17/09/2026
Ten budynek z pewnością rozpoznaje każdy kto mieszka, pracuje lub uczy się w okolicy Ronda im Honorowych Krwiodawców w Lublinie.
Przy Al. Racławickich 23 mieści się 1 Wojskowy Szpital Kliniczny z Polikliniką SP ZOZ.
Historia tego budynku nie sprowadza się jednak tylko do funkcji placówki medycznej w okresie pokoju. Gmach dzisiejszego szpitala jest bowiem silnie związany z obroną Lublina we wrześniu 1939 r. i II wojną światową.
Pierwotnie budynek został wzniesiony w latach 1922-1926 na potrzeby studium teologicznego prowadzonego przez Towarzystwo Jezusowe, a następnie Wydziału Teologicznego Collegium Bobolanum. W przedwojennym Lublinie była to obok Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego i Jeszywas Chachmej Lublin, jedna z trzech wyższych uczelni.
Od pierwszych dni września 1939 r. w budynku funkcjonował szpital polowy nr 201, przez który przewinęły się setki rannych żołnierzy i cywilów, opatrywanych przez nieliczny personel medyczny w dzień i noc.
W dniach 16-17 września o gmach szpitala toczyły się ciężkie walki między Obrońcami Lublina i żołnierzami Wehrmachtu. Jeden z uczestników wydarzeń - kpr. Franciszek Kłaput z 20 pp - tak je wspomina: „Ścieżką od szpitala szedł w naszą stronę Staszek Ł. Wyjaśnił nam, że w szpitalu zamknęło się kilkunastu Niemców i strzelają z karabinów maszynowych, poustawianych na stołach w głębi sal (…). Właśnie w tej chwili rozpoczęło się ostrzeliwanie. Cały budynek okrył się pyłem kruszącego się tynku, na dachu zaś pozostało tylko kilka dachówek. Szpital został zdobyty. Przyduszeni tym zmasowanym ogniem Niemcy nie byli w stanie zatrzymać pędzących żołnierzy, którzy następnie wywalili bramę i wdarli się do środka. Z jednej sal na drugim piętrze wybiegł niemiecki kapral, krzycząc „halt” ! Ale nie zdążył odbezpieczyć wyrwanego zza cholewy granatu, bo jeden z naszych strzelił do niego z dołu, trafiając go pod brodę. Pocisk wyszedł przez hełm, wyrywając charakterystyczny zakręcony listek. Inny Niemcy wyszli z sal z podniesionymi rękami, i odprowadzono ich do dowództwa”.
W czasie okupacji niemieckiej znajdował się tu jeden z siedmiu szpitali wojskowych na terenie Lublina tzw. Reserve Lazarett I Lublin „Kloster”.
Po zajęciu Lublina przez armię radziecką w lipcu 1944 r. w budynku utworzono 2 Polowy Szpital Chirurgiczny, a następnie 62 Szpital Ewakuacyjny.
W 1949 za zgodą władz wojskowych podpisano umowę z Wydziałem Lekarskim Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, a następnie Akademii Medycznej. Od tamtej pory po dziś dzień placówka szpitalna opiekuje się również cywilnymi chorymi.
O tragicznej, a jednocześnie chwalebnej karcie z historii szpitala i obrony Lublina we wrześniu 1939 r. dowiadujemy się m.in. dzięki koziołkom „Janek” i „Jurek”, które możemy spotkać przed wejściem do budynku.
Jeśli ktoś z Was jest w posiadaniu niepublikowanych dotąd relacji lub zdjęć dotyczących szpitala w okresie II wojny światowej prosimy o kontakt na adres [email protected]
P.W.
Na podstawie:
- F. Kłaput „Wspomnienia kaprala z września 1939”
- A. L. Gzella „Bronili Miasta i Honoru”
zdjęcia:
https://pl.wikipedia.org/
https://lubelskiekoziolki.pl/janek-i-jurek/
