12/07/2026
Şeyh Edebali Rahmetullahi aleyh.
genel kabule göre 1206 yılında doğduğu tahmin edilmektedir.
Karaman veya Kırşehir yöresinden gelen Şeyh Edebali, ilk tasavvufi eğitimini eskişehir uluderede- itburnu-Şeyh Süleyman'dan aldığı ve daha sonra bölgede görevlendirildiği ifade edilmektedir
Şeyh Edebalının mürşidi Şeyh Süleyman Osmanlı Beyliği'nin kuruluş yıllarında Ahi geleneğinin merkezlerinden biri olan Uludere köyünde yaşamış ve bir zaviye kurmuştur.,
Şeyh Süleyman, 13. yüzyıl Ahi şeyhlerinden ve manevi önderlerindendir. Şeyh Süleyman Osman Gazi'nin kayınbabası ve Osmanlı Devleti'nin manevi kurucusu Şeyh Edebali'nin mürşidi (hocası) olarak kabul edilir. Eskişehir Uludere köyünde "Büyük Şeyhin Tekkesi" olarak anılan Şeyh Süleyman Türbesi bulunmaktadır. Türbenin bulunduğu alanda antik çağlara ait mermer kalıntılar ve Osmanlı dönemine ait padişah beratları yer almaktadır.
Şeyh Edebalı ilk eğitimini Karaman'da Hanefi hukukçusu Necmeddin ez-Zahidi’den almıştır. Daha sonra Şam’a giderek dönemin tanınmış din alimlerinden Cemaleddin el-Hasiri ve Sadreddin Süleyman b. Ebu'l-Îz gibi isimlerden tefsir, hadis ve İslam hukuku alanlarında dersler görmüştür.
Şeyh Edebali'nin yetiştirdiği en bilinen ve önde gelen talebesi damadı Dursun Fakih'tir. Aynı zamanda Osman Gazi'nin akıl hocası olan Edebali'nin, Dursun Fakih dışında bu ilim ocağından yetişen diğer talebeleri arasında Çandarlı Kara Halil gibi isimler de bulunmaktadır.
Şeyh Edebali'nin üç çocuğu olduğu bilinmektedir: Râbia Bâlâ Hâtun, Şeyh Mahmud Paşa (Mahmud Şeyh) ve Şeyh Mehmed.Bu çocuklardan kaynaklarda öne çıkanlar şunlardır:
Râbia Bâlâ Hâtun: Osman Gazi'nin eşi ve Osmanlı'nın ikinci padişahı Orhan Gazi'nin annesidir.
Şeyh Mahmud Paşa: Babasının vefatından sonra dergâhta postnişin olarak görev yapmış, zaviyede silsile halinde hizmet vermiştir.
En bilinen sözleri ve nasihatleri şunlardır:
"Ey oğul! Beysin! Bundan sonra öfke bize; uysallık sana. Güceniklik bize; gönül almak sana. Suçlamak bize; katlanmak sana..."
"Sevildiğin yere sık gidip gelme; muhabbet ve itibarın zedelenir."
"Hayvan ölür semeri kalır, insan ölür eseri kalır."
Şeyh Edebali'nin, Osman Bey'e damadı ve manevi rehberi olarak verdiği öğütler.
Osmanlı Devleti'nin adalet ve yönetim felsefesini şekillendirmiştir.
"İnsanı yaşat ki, devlet yaşasın" düsturuyla özetlenen bu tarihi nasihat, yöneticinin halka karşı hoşgörülü, sabırlı ve adil olmasını emreder.
"Ey oğul! Bundan sonra öfke bize, uysallık sana. Güceniklik bize, gönül almak sana. Suçlamak bize, katlanmak sana. Âcizlik bize, hoş görmek sana; anlaşmazlıklar bize, adalet sana."
"Sabretmesini bil, vaktinden önce çiçek açmaz. Şunu da unutma, insanı yaşat ki devlet yaşasın."
"Öfken ve benliğin bir olup aklını yener. Daima sabırlı, sebatlı ve iradene sahip olasın."
"Yüksekte yer tutanlar, aşağıdakiler kadar emniyette değildir."
Şeyh Edebali, 1326 yılında Bilecik'te vefat etmiştir.
Hizmet verdiği dergâhının zikir odasına defnedilmiştir.
