20/01/2026
20 stycznia 1320 roku w Polsce zakończył się okres rozbicia dzielnicowego.
Tego dnia w katedrze wawelskiej odbyła się pierwsza koronacja królewska w dziejach tego miejsca, a na króla Polski koronowano… najniższego z polskich monarchów – Władysława Łokietka.
Władek był synem Kazimierza Kujawskiego i Eufrozyny Opolskiej, a jego starszym, przyrodnim bratem – Leszek Czarny. Po śmierci ojca, zaledwie pięcioletni Łokietek trafił na dwór Bolesława Wstydliwego, swojego bliskiego krewnego. Po śmierci Bolesława księciem krakowskim został Leszek Czarny, a Władysław stał się jego wiernym sojusznikiem.
Gdy jednak Leszek zmarł, o tron krakowski rozgorzała walka pomiędzy Henrykiem Probusem a Bolesławem II Mazowieckim. Łokietek poparł Bolesława, a gdy ten zrezygnował z rywalizacji – sam ogłosił się księciem Krakowa i zasiadł na wawelskim tronie. Nie na długo. Przewaga Probusa była zbyt duża, a Władek – według tradycji z pomocą franciszkanów – musiał uciekać z miasta.
Po śmierci Henryka Probusa władzę w Krakowie objął Przemysł II, który jednak szybko zrzekł się Małopolski na rzecz Wacława II Czeskiego. Dla Łokietka było to nie do zaakceptowania. Z pomocą Węgier kontynuował walkę z Czechami. Mimo znacznej przewagi przeciwnika stawiał opór, jednak po zdobyciu Siewierza dostał się do czeskiej niewoli. Zmuszono go do zrzeczenia się pretensji do Małopolski i złożenia Czechom hołdu lennego.
Te wydarzenia doprowadziły do zaskakującego zwrotu: dawni rywale – Łokietek i Przemysł – zawarli antyczeską koalicję. Prawdopodobnie wtedy doszło też do małżeństwa Władysława z Jadwigą, kuzynką Przemysła. Wkrótce Przemysł II został koronowany na króla Polski – koronacja odbyła się w Gnieźnie. Jego panowanie było jednak krótkie. Zginął zamordowany z inspiracji margrabiów brandenburskich.
Po jego śmierci władzę w Wielkopolsce przejął Henryk Głogowczyk, a Czechy ponownie próbowały podporządkować sobie ziemie polskie. Łokietek na kilka lat znika z pierwszego planu, ale nie rezygnuje. Krok po kroku odbudowuje swoje wpływy, wykorzystując chaos po śmierci Wacława II i Wacława III.
Gdy wreszcie wraca do Krakowa – wraca już nie jako zbieg, ale jako zwycięzca.
I właśnie 20 stycznia 1320 roku, w katedrze na Wawelu, zostaje koronowany na króla Polski.
To wydarzenie zamyka epokę rozbicia dzielnicowego i czyni Wawel miejscem koronacji polskich monarchów.
A mały wzrostem Władek Łokietek okazuje się jednym z największych królów w historii Polski.
ps. w sobotę o 14 będę organizował zwiedzanie Katedry królewskiej, jeżeli jesteś zainteresowany zapraszam do kontaktu😃
