18/06/2022
สวัสดีค่ะวันนี้จะมาเล่าประวัติของต้นพระศรีมหาโพธิ์ ให้อ่านกันนะคะ
ต้นพระศรีมหาโพธิ์ ถือได้ว่าเป็น “บริโภคเจดีย์” คือสิ่งที่ใช้ในการรำลึกถึงพระพุทธเจ้า ดังที่ปรากฏในกลิงคโพธิชาดก ซึ่งพระอานนท์ได้ทูลถาม พระพุทธเจ้าว่า หากพระพุทธองค์ ไม่ได้ประทับที่วัดเชตวัน จะให้ประชาชนที่รำลึกถึงกราบไหว้สิ่งใดแทน พระพุทธเจ้าจึงตรัสให้กราบไหว้ “พระมหาโพธิ์” ซึ่งเปรียบเสมือนตัวแทนพระองค์
ต้นพระศรีมหาโพธิ์ที่พุทธคยาแห่งนี้มีประวัติยาวนานดังที่หลวงจีนเหี้ยนจัง ได้เล่าว่าในอดีตมีการปลูกต้นพระศรีมหาโพธิ์หลายครั้งด้วยกัน
“ต้นพระศรีมหาโพธิ์ต้นที่1” คือต้นดั้งเดิมที่พระพุทธเจ้าประทับตรัสรู้พระโพธิญาณ ต้นโพธิ์ต้นนี้ได้รับการนับถือจาดพระเจ้าอโศกเป็นอย่างยิ่ง พระองค์เดินทางมาบูชาบ่อยจน พระนางติษยะ รักษิต พระมเหสี เกิดความริษยาและให้คนนำยาพิษมารด พระศรีมหาโพธิ์จนเหี่ยวแห้ง บ้างก็ว่าตรัสให้คนไปตัดต้นพระศรีมหาโพธิ์นี้
“ต้นพระศรีมหาโพธิ์ต้นที่2”เมื่อพระเจ้าอโศกทอดพระเนตรเห็นต้นพระศรีมหาโพธิ์เหี่ยวแห้งไป จึงทรงตั้งจิตอธิษฐานขอให้ต้นพระศรีมหาโพธิ์
งออกขึ้นใหม่ จากนั้นทรงนำนำ้นมจากแม่โคร้อยตัว มารดที่หน่อพระศรีมหาโพธิ์ หลังจากนั้นพระศรีมหาโพธิ์ก็ผุดขึ้นเป็นอัศจรรย์
“ต้นพระศรีมหาโพธิ์ต้นที่3” พระเจ้าศศางกะ กษัตริย์ผู้นับถือศาสนาอื่น ได้เข้ามาทำลายพระศรีมหาโพธิ์ ด้วยการขุดรากถอนโคน แล้วใช้ไฟสุมเผาด้วยต้องการจะไม่ให้พระศรีมหาโพธิ์แตกหน่อได้อีก
ต่อมาพระเจ้าปูรณวรมันทอดพระเนตรเห็นการสูญสิ้นของพระศรีมหาโพธิ์ จึงตั้งจิตอธิษฐานรดน้ำนมจากแม่โคพันตัวลงที่ซากพระศรีมหาโพธิ์ จากนั้นหน่อพระศรีมหาโพธิ์ก็ผุดขึ้นเป็นอัศจรรย์ จากนั้นจึงโปรดให้สร้างกำแพงหินล้อมรอบต้นพระศรีมหาโพธิ์ไว้ ไม่ให้ใครมาทำลายได้อีก
“ต้นพระศรีมหาโพธิ์ต้นที่4”จากนั้นต่อมาอีกนับพันปี เข้าสู่ยุคอังกฤษปกครองอินเดีย ต้นพระศรีมหาโพธิ์ต้นที่3 ได้ตายลง Sir Alexander Cunningham นักโบราณคดีชาวอังกฤษ ได้เข้ามาบูรณะพุทธคยา และได้นำหน่อของพระศรีมหาโพธิ์ต้นใหม่มาปลูก และได้นำหน่อพระศรีมหาโพธิ์อีกต้นมาปลูกไว้ทางทิศเหนือ เพื่อให้ชาวฮินดูทำพิธีกรรมของตนได้ ดังนั้นต้นพระศรีมหาโพธิ์ที่เห็นในปัจจุบันมีอายุราว 130 ปี
ปล.บทความนี้เขียนขึ้นเพื่อเป็นความรู้ให้แก่คนที่สนใจในพระพุทธศาสนาและพุทธประวัติ
เครดิต:เนื้อหาจากหนังสือ สังเวชนียสถานและสถานที่สำคัญทางพุทธประวัติ ในอินเดีย-เนปาล เขียนโดย ผศ.ดร.เชษฐ์ ติงสัญชลี
