15/12/2013
RUINY KOŚCIOŁA w TRZĘSACZU
Ruiny kościoła w Trzęsaczu to jedno z najbardziej fascynujących miejsc na Polskim Wybrzeżu.
W małej miejscowości, leżącej na 15 południku, stoi ostatnia ściana kościoła - zabytek na skalę europejską.
Ruiny kościoła Ruiny kościoła Ruiny kościoła
Ten murowany gotycki kościół wzniesiono na najwyższym w okolicy wzgórzu w odległości ok. 1.800 m od morskiego brzegu. Przez stulecia Bałtyk przybliżał się do świątyni. W 1750 r. urwisko oddalone było o 50 m, a w 1850 już tylko 5 m.
W 1874 roku kościół zamknięto.
Katastrofa nastąpiła w 1901 roku. Do morza runęła cała północna ściana. W 1917 r. fale zabrały absydę i odtąd co kilkanaście lat morze zabierało kolejny fragment murów. Dziś na urwisku pozostała już tylko południowa ściana.
Przez wieki narosło wokół kościoła wiele legend:
"(...) Dawno temu w Trzęsaczu mieszkała para kochanków, Kaźko - syn rybaka i Ewa - córka komornicy. Pewnego dnia Kaźko wyruszył na wojnę przeciwko brandenburskiej armii. Walczył dzielnie, jadnak zginął na morzu. Ewie z żalu za ukochanym serce pękło. Pochowano ją na przykościelnym cmentarzu. Od tamtej pory duch Kaźka zaklęty w morskie fale przybywa do wybrzeża Trzęsacza aby połączyć się z Ewą. wówczas nic już nie rozłączy zakochanych. (...)"
"(...) A wszystko zaczęło się przed 600 laty, gdy rybacy złowili boginię morza - Zielenicę. Miejscowy proboszcz zamknął boginkę w kościele, aby ją ochrzcić. Ta jednak zmarła z tęsknoty i została pochowana na przykościelnym cmentarzu. Zrozpaczony ojciec - Bałtyk - postanowił odebrać zwłoki ukochanej córki i przez stulecia słał grzywacz za grzywaczem, aż wreszcie przeniósł jej grób na dno głębiny. I w zemście za śmierć córki nie spocznie, aż ostatnią ścianę pochłoną fale. (...)"
"(...) W czasach przedchrześcijańskich w okolicach Trzęsacza leżała ziemia potężnego Thora, staronordyckiego boga piorunów i burz. Bóg ten został wyparty stamtąd przez chrześcijańską wiarę lecz, jak głosi podanie, nie zapomniał o swojej ziemi dlatego też przeciw krajowi, który się mu sprzeniewierzył, posyłał burze i ogromne fale, błyskawice i grzmoty, deszcz i mróz i wzburzone wody morskie. Thor nie zapomniał swego kraju i rok w rok wysyłał swoich posłańców na gliniasty brzeg niszcząc go przypływami morza. (...)"
Tyle mówią legendy, a czy to prawda czy nie mogą Państwo sprawdzić odwiedzając Trzęsacz. ;))
Ruiny kościoła Ruiny kościoła Ruiny kościoła
HISTORIA KOŚCIOŁA w TRZĘSACZU
Według najstarszych podań, z kroniki pastora Gardesa - 1765, stary kościół w Trzęsaczu był trzecim chrześcijańskim kościołem na Pomorzu.
Mało prawdopodobne jest, aby coś z pierwszego kościoła zachowało się do dzisiaj. Prawdopodobnie z biegiem stuleci był on powiększany. Wskazują na to różnych kształtów i wielkości cegły (według podań z początku XX wieku - teraz już niewidoczne) jak również różne style budowlane. Prezbiterium było gotyckie, pozostała przestrzeń romańska.
Kalendarium:
- 1592 r.- cmentarz przykościelny został otoczony murem kamiennym - z kamieni polnych.
- 1682 r.- przy północnej stronie ołtarza posadowiono męską ławkę trzęsaczan. Później właściciele Trzęsacza wybudowali sobie oddzielny chór. Na południowej stronie pierwsza ławka należała do proboszcza, druga do zakrystiana, trzecia do przedstawicieli z katedry w Kamieniu (gdy byli obecni), za nimi były miejsca dla rady parafialnej.
- 1650 r.- 14 września (po wojnie trzydziestoletniej) cieśla Martin Belin odbudował zniszczoną wieżę,
- 1679 r.- został odlany nowy dzwon (419 kg). Górny brzeg dzwonu miał napis "Spiesz wszystko do Świętego Domu Bożego, jak tylko usłyszycie mnie z wieży". Są przypuszczenia, że dzwon ten został odlany z przetopionego pierwszego dzwonu zakupionego po wprowadzeniu chrześcijaństwa.
- 1707 r.- odlano drugi dzwon.
- 1758 r.- odkupiono od innej parafii ołtarz (za 10 talarów), który zastąpił stary. Na starym ołtarzu wypisane były 3 chrześcijańskie artykuły wiary, które po postawieniu nowego ołtarza zostały powieszone nad ławkami niewiast z Trzęsacza.
- 1760 r.- 4 czerwca w wieżę uderzył piorun, z tego też względu zdjęto szczyt i dalej wieża pozostała niską.
- 1771 r.- 27 czerwca kapituła katedralna, wspólnie ze starostą, rozporządziła przeniesienie części cmentarza leżącą wzdłuż brzegu morza aby powstrzymać żale ludności.
- 1772 r.- brzeg leży już 10 kroków od ściany kościoła. Pastor Bahneman i członkowie rady postanowili przedłożyć Fryderykowi Wielkiemu list, w którym piszą, że kościół stoi w niebezpieczeństwie i niewiele ponad 10 kroków od krańca urwiska jest oddalony oraz, że liczą się z koniecznością budowania nowego kościoła jeśli ten jeden z najstarszych budynków nie będzie zabezpieczony.
- 1806 r.- urwisko jest już 48 stóp od wschodniego końca kościoła.
- 1806 r.- polecono założenie nowego cmentarza.
- 1818 r.- w styczniu i w czerwcu, podczas gwałtownego sztormu piorun uderzył w wieżę 2 razy. Naruszenie konstrukcji było tak poważne, że wieżę rozebrano 22 września. Jej miejsce zajęła dzwonnica z dwoma dzwonami.
- 1835 r.- urwisko jest już tylko 37 stóp od wschodniego końca kościoła.
- 1853 r.- osunęła się ziemia o długości ok. 8-10 stóp pomiędzy dzwonnicą a zakrystią.
- 1855 r.- gwałtowny sztorm wdarł się ponad brzeg. Spustoszenia brzegu przy kościele były bardzo poważne. Urwisko oddalone było tylko o 17 stóp od ściany kościoła.
- 1856 r.- do Trzęsacza przybył radca rządu Hegewaldt w celu zbadania brzegu. Postanowił, że ze względu na zbyt wysokie koszty zabezpieczenia brzegu kościól przeznaczony będzie do zburzenia. W końcu tego roku przybyło do królewskiego rządu zarządzenie o zamknięciu kościoła najpóźniej w 1857 roku.
- 1857 r.- ponownie otworzono kościół i podjęto środki ochronne. Wbito pale ochronne i zabezpieczono faszyną. Zabezpieczenie to jednak nie wytrzymało najbliższego sztormu.
- 1864 r.- na skutek badań technicznych brzegu wydano decyzję rządu królewskiego (z 10 kwietnia) mówiącą o nieopłacalności wydawania znaczniejszych kosztów i zalecających rozbiórkę starego i budowę nowego kościoła już w następnym roku.
- 1873 r.- rząd królewski polecił zamknięcie kościoła.
- 1874 r.- prastare wyposażenie kościoła wywiezione zostało do ówczesnych muzeów: muzeum Katedry Kamieńskiej, muzeum sztuki rzemieślniczej w Berlinie oraz muzeum historycznego i starożytności w Szczecinie.
- 1874 r.- za zezwoleniem urzędników kościół po zdjęciu dachu pozostawiony został swemu losowi.
- 1880 r.- oba dzwony zostały przeniesione do nowego kościoła.
- 1890 r.- "można było, opierając się o ścianę, sprawdzić jak ona się rusza".
- 1891 r.- ukazały się pierwsze kamienie fundamentowe.
- 1893 r.- chwiał się już cały północno zachodni róg kościoła. Na stronie północnej był jeszcze wąski pasek lądu, po którym dotykając się muru można było przejść wzdłuż.
- 1900 r.- została poddrążona znaczna część północnej strony.
- 1901 r.- wiosną odpadł, podczas topnienia, zamarznięty brzeg. Można było dołem od plaży, pod wiszącymi fundamentami, na długości około 1,5 m widzieć kościół w środku.
- 1901 r.- w nocy z 8 na 9 kwietnia spadła cała ściana północna. Mur rozsypał się całkowicie.
- 1903 r.- w nocy z 20 na 21 kwietnia podczas sztormu nastąpiło kolejne oberwanie brzegu. Oderwana została północna strona szczytu.
- 1909 r.- 31 marca, w nocy, odpadł wschodni szczyt na szerokość okna.
- 1913 r.- 30 grudnia, podczas sztormu, odpadł kolejny kawałek muru.
- 1917 r.- zostało oberwane wschodnie wejście.
PAŁAC W DREŻEWIE
wybudowany ok. 1860r. przez rodzinę von Boninów. W 1890 r. pałac spłonął. Odbudowany został wg założeń pierwotnych. Jest budowlą dwukondygnacyjną (parter, piętro). Aktualnie odbudowywany (własność prywatna). Pałac zlokalizowany jest w parku (7,5 ha) z ciekawym starodrzewem takie jak kasztany jadalne i miłorzęby.Od skrzyżowania w centrum wsi jazda na wprost. Po prawej stronie mijamy pałacowe zabudowania gospodarcze i wjeżdżamy na drogę gruntową utwardzoną.
LATARNIA MORSKA NIECHORZE
W Niechorzu na 22 metrowym klifie wybudowany został w 1866 roku wspaniały 45 metrowy zabytek architektury. Światło latarni można dostrzec z odległości ponad 36 km, dzieje się to za sprawą specjalnej żarówce o mocy 1000 W, jej moc jest 20-krotnie wzmacniana przez specjalny system pryzmatów. Z balkonu latarni można podziwiać wspaniałą panoramę, ale to wszystko dopiero po pokonaniu 210 stopni :)
Od lipca 2012 latarnię można obejrzeć w miniaturze 1:10 w Nadmorskim Parku Miniatur w Dziwnowie(zaledwie 25 km od Niechorza).
Strona parku: www.nadmorskiparkminiatur.pl
Najpiękniejsza na polskim wybrzeżu latarnia znajduje się w Niechorzu. Ta posadowiona na klifowym brzegu 45 metrowa budowla jest symbolem Wybrzeża Rewalskiego i jedną z największych atrakcji turystycznych Gminy Rewal.
Latarnia w Niechorzu Latarnia w Niechorzu Latarnia w Niechorzu
Największą atrakcją jest wejście na taras widokowy i podziwianie pięknych widoków. Widać okolicę na kilka kilometrów, Niechorze, Rewal, Jezioro Liwia Łuża, brzeg morski i morze na wiele kilometrów.
Najpiękniej latarnia prezentuje się od strony lądu (strona południowa), widać ją w pełnej okazałości z kilku kilometrów, a światło latarni widziane jest w nocy także od strony lądu. Od strony morza (strona północna) część latarni zasłonięta jest drzewami, przy wejściu do budynku znajduje się ponad 60-letni ogród z 2 metrowymi żywopłotami oraz zejście, stromymi schodkami, aż na betonowy wał ochronny i plażę.
Latarnia w Niechorzu Latarnia w Niechorzu
Z uwagi na unikatowość sylwety budowli, jej funkcję, zachowaną pierwotną bryłę i układ kompozycyjny elewacji wraz z detalem nawiązującym do architektury średniowiecznej oraz zachowaną zabudowę towarzyszącą i ogród - cały kompleks został uznany zabytkiem kultury narodowej i wpisany do rejestru zabytków województwa szczecińskiego pod numerem A-1350.
- wysokość latarni - 45m
- wysokość światła - 62,8 m n.p.m
- zasięg światła - 20 Mm (37 km)
- charakterystyka światła - B (10s
- położenie geograficzne - szerokość 54o05'47"N długość 15o04'57"E
HISTORIA LATARNI W NIECHORZU
Szybki rozwój żeglugi w drugiej połowie XIX-go wieku,wzdłuż wybrzeża Bałtyku zwrócił uwagę ówczesnych władz na lukę nawigacyjną tego odcinka wybrzeża. Od 1838 roku świeciła już latarnia w Jarosławcu, a od 1857 roku latarnia w Świnoujściu, luki tej nie mogła wypełnić też latarnia w Kołobrzegu z uwagi na zbyt mały zasięg światła. Zaczęto szukać pomiędzy nimi miejsca na nową latarnię. Początkowo brano pod uwagę okolice Trzęsacza lub Niechorza. W końcu zarządzeniem niemieckiego Ministerstwa Żeglugi z dnia 15 maja 1863 roku, postanowiono wybudować latarnię morską na klifowym brzegu na zachód od miejscowości Niechorze.
Do opracowania projektu budowy latarni przystąpiono w roku 1863. Budowa trwała aż do 1866 roku i kosztowała 56 tysięcy talarów. 1 grudnia tegoż roku latarnia zaświeciła po raz pierwszy.
Piękna 45 metrowa budowla po dziś dzień dominuje architektonicznie nad zabudowaniami znajdującymi się w okolicy Niechorza.
Podstawą tej harmonijnie ukształtowanej budowli jest czworokątny budynek z symetrycznymi piętrowymi przybudówkami, na którym znajduje się wieża początkowo o przekroju kwadratu a później przechodząca w ośmiokąt. Wybudowana z czerwonej cegły wieża na narożnikach posiada wypuszczone lizeny, wykonane na przemian z cegły czerwonej i czarno - glazurowej. Płaszczyzny między lizanami wyłożone zostały jasnożółtą licówką. Wieża zakończona została wystającym gzymsem, na którym usytuowano otaczający ją taras widokowy (na wysokości 35,7 m !). Aby dostać się na taras, z którego podziwiać można wspaniałe widoki, trzeba pokonać aż 210 schodków znajdujących sie wewnątrz wieży.
Zwieńczeniem budowli jest szklana laterna z urządzeniem optycznym, przykryta kopulastym, metalowym dachem.
Od strony południowej przylegają do latarni budynki mieszkalne rodzin latarników i budynki gospodarskie otoczone ceglanym murem.
Wejście do latarni znajduje się od strony północnej. Fasadę budynku stanowi elewacja z pięknymi drzwiami wejściowymi z dwoma oknami po obu stronach oraz taras.
Na latarni zainstalowano urządzenie Fresnela I klasy według projektu Veit-Meyera. Mechanizm zegarowy poruszał pierścieniową blachą z czterema otworami, co umożliwiało wysyłanie światła o pożądanej charakterystyce. Jako źródło światła użyto olej rzepakowy, którego zużycie wynosiło ok 1500 kg rocznie.
Zgodnie z instrukcją światło zapalano pół godziny przed zachodem słońca, a gaszono o wschodzie.
W czasie II wojny światowej w 1945 roku pocisk artyleryjski uszkodził laterne i zniszczył układ optyczny. Wycofujący się Niemcy pozostawili 8 min, które na szczęście udało się usunąć i zapobiec zniszczeniu latarni.
W roku 1948 latarnia została całkowicie odbudowana według pierwotnej dokumentacji i wtedy też prawdopodobnie otynkowano elewacje pomiędzy lizanami. Pierwszy raz po odbudowie światło rozbłysło 18 grudnia 1948 roku o godzinie 15.30. Jako źródło światła zastosowano światło elektrycznej żarówki o mocy 1000 W i zamontowano aparat optyczny, sprowadzoną ze Szwecji, z obrotowymi czterokierunkowymi soczewkami pierścieniowymi. Żarówka zamontowana jest w zmieniaczu żarówek tak aby w razie przepalenia się pierwszej świeciła druga.
Urządzenie optyczne
Zabezpieczeniem latarni przed zanikiem napięcia jest agregat prądotwórczy.
W celu zabezpieczenia latarni przed podmywaniem przez morskie fale wybudowano 500 metrową betonową opaskę ochronną.
W 2000 roku dokonano generalnego remontu całego obiektu, przywrócono pierwotny żółty kolor wieży, zamontowano system klimatyzacyjny oraz automatyczne otwieranie otwieranie okien, a także odnowiono przyległe zabudowania i mury.
