25/02/2014
cykl "symbole Krakowa" - KOŚCIÓŁ MARIACKI
Kościół Mariacki niewątpliwie jest najsłynniejszym, najpopularniejszym i najbardziej rozpoznawanym kościołem Krakowa. Jest jedynym z symboli miasta. Kościół znajduje się w narożniku Rynku Głównego i jest jednym z charakterystycznych elementów w jego krajobrazie. Kościół bardzo się wyróżnia - dominuje wysokością, odznacza się ciemnoczerwoną barwą, dwoma różnymi wieżami i hejnałem oraz owiany jest aurą tajemniczości dzięki legendom na jego temat. Drugiego takiego kościoła nigdzie indziej nie znajdziecie.
Kościół Mariacki to nazwa najczęściej używana, ale pełna nazwa kościoła to Kościół archiprezbiterialny pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny. W roku 1962 uzyskał miano Bazyliki Mniejszej.
Powszechnie znane są jego dwie nierównej wysokości wieże i legenda z nimi związana. Wieże Kościoła Mariackiego są nie tylko różnej wysokości mają różne zwieńczenie - hełmy, które pochodzą z innego okresu. Wieże te mają także inne przeznaczenie, niższa z nich jest wieżą kościelną i są na niej zawieszone dzwony. Z wyższej wieży, zwanej Hejnalicą, odgrywana jest najbardziej znana melodia w Polsce - Hejnał Mariacki. Hejnał jest odgrywany na trąbce przez strażaka o każdej pełnej godzinie. Wieża ta mierzy 82 m wysokości, jest najwyższą wieżą kościelną w mieście i można na nią się wspiąć po schodach, a z góry podziwiać uroczą panoramę miasta. Zwieńczenie tej wieży składa się z małych wieżyczek i jest dodatkowo ozdobione koroną.
Jest to drugi co do ważności, po katedrze Wawelskiej, kościół w Krakowie. W czasach gdy powstał był parafią dla mieszkańców miasta, czyli dla kupców, rzemieślników i zamożnych mieszczan. Dlatego też bardzo dbali oni o jego wygląd i wyposażenie nie szczędząc pieniędzy, kościół miał być dumą miasta.
Budynek który obecnie stoi w tym miejscu nie jest pierwszą tylko kolejną już budowlą na tym miejscu. Zmieniane były plany budowy, był przerabiany, a także rekonstruowany po wielu katastrofach. Obecny kształt jest w stylu gotyckim i z kilkoma dodatkami w stylu renesansowym i barokowym. Bryła zewnętrzna jest zbudowana z czerwonej cegły i nieotynkowana - cecha wspólna gotyckich kościołów Krakowa. Wygląd zewnętrzny raczej skromny, absolutnie nie zapowiada tego co kościół kryje w środku. Z pewnością będziecie mocno zaskoczeni i oszołomieni gdy wejdziecie do środka oraz będziecie potrzebować kilka minut na ochłonięcie i przyzwyczajenie oczu do tego widoku. Feeria barw - witraże, malowidła ścienne, gwiaździste niebo na sklepieniu, rzeźby, medaliony. Ponadto barokowe ołtarze i stalle, 2 ambony, organy, renesansowe nagrobki, kaplice boczne, ale przede wszystkim gotycki ołtarz główny autorstwa Wita Stwosza.
Jest to arcydzieło okresu późnego gotyku i stanowi największe osiągnięcie europejskiej sztuki artystycznej końca średniowiecza. Ołtarz ten to tak zwany ołtarz szafowy, składa się z części środkowej i skrzydeł bocznych, które są zamykane lub otwierane. Scena w środkowej jego części to rzeźbiarskie przedstawienie zaśnięcie Maryji w otoczeniu Apostołów, Wniebowzięcie, a powyżej Koronacja Matki Boskiej. Natomiast w skrzydłach bocznych ołtarza są zaprezentowane sceny z życia Maryji i Jezusa. Stwosz poświęcił 12 lat na jego wykonanie, wyrzeźbił w drewnie 200 figur, które następnie zostały pomalowane, najwyższe z nich mają wysokość 3m. Drugim dziełem Wita Stosza jest kamienny krucyfiks w nawie bocznej.
Kolejnym wybitnym dziełem są renesansowe nagrobki przedstawicieli dwóch rodów mieszczańskich: Montelupich i Cellarich, wykonane z czerwonego marmuru i białego piaskowca.
Dekoracje wnętrza całego kościoła są w stylu gotyckim, renesansowym, barokowym oraz z końca XIX wieku. Do upiększenia kościoła byli zatrudnieni wielcy i znani artyści, oprócz wspomnianego już Wita Stwosza byli to Giovanni Maria Padovano, który wykonał manierystyczne cyborium z czerwonego marmuru i alabastru. Francesco Placidi jest autorem barokowych ołtarzy z czarnego marmuru, kruchty zachodniego wejścia i wielu innych elementów dekoracyjnych. Natomiast Jan Matejko zaprojektował malarskie dekoracje ścian i sklepienia w nawach i prezbiterium, wykonali to dwaj malarze Stanisław Wyspiański i Józef Mehoffer, również oni są twórcami witrażu nad wejściem głównym. Z kolei Zygmunt Langman wykonał rzeźby świętych i proroków na filarach nawy głównej i prezbiterium.
Do kościoła przylega kilka kaplic bocznych oraz dwie w podstawie wież, w jednej z nich, pod wezwaniem Matki Boskiej Częstochowskiej brał ślub Lucjan Rydel z Jadwigą Mikołajczykówną, który to ślub, a raczej wesele znane jest nam doskonale ze wspaniałego dzieła Stanisława Wyspiańskiego „Wesele”.
