13/06/2023
HAJJ MABRŪR IBAN PANGILĀHAN SIN TIYAYMA’ SIN ALLAHU TA’ALA
Yā’ kaw Taymanghud namu' nakapag Hājj biya’ diin in ka-awnan sin pag Hājj mu Mabrūr ha supaya madaw-hat mu in Hadith sin (ﷺ): ha sabda niya:
رواه البخاري: عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " الْحَجُّ الْمَبْرُورُ لَيْسَ لَهُ جَزَاءٌ إِلا الْجَنَّةُ " .
kiya-riwāyat hi Al-Bukhārī, bayta’ dayng kan Abu Hurayrah (Kiya-riā-an siya sin Allaah): ((IBAN IN HAJJ MABRŪR (Pag hajji’ tiyayma’ sin Allah ha wayruun kiya lamuran sin ma’sihat, sarta’ tiyunay in katan Wajib iban piyangdaakan, sarta’ tinggalan in katan hiyaram iban di’ kabayaan sin sara’ biya’ sin pag hajji’sin Rasul sallallaahu alayhi wa sallaam) WAYRUUN TUNGBAS NIYA BUWAT MALAYNGKAN SURGAH)).
Dayng ha manga sifat tiyayma’ in pag hajji’ dayng ha tawfiq sin Allahu ta’ala:
Muna-muna:
Ka-Ikhlas sin kakahinang tuput sadja karna’ sin Allahu ta’ala.
In ka-Ikhlas: Siyana in timbangan sin kakahinang iban puunan sin hika-tayma’ kaniya sin Allahu ta’ala.
Sabunnal tuud in Allah di’ niya taymaun in ammal malayngkan in ka-awnan sin ammal niya tuput sadja karna’ sin Allah.
Ya! Kaw Taymanghud namu’.
Kita-a in ginhawa mu, iban niyat mu, anib kaw dayng ha kakahinang hika larak sin ka-ikhlas duun kaymu, mangdāhi sin hika kangi’ sin ammal iban hika lawa’ sin pahala’.
Biya’ na sin RIYA’,
IBAN KABANTUGAN
IBAN SŪB SANGLITUN SIN PIYAPANJARI.
Hika-ruwa:
Pangagad ha bitikan hīklad sin Rasul (ﷺ): Wājib in tiyap-tiyap nag hajji’ in subay niya jagahan in ka-awnan sin kakahinang niya ha pag hajji’ timata-alluk ha Sunnah sin Rasul (ﷺ):
عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرًا، يَقُولُ رَأَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَرْمِي عَلَى رَاحِلَتِهِ يَوْمَ النَّحْرِ وَيَقُولُ " لِتَأْخُذُوا مَنَاسِكَكُمْ فَإِنِّي لاَ أَدْرِي لَعَلِّي لاَ أَحُجُّ بَعْدَ حَجَّتِي هَذِهِ "
Dayng kan Ibn Jurayj biyaytaan aku hi Abu Az-Zubayr, sabunnal tuud diyungug niya hi Jābir nag kabtang: Kīta’ ku in Nabī (ﷺ) ha taas sin unta’ niya timilu’ sin anak batu (Ha Jamarat) ha adlaw Nahr’ (Eidul-adhā) sārta’ nag sabda siya: ((KAWA’ KAMU DAYING KĀKU' KAKAHINANG SIN PAG HĀJJ (Biya’ sin kīta’ niyu daying kāku’) , SABUNNĀL TUUD DI’ KU KAINGATAN ADAKĀLA DI’ NA AKU MAKAPAG HAJJI’ PUAS SIN PAG HAJJI’ KU INI)).
Kiya riwāyat hi Muslim.
Hika-tuw:
Pag-saddiya iban pag tagama ha di’ pa mabut in pag Hajj:
- Magtawbat sin tawbat di’ na pag balik-balikan,
-Mag nafaka siya dayng ha halāl iban mag bagay siya tau nag hihinang marayaw.
Hika-upat:
Marayaw in ka-awnan pa jama’a, marayaw in akhlāq, nag paparayaw pa dugaing sin katān tibayhuan sin hinang marayaw (Ihsān).
Laung hi Abdulla bin Umar (Kiya-ridā-an sila karuwa sin Allāh): (Sabunnāl tuud in hinang marayaw maluhay siya: Sawa-aymuka, iban kabtangan lamma-lambut).
يقول ابن رجب - وصَّى به النبي - صلى الله عليه وسلم- أبا جُرَيٍّ الهُجَيْمِي حين قال له: ((لا تحقرن من المعروف شيئًا،
Agi hi Ibn Rajab (Kiya-ulungan siya sin Allah): Nag wasihat in Nabī (ﷺ): kan Abu Jurayyi Al-Hujaymi: ha waktu nag sabda in Rasul (ﷺ): ((AYAW MU GAAN-GAANA IN DAYNG HA UNU-UNU NA HINANG MARAYAW). Kiya riwayat hi Imam Ahmad.
Hika-lima:
Pag pataud sin tibayhuan sin pag tā-at, iban lumayu’ dayng ha ma’sihat iban kakahinang sulang.
Sabunnal tuud in Allahu ta’ala nag amay-amay pa iypun Niya in subay mag tagama sin lutu’ dayng ha ammal salih ha waktu tumunay sin kakahinang ha pag hajji’.
Parman sin Allāhu tā’ālā ha Surah Al-Baqara ayat 197.
قال – سبحانه - في آيات الحج: {وَمَا تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ يَعْلَمْهُ اللَّهُ وَتَزَوَّدُوا فَإِنَّ خَيْرَ الزَّادِ التَّقْوَى} [البقرة: 197]
Nasabbut ha Tafsīr Sa’dī:
[IBAN WAYRUUN NAHINANG NIYU DAYNG HA HINANG MARAYAW (Hika-suuk pa Allāh) SABUNNĀL TUUD KIYA IINGATAN DA SIN ALLĀH, IBAN PAG TAGAMA KAMU LUTU-ANAN, SABUNNAL TUUD IN SARAYAW-RAYAW LUTUANAN AMUNA IN PAG MABUGA’ PA ALLĀH].
رواه البخاري (1521) ومسلم (1350) عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : (مَنْ حَجَّ فَلَمْ يَرْفُثْ وَلَمْ يَفْسُقْ رَجَعَ كَمَا وَلَدَتْهُ أُمُّهُ .
Kiya riwayat hi Al-Bukhari (1521) iban hi Muslim (1350) Dayng kan Abu Hurayrah kiya-ridā-an siya sin Allāh: Sabda sin Rasul (ﷺ): ((HISIYU-SIYU IN NAG HAJJI’ HA WAYRUUN NAKA-SUUK PA ASAWA NAKAPAG JIMA’ IBAN WAYRUUN NAKAPAG HINANG MA’SIHAT MAG BALIK SIYA BIYA’ DA SIN AMPA HIPAG ANAK HI INA’ NIYA (Wayruun dusa-rusa)].
O! kaw Taymanghud namu’.
Apabila kaw mabaya’ in pag hajji’ mu mabilang Hajj Mabroor.
Parihala-a in katan piya Wajib sin Allāhu ta’ala.
Sasawa in waktu mu ha hika suuk mu pa Allāh dayng ha pag Dhikr’, pag bassa Qur’ān iban sin katān kalawang-lawangan sin hinang marayaw.
Layui in hiyaram sin Allahu ta’ālā,
parihalaa in pangdungug, dila’ iban pangatud pa bukun halal kaymu.
Hika-unum:
Nanama/pasandunga in kahikmat-hikmatan sin Hajj iban sin putti niya.
Tumtuma in timindug kaw ha Arafah biya’ da isab sin pag tindug sin kanabihan iban sin manga Ulamā’ naka-una iban sin manga tau Sālih nang-hinduwa-a sila pa Allāh.
Piniga iban sin pag Hajji’ sin manga sila hinang sadja pag ka biyaksahan atawa nag pasyal sadja ha supaya ma tawag hi hajji’ kuwan!.
Ampa in alāmat/pangilahan sin HAJJ MABRŪR.
Apabila nag pabuntul in Muslim puas sin pag Hajji’ niya,
Mag huhugut in pag tā-at niya pa Allāh,
Pag puas sin pag Hajji’ niya mag susung in dayaw sin kahālan niya dayng sin naka-labay.
Amuyan in pangilāhan sin tiyayma’ in pag tā-at niya pa Allāh.
Laung sin kaibanan dayng ha manga salaf:
In pangilahan sin Hajj Mabrūr mag susung in hinang niya karayawan iban di’ na siya mag balik pa pag ma’sihat ha waktu siya naka balik dayng ha pag hajji-an.
Laung hi Al-Hasan Al-Basrī (Kiya-ulungan siya sin Allāh):
In Hajj Mabroor amuin pagbalik niya taykuran niya na in parakāla’ pag dunya, sumūb na siya pa susungun niya adlaw ākhirah.
-------------------
