19/10/2026
Kartka z historii Beskidu Wyspowego !
Już w 1909 roku pisano w monografii o Karpatach Zachodnich o dzisiejszym Beskidzie Wyspowym jako odrębnych górach jako 'Wyspach" i 'Górach Wyspowych' :
Z FIZY0GRAFI I Z A C H O D N I C H K A R P A T
DR LUBOMIR ŚLEPOWRON SAWICKI
Wydawnictwo Towarzystwa dla Popierania Nauki Polskiej
Lwów rok 1909
N a południe od pogórza wznosi się stromemi lesistemi
zboczami beskidowa kraina górska zachodniej Galicyi. Znamiona morfologiczne i geologiczne są tu zupełnie odmienne niż w pogórzu.
Tu dopiero można mówić o właściwym górotworze średnim.
W i d o k ,j a k i roztacza się z jednej z gór, składających tę krainę, na przykład ze stojącego w środku W k . Lubonia (1023 m) na zachód od Mszany dolnej, jest bardzo pouczający. W i d z i m y przed sobą cały szereg pojedynczych gór, ciemnych, całkiem zalesionych, wznoszących się stromo i zupełnie odosobnionych,
j a k wyspy. Sami również stoimy na takiej odosobnionej górze wyspowej.
Jeżeli staniemy na szczycie Niedźwiedzia i spojrzymy ku pół-
nocy, to będziem mogli stwierdzić, że szczyty wszystkich gór wy-
spowych leżą w jednej prawie równinie, w jednym poziomie jedno-
litym, opadającym dość stromo ku północy. Zakreśliwszy koła, na-
potkamy na szczyty, zbliżone do siebie co do wysokości ,
jakbyśmy zarysowali izohypsy dawnej jakiejś powierzchni
reprezentowanej j u ż tylko przez nieliczne równinki szczytowe. Takie łuki spotkają:
1) w odległości mniej więcej 15 k m wysokości około 1050 m :
W k . Luboń (1023 m), Ćwiliń (1060 m), Jasień (1062 m), Modyń
(1032 m), Mogilica (1171 m).
2) w oddaleniu około 20—25 km wysokości około 950 m :
Zdrzebel (977 m), Luboszcz (967, 949 m), Śnieżnica (1006 m), Ło-
pień (951, 941 m), Cichoń (929 m), Ostra góra (928, 988 m).
3) w oddaleniu 3 0 — 3 5 km wysokości około 750—850 m :
Grzbiet Jaworza (763, 793, 730, 734, 767 m z wzniesieniem w środku
909, 888, 921 m), Kamionna góra (805 m, 769 m), Kostrza (730 m),
Ciecień (835 m), Łysina (912, 897 m), Kotuń (846, 868 m).
Skoro zestawimy to rozmieszczenie wysokości z istnieniem
małych, ale charakterystycznych równinek szczytowych i
z przeciwieństwem stromych zboczy, to będziemy mogli uważać za prawdopodobne, że w poziomie szczytów gór beskidowych utrzymała się d a w n a powierzchnia jakiegoś kraju, j u ż znacznie, choć nie zupełnie zrównanego; dopiero nowsza epoka rozczłonkowania równiny i pogłębienia dolin stworzyła strome zbocza. Tę dawną powierzchnię będę nazywał poziomem beskidowym lub górskim albo wyższym !