26/12/2025
Przy udziale m.in Stanisława Wencla „Twardego” odbył się zrzut misji Freston.
26 grudnia 1944 r., już po upadku Powstania Warszawskiego, na terenie Inspektoratu Częstochowskiego AK dokonano zrzutu brytyjskiej misji wojskowej „Freston” pod dowództwem płk. Duane’a Hudsona. W jej składzie, oprócz czterech Brytyjczyków, znalazł się pod przybranym angielskim nazwiskiem cichociemny – polski oficer Antoni Pospieszalski, pełniący rolę tłumacza i radiotelegrafisty. Zadaniem misji było nawiązanie kontaktu z Komendą Główną Armii Krajowej, zorientowanie się w jej położeniu, a także potrzebach w zakresie umundurowania i uzbrojenia. Brytyjczyków interesowała również sytuacja polityczna i militarna na ziemiach polskich wyzwalanych spod okupacji niemieckiej przez Armię Czerwoną. Instrukcje, jakie otrzymał płk Hudson obejmowały również podjęcie roli mediatora w kontaktach między dowództwem AK a wkraczającymi oddziałami sowieckimi. W ciągu niespełna trzech tygodni pobytu na ziemi radomszczańskiej Brytyjczycy spotkali się z gen. Leopoldem Okulickim „Niedźwiadkiem”, interesowali się AL i NSZ, rozmawiali także z miejscową ludnością.
Ochronę misji stanowił m.in. czterdziestoosobowy oddział por. Józefa Koteckiego „Warty” z 27. pułku piechoty AK. 1 stycznia 1945 r. w Katarzynowie k. Kobiel Małych doszło do potyczki z niemiecką kolumną pancerną. „Warcie” szczęśliwie udało się wyprowadzić z okrążenia wszystkich członków misji (zginął jeden z jego podkomendnych – obsługujący rkm kapral „Newada”).
Misja została przerwana w II połowie stycznia 1945 r., kiedy członkowie brytyjskiej ekspedycji zostali aresztowani przez wojska sowieckie i przetrzymywani w Żytnie, Radomsku, Jędrzejowie i w pogestapowskim więzieniu w Częstochowie. Po interwencjach ambasady brytyjskiej 11 lutego 1945 r. (w dniu zakończenia obrad konferencji w Jałcie), zostali przetransportowani drogą lotniczą do Mielca, potem Lwowa. Stamtąd koleją, przez Kijów, zostali przewiezieni do Moskwy, skąd po wielu perypetiach przez Bliski Wschód powrócili 21 marca do Londynu. Raport z misji, przychylny Armii Krajowej i Polskiemu Państwu Podziemnemu, przedłożony przez płk. Hudsona premierowi Wielkiej Brytanii, nie miał żadnego wpływu na działania dyplomacji brytyjskiej w sprawie polskiej.
Polecamy pdf komiksu do pobrania: Operacja „Freston”. Spóźniona aliancka misja, scenariusz i dodatek historyczny Marzena Kumosińska, rysunki Tomasz Kleszcz.
https://edukacja.ipn.gov.pl/edu/oben/lodz/materialy-edukacyjne/komiksy/191722,Operacja-Freston-Spozniona-aliancka-misja.html
