18/08/2026
Dawna Wrocławska Kolej Dojazdowa
Former Wrocław Commuter Railway
Cały film z przejścia Wrocławską Koleją Dojazdową przez Wrocław na moim kanale YouTube na playliście Kolejowe ciekawostki.
Link do filmu w komentarzach.
The full video of the Wrocław Commuter Rail ride through Wrocław is available on my YouTube channel in the Railway Curiosities playlist. Link to the video is in the comments.
Wrocławska Kolej Dojazdowa czyli linia wąskotorowa 7055 o długości 96,7 km powstała na przełomie czerwca i lipca 1945 z połączenia linii Żmigrodzko - Milicka Kolejka Powiatowa i Kolejka Wrocławsko - Trzebnicko - Prusicka. Szczególnie ta druga była trwale od samego początku związana z Wrocławiem i jego mieszkańcami, którzy mogli nią wyjeżdżać w celach wypoczynkowych do Wzgórz Trzebnickich i kurortu w Trzebnicy. Kolejka była ważnym środkiem transportu węgla, buraków cukrowych i produktów żywnościowych. Pomysł wybudowania Kolejki Żmigrodzko - Milickiej pojawił się pod koniec XIX w i pierwotnie miała służyć do transportu drewna i buraków cukrowych. Miała uzupełnić ruch kolejowy łącząc się z liniami normalnotorowymi w Żmigrodzie i Miliczu. Już w fazie planowania ustalono, że będzie się odbywać ruch pasażerski. Trasę zaprojektowano na terenie raczej płaskim, jednak często podmokłym i zalewanym przez rzekę Barycz oraz jego dopływy. Wiązało się to z budową nowych mostów, przepustów i grobli. W 1893 zawiązała się spółka Żmigrodzko - Milicka Kolejka SA, której celem była budowa u eksploatacja kolejki na trasie od Żmigrodu przez Milicz do Sulmierzyc wraz z odgałęzieniem do Prusic. W 1894 postawiono komplet dokumentacji projektowej. Po licznych sporach i protestach spółka w 1894 otrzymała koncesję i kolejkę na odcinku Żmigród - Prusice uruchomiono 08.12.1894. Kolejnym etapem było połączenie Przedkowic z Miliczem i Sulmierzycami. Pierwszy pociąg ruszył 01.10.1895. Z towarów przewożono głównie buraki cukrowe, ziemniaki, zboże, kamień budowlany, drewno i nawozy. Kolejkę zbudowała berlińska spółka komandytowa Schneege i ona też wysunęła projekt utworzenia linii kolejowej z Wrocławia do Trzebnicy i Prusic, aby połączyć się już z istniejącą linią. W 1895 powstał projekt, a w 1896 zawiązał się komitet budowy kolejki. 09.07. 1897 utworzono spółkę Kolejka Wrocławsko - Trzebnicko - Prusicka, Spółka komandytowa Budowy i Eksploatacji Kolejek Schneege. W czerwcu udzielono koncesję na budowę i eksploatację kolejki. Prace zakończono do końca 1898, a policyjny odbiór nastąpił 03.01.1899, choć występuje informacja, że 25.07. 1898 otwarto ruch pociągów na całej linii. Linia rozpoczynała się na stacji osobowej przy Placu Staszica, gdzie zbudowano murowany budynek dworcowy z wiatą i magazynem. Na odcinku miejskim od Placu Staszica linia była początkowo dwutorowa ułożona w bruku z wykorzystaniem szyn rowkowych typu tramwajowego. Następnie dołożono trzecią szynę i w 1903 uruchomiono normalnotorową linię tramwajową. Następnie tor przebiegał przez wybudowany w 1897 Most Osobowicki, za którym linia tramwajowa skręcała w lewo, a kolejowa w prawo w ul. Na Polance i po około 70m szlak przechodził w jednotorowy. Przy ul. Na Polance znajdowała się lokomotywownia na 4 parowozy, wagonownia na 24 wagony, magazyn towarowy i budka dla maszynistów. Dalej tor biegł do przystanku w Karłowicach i do Różanki, gdzie zbudowano stację towarową, na której istniała bocznica do cukrowni i punkt styczny z otwartą w 1885 linią normalnotorową, towarową z Sołtysowic. Tu odbywał się załadunek wagonów kierowanych do Wysokiego Kościoła. Następnie kolejka wiodła do Widawy, a dalej przez Ligotę Piękną i Wisznię Małą do Trzebnicy, a dalej do Prusic. Siedzibą kolejki była stacja Trzebnica Gaj. Warsztaty i główna parowozownia mieściły się w Trzebnicy, a parowozownie pomocnicze w Wysokim Kościele, Różańce i Karłowicach. Kolej była zwana jako Pędzący Roland lub Latający Trzebniczanin. Od lat 30 linia ulegała systematycznej degradacji, a największe zniszczenia nastąpiły podczas oblężenia miasta podczas II Wojny. Większość torów, taboru i budynków stacyjnych uległa zniszczeniu lub uszkodzeniu. Parowozownia na Różańce uległa zniszczeniu. Po wojnie linie przejęła PKP i na przełomie czerwca i lipca 1945 połączyła obie linie jako Wrocławska Kolej Dojazdowa. Do przewozów pasażerskich i towarowych wykorzystano ocalały tabor, odbudowano najważniejsze urządzenia. W 1950 wybudowano nową parowozownię, utworzono pomieszczenia dla podróżnych na stacji w Karłowicach, w związku z czym można było przenieść tam zakończenie linii kolidującej z ruchem tramwajowym. Przeniesienie stacji z Placu Staszica na ul. Na Polance nastąpiło 15.12.1950 przyjmując całkowitą obsługę ruchu pasażerskiego. Stacja na Placu Staszica posiadała krótkie perony, które mogły pomieścić tylko po 4 dwuosiowe wąskotowe wagony. Dłuższe składy były zatrzymywane na ulicy i dzielone przed wjazdem na dworzec na dwie części i dwoma lokomotywami wprowadzane na stację. Manewry przetaczania wagonów komplikowały ruch pojazdów, tramwajów i pojazdów konnych tworząc korki i zakłócając regularność tramwajów. W 15.12.1951 lub 1952 zdecydowano zamknąć dworzec miejski i przenieść na ul. Na Polance.
Z uwagi na złą koniunkturę w kolejnictwie w latach 60 zlikwidowano odcinek z Wrocławia do Trzebnicy i 27.05.1967 przystąpiono do demontażu torów. Stale pogarszająca się rentowność doprowadziła do likwidacji odcinka z Prusic do Sulmierzyc.
The Wrocław Commuter Railway, a 96.7-kilometer narrow-gauge line, No. 7055, was established at the turn of June and July 1945 by merging the Żmigród-Milicka County Railway and the Wrocław-Trzebnica-Prusicka Railway. The latter, in particular, was deeply connected to Wrocław and its residents from the outset, providing recreational opportunities to the Trzebnica Hills and the resort town of Trzebnica. The railway was an important means of transporting coal, sugar beets, and food products. The idea of building the Żmigród-Milicka Railway emerged in the late 19th century and was originally intended to transport timber and sugar beets. It was intended to supplement rail traffic by connecting with the standard-gauge lines in Żmigród and Milicz. Passenger service was established during the planning phase. The route was designed on relatively flat terrain, often marshy and flooded by the Barycz River and its tributaries. This required the construction of new bridges, culverts, and causeways. In 1893, the Żmigrodzko-Milicka Kolejka SA company was formed, whose goal was to build and operate a railway line from Żmigród through Milicz to Sulmierzyce, with a branch line to Prusice. In 1894, complete design documentation was submitted. After numerous disputes and protests, the company received a concession in 1894, and the railway line between Żmigród and Prusice opened on December 8, 1894. The next step was to connect Przedkowice with Milicz and Sulmierzyce. The first train departed on October 1, 1895. The main cargo transported were sugar beets, potatoes, grain, construction stone, timber, and fertilizers. The railway was built by the Berlin-based limited partnership Schneege, which also proposed the creation of a railway line from Wrocław to Trzebnica and Prusice, to connect with the existing line. In 1895, the project was developed, and in 1896, a construction committee was formed. On July 9, 1897, the Kolejka Wrocławsko - Trzebnicko - Prusicka, Spółka komandytowa Budowy i Eksploatacji Kolejek Schneege, was established. In June, a concession for the construction and operation of the railway was granted. Work was completed by the end of 1898, and the police inspection took place on January 3, 1899, although there is information that train service on the entire line opened on July 25, 1898. The line began at the passenger station at Staszica Square, where a brick station building with a shelter and warehouse was constructed. In the urban section from Staszica Square, the line was initially double-track, laid in cobblestones using grooved tram rails. Later, a third rail was added, and in 1903, a standard-gauge tram line was launched. The track then crossed the Osobowicki Bridge, built in 1897, beyond which the tram line turned left and the railway line turned right onto Na Polance Street. After about 70 meters, the line became single-track. At Na Polance Street, there was a locomotive shed for four steam locomotives, a wagon shed for 24 wagons, a freight warehouse, and a driver's shed. The track then continued to the Karłowice stop and to Różanka, where a freight station was built, featuring a siding to a sugar factory and a connection point with the standard-gauge freight line from Sołtysowice, opened in 1885. This was where wagons bound for Wysoki Kościół were loaded. The railway then continued to Widawa, then through Ligota Piękna and Wisznia Mała to Trzebnica, and then on to Prusice. The railway's headquarters was at Trzebnica Gaj station. Workshops and the main locomotive shed were located in Trzebnica, with auxiliary locomotive sheds in Wysoki Kościół, Różańce, and Karłowice. The railway was known as the "Pędzący Roland" (Driving Roland) or "Flying Trzebniczanin." From the 1930s, the line gradually deteriorated, with the greatest damage occurring during the siege of the city during World War II. Most of the tracks, rolling stock, and station buildings were destroyed or damaged. The roundhouse at Różańce was destroyed. After the war, the Polish State Railways (PKP) took over the lines and, at the turn of June and July 1945, combined the two lines as the Wrocław Commuter Railway. The surviving rolling stock was used for passenger and freight services, and key facilities were rebuilt. In 1950, a new locomotive shed was built and passenger facilities were created at the Karłowice station, allowing the terminus of the line that conflicted with tram traffic to be relocated there. The station was moved from Staszica Square to Na Polance Street on December 15, 1950, accommodating full passenger service. The station at Staszica Square had short platforms that could accommodate only four two-axle narrow-gauge carriages each. Longer trains were stopped in the street and divided into two sections before entering the station, and then driven into the station by two locomotives. The shunting of the carriages complicated the movement of vehicles, trams, and horse-drawn carriages, creating traffic jams and disrupting the regularity of trams. On December 15, 1951 or 1952, the decision was made to close the city station and relocate it to Na Polance Street. Due to the poor railway conditions in the 1960s, the section from Wrocław to Trzebnica was closed, and dismantling of the tracks began on May 27, 1967. Steadily deteriorating profitability led to the closure of the section from Prusice to Sulmierzyce.
