01/09/2026
Het vernietigingskamp Sobibor bevond zich in het door Duitsland bezette Oost-Polen aan de spoorlijn Chełm-Włodawa, op ongeveer 6 kilometer afstand van het dorp Sobibór
Op 1 september 1939 na de inval van het Duitse leger annexeerde Hi**er het veroverde westelijke deel van Polen en werd het Generaalgouvernement ingesteld. Voor de vernietiging van het joodse ras in Europa, zoals Hi**er het in zijn toespraken noemde, was het Generaalgouvernement de aangewezen plaats. Daar woonden de meeste Joden van het continent en het lag ver weg van West-Europa.
In november 1941 werd begonnen met de bouw van het kamp Sobibor. in een speciaal daarvoor gebouwde barak er werden vier ruimten ingericht, drie als gaskamer en één als voorportaal. De barak had dubbele houten met zand gevulde wanden, zodat het geschreeuw van de slachtoffers in de kamers niet of nauwelijks tot de buitenwereld kon doordringen. Na enig experimenteren vond het doden plaats via uitlaatgassen van een buitgemaakte motor uit een Sovjettank. Via een buizenstelsel werden de verbrandingsgassen de kamers ingevoerd. Om de ruimten na de vergassing vlug te kunnen schoonmaken was de binnenkant met zink bekleed.
Ze werden op 3 mei 1942 in gebruik genomen. De capaciteit bleek volgens de SS-leiding al spoedig te klein. Zij veroorzaakte een opstopping in de vernietigingsprocedure. Tijdens de periode juni tot oktober 1942 vonden herstelwerkzaamheden plaats aan de rails tussen Chelm en Sobibor. Van deze gelegenheid werd gebruikgemaakt de gaskamers af te breken en te vergroten tot een stenen gebouw.
Langs de Rampe stopten tien wagons tot aan het stootblok. Het uitstappen, met hulp van de werkjoden van het zogeheten Bahnhofskommando, gebeurde niet zachtzinnig. De SS’ers achter hen schreeuwden “schneller, schneller” en sloegen ongenadig op de mensen in. Toch wekte de eerste aanblik van het kamp geen argwaan omdat de barakken die ze vanuit de verte zagen op Tiroler huisjes leken. Nadat de nieuwkomers in de eerste fase van het bestaan van het kamp hun bagage aan de Rampe moesten achterlaten werden ze naar L***r 2 in het centrale deel van het kamp gebracht, waar ze door een SS-man werden toegesproken.
In de rechtbank verklaard SSerErich Bauer:
Oekraïense vrijwilligers en werkjoden die mensen de gaskamers induwden en de luchtdichte deuren sloten. Toen pas werden de mensen wantrouwig. Maar er was geen weg meer terug. De opeengehoopte mensen verwachtten dat er water uit de douchekoppen zou stromen. Aanvankelijk hoorden ze sissende geluiden. Maar al spoedig ontstond er gebrek aan zuurstof. Hij verklaarde dat het vergassen 20 tot 30 minuten duurde, dat de werkjoden daarna de lijken uit de gaskamers haalden, onderzochten op gouden tanden en kiezen en ze vervolgens in massagraven wierpen.
In een periode van minder dan anderhalf jaar, van mei 1942 tot oktober 1943, zijn er in het vernietigingskamp Sobibor tussen de 170.000 en 185.000 Joden vermoord. In de gaskamers werden niet alleen Joden uit het Generalgouvernement vermoord, maar werden ook veel uit andere landen gedeporteerde Joden, waaronder de ruim 33.000 Joden uit Nederland, vermoord. Andere slachtoffers kwamen uit Litouwen, Wit-Rusland, West-Oekraïne, Frankrijk, Duitsland, Oostenrijk, Tsjechië en Slowakije. Vergeleken met de beide andere Aktion Reinhardt-kampen stierf in de gaskamers van Sobibor het grootste aantal niet-Poolse Joden.
