27/11/2025
Uit ‘Velden van Weleer’ van Chrisje en Kees Brants. Reisgids naar de Eerste Wereldoorlog.
Een onmisbaar boek voor wie de slagvelden van de Eerste Wereldoorlog wil bezoeken. Van Nieuwpoort tot de Zwitserse grens met routes en historische informatie.
In april 1915 was de 19-jarige Roland Leighton in Plug Street Wood gelegerd, die zich vlak voor zijn vertrek naar het front verloofd had met Vera Britain. Het was nog vroeg in de oorlog en het thuisfront had weinig van de werkelijkheid van de loopgraven. Vera had Roland gevraagd haar alles te vertellen (‘alle details, hoe gruwelijk ook, ik wil alles weten zodat ik met je mee kan leven’) In zijn brieven verhaalt hij vooral van de verveling (‘ik zit hier mijn tijd uit onder in een greppel’); maar ook van de niet-aflatende bombardementen, de modder, de eerste dode onder ‘zijn’ mannen, en, op 20 april het vinden van een Britse soldaat, omgekomen in december en inmiddels weggezakt in de drassige grond zodat alleen nog de tenen van zijn laarzen zichtbaar zijn. Bij deze brief zaten een paar verwelkte bosvioottjes en het volgende gedicht:
Violets from Plug Street Wood,
Sweet, I send you oversea.
(It is stange they should be blue,
Blue when his soakes blood was red,
For they grew around his head;
It is strange they should be blue.)
….
Violets from oversea,
To your dear, far forgetting land
These I send in memory,
Knowing you wil understand
Maar Vera begreep er niets van, en stuurde hem vervolgens de romantische verzen van Rupert Brooke toe, vol van trompetgeschal en heroïek.
Roland antwoorde verbitterd: ‘wie denkt dat oorlog Gouden Glorie is, wie mensen met woorden aanzet tot Eervolle Liefde voor hun Vaderland […] die zou dit doorweekt hoopje grijze vodden moeten zien, die een halve schedel en een scheenbeen en wat ooit misschien ribben waren bedekken, of dit skelet dat op zijn zij ligt, helemaal perfect, behalve dat het geen hoofd heeft […] Wie kan dan nog zeggen dat de Zege de dood van zelfs één van deze waard is?’
Roland Leighton overleefde het bloedbad van Loos. Hij stierf, normal wastage van 19 jaar, bij het inspecteren van het prikkeldraad op 23 december 1915, daags voordat hij met verlof zou gaan om met Vera te trouwen. Zij verloor tijdens de oorlog niet alleen Roland, maar ook haar geliefde broer Edward en haar drie beste vrienden. De tragiek van Vera Brittain spreekt nog altijd tot de verbeelding, getuige de emoties die uit het bezoekersboek bij het kerkhof van Louvencourt spreken.
De dodenmis voor Roland Leighton vond plaats in de dorpskerk van Louvencourt. De kolonel vertelde Vera later dat, toen ze hem de kerk uit droegen de zon doorbrak en prachtig scheen.
Vera Brittain schreef in 1933 de bestseller, autobiografie 'Testament of Youth', in 2016 eindelijk prachtig vertaald met de titel 'Testament van de jeugd'.