25/07/2026
ดาวเคราะห์น้อย Greek และ Trojans จากตำนาน Iliad และ Odyssey
ช่วงนี้ใครได้ชมภาพยนต์เรื่อง "The Odyssey" ของ Christopher Nolan อาจจะได้คุ้นเคยกับชื่อวีรบุรุษจากสงครามเมืองทรอยอย่าง Agamemnon Odysseus หรือหากใครเคยได้ดูเรื่อง "Troy" ปี 2004 อาจจะคุ้นเคยชื่อของ Archilles Paris Hektor ฯลฯ
แท้จริงแล้ว ชื่อเหล่านี้ล้วนแล้วแต่เป็นชื่อของดาวเคราะห์น้อยในวงโคจรของดาวพฤหัสด้วยกันทั้งสิ้น ในกลุ่มดาวเคราะห์น้อยที่เรียกว่า Trojan Asteroids ของดาวพฤหัส หรือเรียกอีกอย่างว่า "Jupiter Trojans"
ถ้าหากเรามีดาวเคราะห์น้อยใดก็ตาม ที่โคจรเข้าใกล้วงโคจรของดาวดาวเคราะห์ พวกมันจะถูกแรงโน้มถ่วงจากดาวเคราะห์ค่อยๆ ดึงให้ออกจากวงโคจรไป จนหลุดออก หรือชนเข้ากับดาวเคราะห์ไปในที่สุด ซึ่งความสามารถในการ "เคลียร์วงโคจร" นี้นี่เอง ที่เป็นนิยามที่เพิ่มขึ้นมา จนทำให้ดาวพลูโตหลุดออกจากสถานะ "ดาวเคราะห์" ไปในที่สุด
แต่ถ้าหากว่าเหล่าดาวเคราะห์น้อยเหล่านี้ไปอยู่ในตำแหน่งที่พอเหมาะ แรงโน้มถ่วงจากดวงอาทิตย์ และแรงหนีศูนย์กลาง จะสามารถหักล้างกับแรงโน้มถ่วงจากดาวเคราะห์ได้ ทำให้ดาวเคราะห์น้อยเหล่านี้สามารถโคจรไปพร้อมๆ กับดาวเคราะห์ได้ เราเรียกจุดพิเศษในวงโคจรเหล่านี้ว่า "Lagrange Points" ซึ่งในแต่ละวงโคจรของวัตถุใดๆ ก็ตาม จะมีจุดลากรานจ์ด้วยกันทั้งสิ้น 5 ตำแหน่ง เรียกย่อๆ ว่า L1 L2 L3 L4 L5
จนในปีค.ศ. 1906 ได้มีการค้นพบดาวเคราะห์น้อย 588 Achilles ขึ้น ซึ่งพบว่าเป็นดาวเคราะห์น้อยในตำแหน่ง L4 หรือนำหน้าวงโคจรดาวพฤหัสบดีรอบดวงอาทิตย์ 60 องศา ต่อมามีการค้นพบดาวเคราะห์น้อยโทรจันอีกสองดวง คือ 624 Hektor และ 617 Patroclus
นับจากนั้นมา จึงเกิดเป็น "ธรรมเนียม" ในการใช้ชื่อฮีโร่จากสงครามเมืองทรอยในการตั้งชื่อดาวเคราะห์น้อยในตำแหน่ง L4 และ L5 รอบดาวพฤหัสบดี เราจึงเรียกดาวเคราะห์น้อยเหล่านี้ว่า Jupiter Trojans โดยจะแบ่งออกเป็น "Greek Camp" ในตำแหน่ง L4 (นำหน้าวงโคจร) ที่จะตั้งชื่อตามฮีโร่ที่รบให้ฝั่งกรีกในสงครามเมืองทรอย และ "Trojan Camp" ในตำแหน่ง L5 (ตามหลังในวงโคจร) ที่จะตั้งชื่อตามฮีโร่ที่รบให้ฝั่งเมืองทรอย
(อย่างไรก็ตาม สำหรับ 624 Hektor และ 617 Patroclus นั้น ได้มีการตั้งชื่อไปแล้วก่อนที่จะมีธรรมเนียมปฏิบัตินี้ แม้ว่าจะอยู่ "ผิดฝั่ง" ก็ตาม จึงมีการแซวกันเล่นๆ ว่าเป็น "Greek Spy" และ "Trojan Spy")
โดยดาวเคราะห์น้อย Jupiter Trojans ที่ใหญ่ที่สุด 10 ดวง ได้แก่
624 Hektor
617 Patroclus
911 Agamemnon
588 Achilles
3451 Mentor
3317 Paris
1867 Deiphobus
1172 Äneas
1437 Diomedes
1143 Odysseus
และต่อนั้นมา เราจึงเรียกดาวเคราะห์น้อย ที่โคจรรอบวัตถุใดๆ ก็ตามในตำแหน่ง L4 และ L5 ว่า "Trojan Asteroids" ทั้งหมด แต่เฉพาะของดาวพฤหัสบดีเท่านั้น ที่จะตั้งชื่อตามฮีโร่กรีกในสงครามเมืองทรอย แม้กระนั้นก็ตามในที่สุดชื่อกรีกในสงครามเมืองทรอยก็ไม่พอกับดาวเคราะห์น้อยที่พบมากขึ้นเรื่อยๆ ในปี 2018 สหพันธ์ดาราศาสตร์สากลจึงได้เพิ่มเกณฑ์ในการตั้งชื่อ Jupiter Trojans ที่เล็กกว่า 22 กม. ตามชื่อนักกีฬาโอลิมปิคและพาราลิมปิค
เราประมาณการว่าดาวพฤหัสบดีน่าจะมีดาวเคราะห์น้อยโทรจันที่มีขนาดไม่ต่ำกว่า 2 กม. ถึงกว่าล้านดวง ซึ่งเทียบเท่าได้กับปริมาณดาวเคราะห์น้อยทั้งหมดในแถบดาวเคราะห์น้อย โดยปัจจุบันเราได้ค้นพบแล้วกว่า 7,000 ดวง นอกจากนี้ยังมีการค้นพบดาวเคราะห์น้อยโทรจันรอบดาวอังคาร 9 ดวง รอบเนปจูน 31 ดวง ยูเรนัส 2 ดวง โลก 2 ดวง และรอบดาวเสาร์เพียงดวงเดียว