26/09/2024
Pożegnaliśmy osobę, której nie da się zastąpić…
Dziś, 26 września 2024 roku, na cmentarzu w Witnicy został pochowany Honorowy Obywatel Witnicy, pedagog, regionalista, autor wielu publikacji i tekstów, twórca Makusynów oraz Parku Drogowskazów i Słupów Milowych w Witnicy, Zbigniew Czarnuch.
Zmarł on w gorzowskiej placówce medycznej ZOL w niedzielę 22 września. Pogrzeb odbył się w południe i miał charakter świecki. Kondukt prowadziły poczty sztandarowe, a harcerze z witnickiego szczepu "Wicina" utworzyli szpaler ze zniczami. Wśród osób przemawiających przed urną z prochami zmarłego byli burmistrz Miasta i Gminy Witnica Agnieszka Chudziak, która wspomniała, że marzeniem Zbyszka było stworzenie Obywatelskiego Samorządu Uczniowskiego, by od małego uczyć Witniczan tożsamości, zaangażowania i pełnej odpowiedzialności za Witnicę. Dodała także, że niedługo powstanie fundacja pod nazwą Instytut Dialogu Zbigniewa Czarnucha.
Kilka zdań w imieniu rodziny i najbliższych oraz list od przyjaciela Maćka Roślickiego, przeczytała wnuczka Zbyszka siostry - Sandra Stojanowska. Maciek zawarł w swoim pożegnaniu przykazanie księdza Jana Wujka, którym kierował się Zbyszek: „Miłujcie nieprzyjaciół waszych”. A także nazwał Zbyszka Krzewicielem Pokoju.
Kolejną osobą była prezes Towarzystwa Przyjaciół Witnicy Grażyna Oleksiak, którego Zbyszek był twórcą i Honorowym Prezesem jednocześnie. Był także twórcą Medalu Życzliwemu Ludziom, który jest przyznawany corocznie od 1988 roku. Opracował także program Witnickich Spotkań na Starym Trakcie, dzięki któremu dzieci i młodzież z Gminy Witnica poznawały historię swojego miasta i regionu. Pamiątki, które gromadził w swoim domu przy ul. Rybackiej stały się zalążkiem do wciąż istniejącej od 2000 roku Izby Regionalnej w Żółtym Pałacyku w Witnicy. Tam również narodziły się słynne Witnickie Debaty – doroczne spotkania wydawców, wydawnictw regionalnych oraz koncertów.
Następnie swoje pożegnanie wygłosił prezes Stowarzyszenia Polsko-Niemieckiego Educatio Pro Europa Viadrina - Roman Skudynowski. Powiedział, że było to pierwsze stowarzyszenie zrzeszające polskich i niemieckich członków, które powstało w 1998 roku z inicjatywy Zbyszka. Oprowadzał on wycieczki i organizował wyjazdy studyjne, odczyty, polsko-niemieckie debaty, współorganizował wystawy, koncerty, które obywały się po obu stronach granicy. Był strażnikiem pamięci naszej małej ojczyzny i swoją pasją zarażał innych ludzi.
W imieniu Niemiecko-Polskiego Towarzystwa w Poczdamie oraz Krajowego Stowarzyszenia Historycznego Branderburgii przemówił Gerhard Weiduschat.
Dariusz Rymar - dyrektor Archiwum Państwowego w Gorzowie Wielkopolskim, pożegnał Zbyszka jako byłego wieloletniego współpracownika archiwum, animatora Towarzystwa Przyjaciół Archiwum i Pamiątek Przeszłości, inicjatora „Nadwarciańskiego Rocznika Historyczno-Archiwalnego”, współorganizatora konferencji i autora licznych publikacji. A także dodał kilka słów od członków Klubu Regionalistów z Gorzowa Wielkopolskiego, którzy ze swoim Guru, jak go nazywali, odbyli blisko 200 wycieczek w dalszym i bliższym regionie, poznali dziesiątki ludzi, uczestniczyli w wielu imprezach związanych z historią. Dzięki niemu zrozumieli jak ważna jest przeszłość…
Na ceremonii pogrzebowej była również obecna wychowanka Zbyszka, urodzona w Zielonej Górze, Krystyna Demska-Olbrychska, która przyjechała wraz z mężem Danielem Olbrychskim. Pani Krystyna powiedziała m.in.:
„Ten tłum zgromadzony tu dzisiaj, świadczy o tym, że przyszliśmy do kogoś ważnego, kogoś, kto na pewno pozostanie w naszej pamięci, pozostanie w naszych sercach. Ale sam Zbyszek, przez koleje mojego życia najpierw pan dyrektor Czarnuch, potem Czarnuch, i wreszcie przyjaciel Zbyszek, uważał – przepraszam zgromadzonych, którzy myślą inaczej i są reprezentantami innych stowarzyszeń – Makusyny (harcerski szczep imienia Kornela Makuszyńskiego –za swój najważniejszy, największy sukces w życiu, o czym bardzo często mówił. I nauczył nas po pierwsze, strasznie ważnej rzeczy: poczucia wspólnoty, przynależności do pewnej grupy, którą wszyscy uważaliśmy za grupę wybranych ludzi. Nie uważaliśmy się za zwyczajnych, tylko każdy z nas starał się znaleźć w sobie coś interesującego. A Zbyszek mówił: „Nie bój się zadawać pytań”. I to jest również uwaga do młodych ludzi, do pocztów sztandarowych, do harcerzy, którzy stoją wokół - Nie bójcie się zadawać pytań. Podchodźcie na ulicy do ludzi nawet znanych, ważnych, nie wstydźcie się tego. Bo tylko dociekając i słuchając odpowiedzi na pytania, możecie się stać kimś ciekawszym, ważniejszym, poszerzać swoją wiedzę. Zbyszek wykształcił w nas również poczucie własnej wartości. Bardzo często podkreślał, że to jest strasznie ważna cecha, żebyśmy wiedzieli, kim jesteśmy. I żebyśmy się może cenili bardziej wobec siebie, niż wobec innych, ale jednak, żebyśmy umieli się cenić. Tak sobie pomyślałam… Jest taki ulubiony fragment tekstu pewnej piosenki: „Po życiu, życia pewnie już nie będzie, tak mówią ci, co chcieliby być w błędzie”. I ja bym chciała być w błędzie i myślę, że wielu z państwa chciałoby być w błędzie i pomyśleć sobie, że Zbyszek gdzieś tu blisko nad nami uśmiecha się, siedzi wygodnie z: (…) Ma obok siebie fantastyczne grono ludzi i oni wiedzą, że do nich dołączymy. Ale to jest pierwsza możliwość spotkania ze Zbyszkiem, do której nam się tak strasznie nie spieszy, ale która jest nieunikniona. Kochani, zachowajmy tego fantastycznego faceta i jego dzieło w bardzo wdzięcznej pamięci”.
Państwo Olbrychscy przywieźli również kwiaty od uczennicy Zbigniewa Czarnucha - Urszuli Dudziak, które złożyli pośród wielu innych, by uczcić pamięć zmarłego.
Na koniec, ceremonii pogrzebowej zabrała głos Pani Teresa Komorowska, wymieniając nagrody, odznaczenia i medale jakimi został obdarowany Zbigniew Czarnuch w ciągu całego swojego życia. Były to m.in.
• Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1987)
• Złoty i Srebrny Krzyż Zasługi
• Medal Komisji Edukacji Narodowej (1988)
• Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego (1966)
• Odznaka honorowa „Zasłużony dla Kultury Polskiej” (2010)
• Order Uśmiechu, za pracę pedagogiczną z dziećmi i młodzieżą
• Złota Odznaka „Za opiekę nad zabytkami”
• Odznaka honorowa za „Zasługi dla Województwa Lubuskiego” (2009)
• Honorowy Kustosz Muzeum Ziemi Lubuskiej w Zielonej Górze (2005)
• Lubuska Nagroda Kulturalna
• Honorowy Obywatel Fromborka, Zielonej Góry (2004) i Witnicy (2007)
• I nagroda III edycji Nagrody im. Aleksandra Patkowskiego przyznawanej przez Muzeum Okręgowe w Sandomierzu, za szczególne osiągnięcia w dziedzinie regionalistyki (2000)
• statuetka „Kamienia milowego” miesięcznika „Puls”, przyznana za upartą budowę społeczeństwa obywatelskiego (2004)
• Nagroda „Ziemi Gorzowskiej” (1990)
• Nagroda kulturalna im. Georga Dehio (Niemcy, 2009)
• Medal Persona Euroregionu Pro Europa Viadrina (2001)
Uczestnicy pogrzebu zostali zaproszeni na spotkanie i poczęstunek do restauracji Leśna Biesiada w Witnicy, gdzie wspominano zmarłego i obejrzano film z roku 2010, w którym Zbigniew Czarnuch opowiadał o swoim ukochanym Parku Drogowskazów.
ZBIGNIEW CZARNUCH Dąbroszyn, gorzowskie, lubuskie Europa-Universität Viadrina MAZonline / Märkische Allgemeine Märkische Onlinezeitung MOZ.de Tourist-Information Kostrzyn nad Odrą Spotted : Kostrzyn nad Odrą Służby w akcji Kostrzyn nad Odrą Gazeta Lubuska Brandenburg Museum für Zukunft, Gegenwart und Geschichte Berliner Historische Mitte e.V. Die Geschichte Berlins - Verein für die Geschichte Berlins e.V., gegr. 1865 Festung Küstrin Mieszkańcy Miasta i Gminy Witnica Lubuskie24.pl Wiadomości Lubuskie Müncheberg und Ortsteile Lubuski Urząd Wojewódzki Die Müncheberg-Gruppe Deutsch-Polnisches Forum Tagesspiegel Gazeta Wyborcza rbb rbb24 tvp.info
Foto: Oderbruchguide Klaus Ahrendt
Text: Izabela Araszczuk
