Ruiny Zamku w Kurzętniku

16/08/2026

Na zdjęciu przykład ciekawego rozwiązania z Wilna – artystyczna instalacja z huśtawką umieszczona pod mostem nad rzeką. Wygląda bardzo efektownie i aż prosi się o zdjęcia.
Czy podobny pomysł – dostosowany do charakteru naszego regionu – znalazłby zastosowanie przy którymś z mostów nad Drwęcą? Może instalacja z „bujaczką” nawiązująca do historii, zamku, rzeki albo legend związanych z tym miejscem?

Kraina Drwęcy Drwęca Gmina Kurzętnik PULS Powiatu Nowomiejskiego

04/07/2026

Tak się składa, że ostatnie godziny zbieram jeszcze odpowiedzi do 32. Ankiety z czuba, więc ostatni raz będę dzisiaj łamzał o głosy. Sprawdźcie, jeśli możecie, czy udało Wam się oddać już głos.

W sumie to chyba idealna okazja, by omówić słowo, które przeniesie nas na mazursko-lubawskie pogranicze, gdzie właśnie czasownik łamzać jest spotykany. Łamzać? A cóż to znaczy?

Niektóre regionalizmy dość instynktownie można w jakiś sposób szyfrować, jednak w tym wypadku — tak łatwo nie będzie. Po raz pierwszy spotkałem się z nim, czytając wywiad Violetty Szostak z dr Piotrem Szatkowskim (Mazurskie słówko na dziś — gorąco polecam!) w Gazecie Wyborczej, gdzie zostało przytoczone, wraz ze znaczeniem.

Łamzać to nic innego jak proszenie, wręcz błaganie o coś — jak ujął Piotr, nawet z ujmą dla własnej godności. Pogranicze mazursko-lubawskie to oczywiście duży skrót, a przekładając to na jednostki administracyjne — przede wszystkim mamy powiaty działdowski i nowomiejski, gdzie Wasze odpowiedzi wskazują najwyższy dla słowa, choć częsty stopień używalności. Znajomość jednak wydaje się powszechna, co wskazuje (jak czesto w takich sytuacjach piszę) na powolny spadek używalności.

Nieco słabiej widoczne, choć nadal słyszalne jest także naobkoło — w powiatach iławski, żuromińskim a poniekąd też nidzickim, brodnickim i mławskim. Obszar używania jest dość dobrze skorelowany ze znajomością, choć ta ostatnia pojawia się także (choć już bardzo rzadko) w okolicach Ostródy i Sierpca. Można więc sądzić, że niegdyś łamzanie było powszechniejsze.

Mały słownik gwar polskich notuje podobnie brzmiący czasownik łamzić — oznaczający chodzić bez celu, coś jak szwędać się, lecz ze wskazaniem dla północnej części Górnego Śląska. A więc pudło.

Skąd więc słowo pochodzi? Trudno powiedzieć — słownikowe, można powiedzieć, błagać uchodzi za bohemizm, pochodzący jeszcze ze staroczeskiego. Nie mam pomysła niestety. Może jakiś trop bałtycki? Może jakiś dialekt niemieckiego? Pora łamzać o pomoc.

07/02/2026

29/11/2025

W popularnym programie „Polska z Góry” (sezon 1, odcinek 13 – Pokrzydowo i Pojezierze Brodnickie) można podziwiać piękne, zapierające dech w piersiach ujęcia naszej okolicy oraz usłyszeć wiele ciekawostek dotyczących historii naszej miejscowości. W wyjątkowej odsłonie pokazany jest również Kurzętnik wraz z ruinami zamku.
Odcinek dostępny jest na platformie CANAL+
Co ciekawe, został on wybrany przez widzów, a premiera odbyła się w 2018 roku.
Zdecydowanie warto wrócić do tych niezwykłych kadrów z lotu ptaka, które tak pięknie oddają klimat naszego regionu.
Oglądaliście już ten odcinek?
Jakie są Wasze wrażenia?

https://www.canalplus.com/pl/serial/polska-z-gory/h/10109749_70003/sezony/

https://www.filmweb.pl/serial/Polska+z+góry-2017-800057/episode/1/13

Produkcja oryginalna CANAL+, pokazująca Polskę z lotu ptaka. Pięknym zdjęciom towarzyszy ciekawa narracja.

20/09/2025

Jak wyobrażacie sobie nasz zamek w czasach świetnosci ?

Wizualizacja zamku, odnaleziona na grupie „Zamki w Polsce”.
Udostępniona została za zgodą autorki oryginalnego posta.
Jak Wam się podoba takie ujęcie naszego zamku? 🏰

08/08/2025

Trwa Tour de Pologne. Jakie macie wspomnienia z czasów gdy trasa wyścigu przebiegała przez naszą miejscowość? 🚴

30/04/2025

♥️

24/02/2025

Germanizmy w języku polskim to temat rzeka. Koegzystencja z zachodnim sąsiadem sprawiła, że mnóstwo niemieckich słów i zwrotów trafiło do języka polskiego. Tak do jego wariantu literackiego, jak i mowy regionalnej. Dla jasności — polonizmy w niemieckim również funkcjonują, ale proporcjonalnie mamy przepaść.

Im większe było oddziaływanie kultury niemieckiej na danym obszarze, tym proporcjonalnie więcej w języku miejscowej ludności zachowało się dzisiaj słów pochodzenia niemieckiego. I nie mówię tu wyłącznie o ziemiach zaboru pruskiego oraz o Górnym Śląsku (który jak przypominam już po raz kolejny, pod zaborami się nie znajdował, bo po prostu nie mógł). Popatrzcie na Galicję, gdzie w ciągu nieco ponad 100 lat przyjęło się i pozostało po dziś dzień mnóstwo słów pochodzenia niemieckiego.

Dziś przedstawię Wam bardzo interesującą kalkę z języka niemieckiego, a mianowicie czasownik zwrotny usiąść się. No bo jak można po prostu usiąść na krześle, tak mamy obszary, gdzie możecie usłyszeć – usiądź się na krześle. A "winny" jest temu niemiecki czasownik setzen (sich).

"Bitte setzen Sie sich" – powie Niemiec. A my tłumaczymy to na "Proszę usiąść".

No, chyba że jesteśmy z południowej Wielkopolski, Krajny, Pałuk, Kociewia czy szeroko rozumianego pogranicza ziemi chełmińskiej, dobrzyńskiej, michałowskiej, lubawskiej, płockiej i Zawkrza.

Wtedy możemy przetłumaczyć na "Proszę usiąść się".

Stopień używalności jest zróżnicowany. Powszechność mamy w dwóch pasach — od Leszna przez Rawicz do Krotoszyna oraz od Grudziądza przez Brodnicę i Nowe Miasto Lubawskie do Działdowa (lecz już bez Działdowa). Wspomniane Kociewie mamy na często, podobnie jak pogranicze krajeńsko-pałuckie. Na kartogramie zobaczymy, że forma w bardzo niskim stopniu ciągnie się dalej na wschód, nawet pod Łomże i Kolno. W podobnym stopniu przecina Poznań.

20/02/2025

Brak pójść już spać? :)

Skończyło się mleko, brak do sklepu jechać.

Przykładowe zdanie z 12. Jesiennej ankiety, mogło być twardym orzechem do zgryzienia. W końcu 97,6% odpowiadających stwierdziło, że go nie zna. Spośród 2,4% znających tylko ¼ go używa, co jednak wystarczyłoby znaleźć się na mapie. Właściwie tylko dwa powiaty – nowomiejski i przasnyski.

Obszar między nimi słowa naturalnie używa, jednak w działdowskim, nidzickim czy mławskim jest on po prostu marginalny. Dlatego widzimy na mapie dwa jajka sadzone. Ciężko nazwać ten pas między ziemią lubawską a ziemią ciechanowską z Zawkrzem pośrodku. Najpewniej będzie to związane z niemieckim osadnictwem. Dlaczego? O tym za moment.

Słowa używa się tam często, jednak głównie poza miastami, gdzie wykorzystywanie go w mowie potocznej drastycznie spada. W nowomiejskim było co prawda blisko powszechności, ale zabrakło kilku odpowiedzi. Pojawia się w Małym Słowniku Gwar Polskich prof. Wronicz, a przykład użycia pochodzi z Janek Młodych na południe od Ostrołęki. Z ostrołęckiego tylko 5 na 52 osoby stwierdziło, że słowa używa.

Najciekawsza w tym wpisie będzie chyba etymologia. Słowo brak nie ma nic wspólnego z ogólnopolskim brakiem, choć oba są… germanizmami. Omawiane dziś brak w sensie potrzeba pochodzi od niemieckiego tłumaczenia potrzebować, czyli brauchen, a właściwie od odmiany w 3 osoby liczby pojedynczej – braucht. Trzeba lub potrzeba to właśnie es braucht.

Co ciekawe, ogólnopolskie brak jako deficyt czegoś – to jak wyjaśnia Wielki słownik języka polskiego, pochodna średnio-dolno-niemieckiego braken, a więc sortować, odrzucając wadliwe rzeczy. Pierwotnie brakować w języku polskim nie znaczyło „nie wystarczać czegoś”, a właśnie wybierać. Stąd można ciągle „brakować coś”, czyli kontrolować jakość. Z czasem przyjęło też drugie znaczenie.