19/08/2026
Przyjechała do Zakopanego leczyć chore płuco. Została tutaj na całe życie i stworzyła jeden z najważniejszych rozdziałów historii polskiego harcerstwa.
Olga Drahonowska-Małkowska, nazywana przez harcerzy „Gaździną”, była jedną z twórczyń polskiego skautingu, współautorką hymnu harcerskiego i założycielką szkół kształcących przyszłych instruktorów.
W czerwcu 1913 roku przyjechała do Zakopanego na leczenie. Wkrótce pojawił się tutaj również Andrzej Małkowski. 19 czerwca 1913 roku para pobrała się, a ślubu udzielił im ksiądz Kazimierz Lutosławski.
Kiedy Olga odzyskała zdrowie, zaczęła organizować w Zakopanem żeńskie drużyny skautowe. Po wybuchu I wojny światowej, gdy Andrzej Małkowski wyruszył do Legionów, przejęła również opiekę nad drużyną męską.
Wojna szybko zmieniła codzienne życie mieszkańców Podhala.
Do wojska zabrano wielu listonoszy i górali. Olga postanowiła więc zorganizować skautową pocztę. Harcerki zajęły się także pomocą przy żniwach, prowadziły ochronkę dla opuszczonych dzieci i pełniły nocną służbę porządkową.
Powstała również „Herbaciarnia” – miejsce, w którym skautki rozdawały lub sprzedawały za symboliczną cenę jedzenie ubogim mieszkańcom. Dzieci z okolicy mogły tutaj znaleźć opiekę, zwłaszcza gdy w ich domach brakowało opału.
W niedziele organizowano przedstawienia kukiełkowe. Olga czytała dzieciom opowiadania, a harcerki przygotowywały do nich scenki.
Ale działalność Olgi Drahonowskiej-Małkowskiej miała również znacznie bardziej konspiracyjny charakter.
Pod jej kierownictwem harcerze tworzyli tajne magazyny broni ukrywane w górach. Składy znajdowały się między innymi w Dolinie Kościeliskiej, na Hali Pysznej, w Dolinie Roztoki, w Murzasichlu oraz w grotach Nosala.
W lutym 1915 roku austriacka policja wykryła część tych magazynów. Olga i Andrzej Małkowski uniknęli aresztowania dzięki ostrzeżeniu przekazanemu przez górali.
