25/07/2025
G jak Gruzja, Grzegorz Oświeciciel, Geghard, Garni, Gata, Gaumardżos
GRUZJA – historia terenów na których leży Gruzja sięga II tysiąclecia p.n.e. Była znana starożytnym Grekom pod nazwą Kolchida (zachodnia część kraju) oraz Iberia (wschodnia, górzysta część kraju). Gruzja uznawana jest również za kolebkę winiarstwa ponieważ najstarsze ślady produkcji wina pochodzą sprzed 6000 lat. Gruzja z roku na rok zyskuje na popularności wśród turystów. Zawdzięcza to swej różnorodności i bogatej kulturze. Według legendy kiedy Bóg stwarzał świat Gruzini świętowali, jedli i pili. Kiedy przyszli do Boga po ziemię dla siebie, okazało się że wszystko zostało już rozdane. Bóg zapytał gdzie byli do tej pory, a oni szczerze odpowiedzieli, że wznosili toasty za Niego i wychwalali piękno świata. Poruszyły te słowa Boga więc zdecydował się dać im kawałek ziemi, który zostawił dla siebie. Dlatego Gruzja, choć nie jest ogromnym krajem, ma wszystko. Od pięciotysięcznych szczytów, przez urokliwe alpejskie łąki, winnice, pola herbaciane aż po wybrzeże Morza Czarnego. Ma również otwartych i gościnnych mieszkańców, którzy kochają życie ze wszystkimi jego aspektami. Gruzja jest również krajem, które jako jedne z pierwszych (po Armenii) przyjęło chrześcijaństwo w 337 roku i posiada wiele zabytków datowanych na pierwsze wieki naszej ery. Tu każdy znajdzie coś dla siebie.
GRZEGORZ OŚWIECICIEL – założyciel i patron kościoła Ormiańskiego. Urodzony ok 257 r był synem księcia Armenii, Anaga. W wyniku walki o tron Anag zamordował swego brata – króla Armenii zostawiając przy życiu młodego księcia Tiridatesa. W odwecie Anag też został zamordowany wraz z całą rodziną z wyjątkiem dwóch synów z których dwuletni Grzegorz został wysłany do Cezarei Kapadockiej, a drugi syn do Persji. Grzegorz otrzymał chrzest i został wychowany w wierze
chrześcijańskiej. Dla zachowania rodu zmuszono Grzegorza, by się ożenił. Wkrótce powrócił jednak do Armenii gdzie wstąpił na służbę do króla Tirydatesa, ukrywszy przed nim swoje pochodzenie i pragnąc odkupić winy swojego ojca. W tym czasie rozpoczęło się wielkie prześladowanie chrześcijan, a gdy okazało się, że Grzegorz też jest chrześcijaninem, został wtrącony do lochu (Khor Wirap) na 15 lat. Kiedy Tiridates zachorował na tajemniczą chorobę, wezwano Grzegorza. Ten uleczył króla, który z wdzięczności ofiarował mu wolność, ale sam przyjął chrzest w 301 roku i uczynił chrześcijaństwo religią państwową. Grzegorz dzięki poparciu króla został wyświęcony na biskupa i zorganizował hierarchię kościelną. Armenia czci świętego Grzegorza jako Oświeciciela i swojego ojca.
GEGHARD - zespół klasztorny z IV wieku , który według tradycji został założony przez Grzegorza Oświeciciela. Uważany za jeden z najpiękniejszych klasztorów w Armenii który zachwyca swym położeniem, architekturą, chaczkarami, akustyką i niezapomnianą duchową atmosferą. Obejmuje kościoły i grobowce wykute w skale w tym najstarszą niedokończoną kaplicę Grzegorza Oświeciciela. Główny kościół został wzniesiony w 1215 r. na planie krzyża wpisanego w kwadrat, który wieńczy kopuła z otworem w środku przez który wpada światło. Klasztor Geghard w latach największego rozkwitu w XII – XIII w był nie tylko miejsce modlitwy, ale również intelektualnym centrum kraju z licznymi manuskryptami. W klasztorze przechowywane były relikwie św. Andrzeja i św. Jana oraz fragmenty Arki Noego i Włócznia Przeznaczenia (obecnie w muzeum w Eczmiadzynie). W 2000 roku klasztor został wpisany na listę UNESCO.
GARNI – jeden z najdawniej zamieszkałych terenów w Armenii. Zbudowana tu twierdza obejmowała cały kompleks zabudowań, z których najbardziej znanym jest zbudowana z bazaltu świątynia poświęcona indoirańskiemu bogu słońca Mitrze [I w. n.e.). Jest jednym z nielicznych przykładów architektury z kolumnami korynckimi rodem z Grecji. Pełniła funkcję letniego pałacu królewskiego i być może ten fakt uchronił świątynię przed zniszczeniem podczas chrystianizacji Armenii. Świątynia w obecnym stanie jest rekonstrukcją gdyż pierwotna budowla została zniszczona podczas trzęsienia ziemi w XVII w. Sama twierdza istniała tu już w III w. p.n.e. i służyła jako siedziba królewska i miejsce przebywania wojsk o czym świadczą ruiny pałacu i łaźni rzymskich z mozaikami.
GATA – słodkie ormiańskie pieczywo pieczone na Nowy Rok, wesela i inne specjalne okazje. Samo ciasto jest bez cukru. Słodkie jest tylko nadzienie. Do nadzienia można dodać orzechy, wanilię, rodzynki lub skórkę pomarańczową
GAUMARDŻOS – nieodzowny element każdej supry; to gruzińskie pozdrowienie, które oznacza "na zdrowie!" lub "niech zwycięża!" używane podczas wznoszenia toastów