံ့စားဆီတွေမှာပဲ တွေ့ရမှာဖြစ်ပါတယ်။
တည်ငြိမ်ကြသူများ
Group I and Group II မှာ မပြည့်၀တဲ့ မော်လီကျူးလေးတွေများပြီး Group III နဲ့ Group IV မှာ ပြည့်၀တဲ့ မော်လီကျူးလေးတွေကို ပိုမိုပါ၀င်တာကို တွေ့ရမှာဖြစ်ပါတယ်။ Group IV မှာတော့ လုံး၀ ပြည့်၀တဲ့ Single Bond သီးသန့်သာ ပါ၀င်တဲ့အပြင် မော်လီကျူးအရွယ်လေးတွေဟာလည်း စက်ရုံက ရိုက်ထုတ်ထားသလို လုံး၀ ညီညာနေမှာဖြစ်ပါတယ်။
အတည်ငြိမ်ဆုံး
Group IV ကတော့ အတည်ငြိမ်ဆုံးပါ။ မော်လီကျူးဆိုဒ်လေးတွေလည်း လုံး၀ တစ်ညီတည်းဖြစ်တဲ့အတွက် ၀န်အားကို များစွာခံဆောင်နိုင်ပါတယ်။ ပြိုကွဲပျက်စီးဖို့ ခက်ခဲပါတယ်။ ဒါဟာ Group IV Base Oil ရဲ့ အားသာချက်ဖြစ်ပါတယ်။
ဆိုတော့ အကောင်းဆုံးက?
အဲဒီတော့ Group IV က အကောင်းဆုံးပေါ့လို့ မေးစရာရှိပါတယ်။ အရင်တုန်းကတော့ ဟုတ်ခဲ့ပါတယ်။ အခုလက်ရှိအချိန်မှာတော့ မဟုတ်တော့ပါဘူး။ ဘာ့ကြောင့်လဲဆိုတော့ သူ့မှာ အားသာချက်နဲ့ အားနည်းချက် ဒွန်တွဲနေလို့ဖြစ်ပါတယ်။
Group IV မှာလည်း အားနည်းချက်ရှိပါတယ်။ တည်ငြိမ်လွန်းတဲ့အတွက် Additives တွေနဲ့ အစေးမကပ်တာဖြစ်ပါတယ်။
အားသာချက်ကဘာလဲဆိုတော့ အင်မတန်တည်ငြိမ်တဲ့အတွက် အင်ဂျင်ဝိုင်စားနှူန်းနည်းတယ် ကြာရှည်အသုံးခံတယ် ပြိုကွဲပျက်စီးမှူနှူန်း အရမ်းနည်းပါတယ်။
တည်ငြိမ်လွန်းတော့လည်း
အားနည်းချက်ကလည်း အင်မတန် တည်ငြိမ်လွန်းတဲ့အတွက်ပဲ အင်ဂျင်ဝိုင်တစ်ခုရဲ့ စွမ်းဆောင်ရည်ကို အင်မတန် မြင့်တက်စေတဲ့ Additives နည်းပညာအသစ်တွေနဲ့ တွဲဖက်အလုပ်မလုပ်ချင်ဘဲ သူ့ဘာသာ နေချင်နေတာဖြစ်ပါတယ်။
ဆီတစ်ခု ကောင်းတယ်ဆိုတာ
အင်ဂျင်ဝိုင်တစ်ခုမှာ ရှိသင့်တဲ့ အရည်အသွေးတွေဟာ အောက်ပါအချက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။
၁။ အနည်တွေကို ပျော်၀င်စေသော စွမ်းရည်
၂။ အနှစ်မကျစေသော စွမ်းရည်
၃။ အင်ဂျင်အတွင်း မြင့်မားသော ဖိအားများကို ခံနိုင်ရည်ရှိခြင်း
၄။ အင်ဂျင်ဝိုင် အမြှုပ်မထစေရန် ကာကွယ်ပေးခြင်း
၅။ အလွန်အေးသောအချိန်များတွင် ခဲမသွားခြင်း
၆။ အင်ဂျင်ဝိုင် သက်တမ်းရှည်ကြာစွာ အသုံးပြုနိုင်ခြင်း
၇။ အလွန်ပူသော အပူချိန်များတွင် တည်ငြိမ်စွာ အသုံးပြုနိုင်ခြင်း
၈။ ပွတ်တိုက်စားမှူကို ကာကွယ်ပေးခြင်း
၉။ အင်ဂျင်ဝိုင်အတွင်း ၀င်ရောက်လာသော လေပူပေါင်းလေးများကို ပြန်လည်ထွက်သွားစေခြင်း နဲ့
၁၀။ အင်ဂျင်အတွင်း ကျရောက်လာသော ရေများကို ပြန်လည် ကွဲပြားသွားစေခြင်း
တို့ဖြစ်ပါတယ်။
(၂) ချက်ပဲ
အထက်ပါ အချက် (၁၀) ချက်ထဲမှ အချက် (၉) နဲ့ (၁၀) ဖြစ်တဲ့ စုစုပေါင်း (၂) ချက်ကသာလျှင် Base Oil ရဲ့အရည်အသွေး နဲ့ သီးသန့်သက်ဆိုင်တာဖြစ်ပါတယ်။ အချက် (၅) မှ အချက် (၈) အထိကို Additives က အဓိက လွှမ်းမိုးနိုင်ပြီး။ အချက် (၁) မှ (၄) အထိကတော့ Additives သီးသန့်နဲ့သာ ဆက်ဆိုင်တဲ့ အရည်အသွေးတွေဖြစ်ပါတယ်။
Fully Synthetic ဆိုတာ
ဒါ့ကြောင့် အင်ဂျင်ဝိုင်ကောင်းတစ်ခုဖြစ်ဖို့ အားလုံးကို ကြော်ငြာနေကြတဲ့ Group IV ချည်းသာ သီးသန့် သုံးထားပါတယ်ဆိုတဲ့ Fully Synthetic ဖြစ်ဖို့ထက် အရေးကြီးတဲ့နောက်ဆုံးပေါ် Additives နည်းပညာတွေ ဟာ ဆီအရည်အသွေးအပေါ်မှာ များစွာ ပိုမိုအကျိုးသက်ရောက်မှု ရှိနေတာကို တွေ့ရှိရမှာဖြစ်ပါတယ်။
ဘယ်က စ
1970 ခုနှစ်တွေမှာ Base Oil Group IV စတင်ထွက်ပေါ်လာချိန်မှာ ကားအတွက် အင်ဂျင်ဝိုင်ထုတ်လုပ်ရာမှာ မရှိမဖြစ်လိုအပ်တဲ့ Additives တွေကို Group IV Base Oil နဲ့ ကောင်းမွန်စွာ တွဲဖက်အလုပ် လုပ်စေချင်တဲ့အတွက် သူတို့နှစ်ဦးကို ကြား၀င်လက်တွဲပေးမယ့် Coupler လို့ခေါ်တဲ့ တွဲဖက်ချိတ်ဆက်ပေးတဲ့ပစ္စည်းကို ပေါင်းထည့်ပေးလိုက်ပါတယ်။ Ester လို့ခေါ်ပါတယ်။ Ester ရယ် Group IV ရယ် Additives ရယ် ပေါင်းစပ်လိုက်တဲ့အခါ အင်ဂျင်ဝိုင်ဟာ အင်မတန် လန်ပျံနေအောင် ကောင်းသွားပါတယ်။ ကားပြိုင်ပွဲတွေအတွက် အင်မတန်ကောင်းမွန်တဲ့ အင်ဂျင်ဝိုင်တစ်ခု ရရှိလာပါတယ်။
အကောင်းဆုံးရဲ့ ပြဿနာ
ဒါပေမယ့် သူ့မှာလည်း အားနည်းချက်တစ်ခု ကျန်နေပြန်ပါတယ်။ Ester တွေဟာ အက်စစ် ရယ် အရက်ပျံအုပ်စုရယ် ပေါင်းစပ်ချက်လုပ်ထားတာဖြစ်တဲ့အတွက် အင်ဂျင်အတွင်းက oil seals (ဝိုက်ဆီး) တွေကို စားသွားစေပါတယ်။ ဒါ့ကြောင့် Ester ပါတဲ့ဆီတွေဟာ ပြိုင်ပွဲအတွက် အင်မတန်ကောင်းမွန်ပေမယ့် ပြိုင်ပွဲပြီးရင် ချက်ချင်း ဖောက်လဲရပါတယ်။ ဆီမလဲရင် ဝိုက်ဆီးတွေ လဲရတော့မှာဖြစ်ပါတယ်။
ကောင်းပေ့ဆိုတဲ့ နှစ်ခုလုံး လိုချင်တော့
Group III ကို အဆင့်မြင့် Advanced Hydrocracking ပြုလုပ်ပေးပြီးတဲ့အချိန်မှာ Group III ဟာ Group IV ရဲ့ ဂုဏ်သတ္တိတွေကို အပြည့်အ၀ ရရှိလာပါတယ်။ ဒါပေမယ့် Advanced Hydrocrack ပြုလုပ်ထားတဲ့ အခြေခံဆီဟာ မည်သည့် နောက်ဆုံးပေါ် Additives နည်းပညာတွေနဲ့မဆို Coupler (Ester) တွေ မလိုဘဲ ကောင်းမွန်စွာ လက်တွဲအလုပ်လုပ်ပါတယ်။
ဒါ့ကြောင့် Group IV Base Oil ရဲ့ အရည်အသွေးတွေလည်း အပြည့်အ၀ ရရှိ၊ နောက်ဆုံးပေါ် Additives နည်းပညာတွေရဲ့ အကျိုးကျေးဇူးတွေလည်း အပြည့်အ၀ ခံစားရစေနိုင်တာမို့ ကားထုတ်လုပ်သူတွေကိုယ်တိုင်က ဒီအင်ဂျင်ဝိုင်အမျိုးအစားကိုပဲ ပိုမိုတောင်းဆိုလာကြပါတယ်။ အခုတော့ Group IV ချည်းသာ သီးသန့်သုံးထားတဲ့ အင်ဂျင်ဝိုင်ဆိုရင် OEM Approvals တွေ မပေးတော့ဘူးဆိုတဲ့ အခြေအနေအထိပါပဲ။
၁။ Mineral Oil ဆိုတာက Group I သို့မဟုတ် II နဲ့ Additives တွေ ရောစပ်ထားတာဖြစ်ပါတယ်။
၂။ Semi Synthetic ဆိုတာ Mineral တွေဖြစ်တဲ့ Group I/II ရယ် Synthetic Oil ဖြစ်တဲ့ Group IV ရယ် ပေါင်းစပ်ပြီး Additives တွေ ရောစပ်ထားတာဖြစ်ပါတယ်။
၃။ Fully Synthetic ဆိုတာကို လူတွေက အဓိပ္ပါယ် အမျိုးမျိုးဖွင့်ကြပါတယ်။ တစ်ချို့က Group IV သီးသန့် အသုံးပြုထားမှသာ Fully Synthetic လို့ ခေါ်ကြပါတယ်။ ရေနံကုမ္ပဏီတစ်ခုဟာ Group III ကို အဆင့်မြှင့်ထားတဲ့ Hydrocrack ပြုလုပ်ထားတဲ့အခြေခံဆီကို သုံးထားတဲ့ အင်ဂျင်ဝိုင်ဟာ Group IV သီးသန့်သုံးထားတဲ့ အင်ဂျင်ဝိုင်ရဲ့ ဂုဏ်သတ္တိရှိကြောင်း ပြသနိုင်တဲ့အချိန်ကစပြီး API ဟာ Fully Synthetic ဆိုတာ Group IV ချည်းသာ သီးသန့်အသုံးပြုရမယ်ဆိုတဲ့ ကန့်သတ်ချက်ကို ပယ်ဖျက်ခဲ့ပါတယ်။ အခုတော့ အင်ဂျင်ဝိုင်ကုမ္ပဏီအားလုံးနီးပါးဟာ Hydrocracked Group III နဲ့ Group IV တွေ ရောစပ်ပြီး Fully Synthetic အနေနဲ့ ရောင်းချကြပါတယ်။
ဟုတ်ပါတယ်။ သိုင်းလောကကြီးဟာ ရှုပ်ထွေးပါတယ်။ အမျိုးတွေအတွက် Germany Original အစစ်ဖြစ်ပြီး အကောင်းဆုံးကားတွေ ထုတ်ပေးနေတဲ့ ဂျာမဏီနိုင်ငံရဲ့ အဆင့် (၁) စက်ချောဆီ LIQUI MOLY ကိုသာ သုံးကြပါခင်ဗျာ။ လွယ်ကူ ရိုးစင်း အကောင်းဆုံးရွေးချယ်ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။
အမျိုးတွေရော အမျိုးတွေစီးတော်ယာဉ်လေးရဲ့ အင်ဂျင်လေးရော ကျန်းမာချမ်းသာကြပါစေ။
ဟုတ်ကဲ့ ကျွန်တော် LIQUI MOLY ပါ။
