04/01/2026
👑 පර්සියාවේ සිට ඉරානය දක්වා:
අතීතය, වර්තමානය සහ වෙනස් වූ ලෝකයක කතාව 🇮🇷
💥අපි අද කතා කරන්නේ ඉරානය ගැන.
ලෝක දේශපාලනයේ නිතරම කතාබහට ලක්වන, ඒ වගේම අතිශය දීර්ඝ ඉතිහාසයක් තියෙන රටක්. දන්නවද? 1979 ට කලින් ඉරානය කියන්නේ අද තියෙනවා වගේ රටක් නෙවෙයි. මේ ඒ වෙනස ගැන කතාවයි. 👇
🏛️ 1. නම සහ ඉතිහාසය: පර්සියාව (Persia)
අද අපි "ඉරානය" (Iran) කියලා කිව්වට, 1935 වසර වන තුරුම බටහිර ලෝකය මේ රට හැඳින්වූයේ "පර්සියාව" (Persia) කියලයි. පර්සියානු අධිරාජ්යය කියන්නේ ලෝක ඉතිහාසයේ බිහිවුණු බලවත්ම සහ දියුණුම ශිෂ්ටාචාරයක්. "සයිරස් රජු" (Cyrus the Great) වැනි පාලකයින් මානව හිමිකම් පවා ලොවට හඳුන්වා දුන් ඉතිහාසයක් ඔවුන්ට තිබුණා.
🔥 2. අතීත ආගමික පසුබිම (ඉස්ලාමයට පෙර)
අද ඉරානය ඉස්ලාමීය රටක් වුනාට, ඉස්ලාම් ධර්මය පැමිණීමට පෙර (ක්රි.ව. 7 වන සියවසට පෙර) පර්සියාවේ ප්රධාන ආගම වුයේ "සොරොස්ත්රියානු දහම" (Zoroastrianism) යි.
මෙය ලොව පැරණිතම ආගමක්.
ඔවුන් "ගින්දර" පූජනීය ලෙස සැලකූ අතර "අහුරා මස්දා" දෙවියන් අදහනු ලැබුවා.
අදටත් ඉරානයේ යම් පිරිසක් මෙම ආගම අදහන අතර ඔවුන්ගේ පුරාණ ගිනි කෝවිල් (Fire Temples) තවමත් ඉරානයේ දකින්න ලැබෙනවා.
👗 3. 1979ට පෙර යුගය (The Era Before Revolution)
මෙන්න මෙතැන තමයි ගොඩක් අය පුදුම වෙන තැන. 1979 ඉස්ලාමීය විප්ලවයට පෙර ඉරානය පාලනය කළේ "ෂා රජු" (The Shah). එදා ඉරානය කියන්නේ ආසියාවේ තිබුණු යුරෝපයක් වගේ රටක්.
ජීවන රටාව: තරුණ තරුණියන් බටහිර පන්නයේ ඇඳුම් පැළඳුම් (Jeans, Mini Skirts) ඇඳගෙන නිදහසේ ගැවසුණා.
සංගීතය සහ කලාව: රාත්රී සමාජ ශාලා (Night Clubs), සිනමාහල් සහ බටහිර සංගීතය රට පුරා ප්රචලිතව තිබුණා.
කාන්තා නිදහස: කාන්තාවන්ට හිස් ආවරණ (Hijab) අනිවාර්ය වුණේ නැහැ. ඔවුන්ට පිරිමින් හා සමානව ඕනෑම තැනක රැකියාව කිරීමේ නිදහස තිබුණා.
🕌 4. 1979 විප්ලවය සහ පාලන ක්රමය වෙනස් වීම
1979 දී සියල්ල කණපිට පෙරලුණා. අයතොල්ලා රුහොල්ලා කුමේයිනිගේ නායකත්වයෙන් "ඉස්ලාමීය විප්ලවය" (Islamic Revolution) සිදු වුණා.
රජු (Shah) රටින් පලා ගියා.
වසර 2500ක් පැවති රාජාණ්ඩු ක්රමය අවසන් වී ඉරානය "ඉස්ලාමීය ජනරජයක්" (Islamic Republic) බවට පත් වුණා.
රටේ නීතිය ලෙස ඉස්ලාමීය "ෂරියා නීතිය" (Sharia Law) ක්රියාත්මක වුණා.
⚖️ 5. වර්තමාන තත්ත්වය සහ වෙනස්කම්
අද ඉරානය එදාට වඩා හාත්පසින්ම වෙනස්:
ආගමික නීති: කාන්තාවන්ට ප්රසිද්ධ ස්ථානවල හිස් ආවරණය (Hijab) පැළඳීම නීතියෙන් අනිවාර්යයි.
මත්පැන් සහ බටහිර විලාසිතා බොහොමයකට තහංචි පනවා තිබෙනවා.
පාලනය: රටේ ජනාධිපතිවරයෙක් සිටියත්, උපරිම බලය ඇත්තේ ආගමික නායකයා (Supreme Leader) අතේයි.
සමාජය: බාහිර ලෝකයට දැඩි නීති පෙනුනත්, ඉරාන ජනතාව අතිශය උගත් සහ ආගන්තුක සත්කාරයට ලැදි පිරිසක්.
සම්බාධක (Sanctions) මැද වුවත් ඔවුන් තාක්ෂණය සහ අධ්යාපනය අතින් ඉදිරියෙන් සිටිනවා.
🔚
එදා "පර්සියාව" ලෙස ලෝකයම පාලනය කළ, පසුව බටහිර පන්නයට හැඩගැසුණු, අද දැඩි ආගමික රාමුවක සිටින ඉරානය කියන්නේ කාලයත් එක්ක අන්ත දෙකකට මාරු වුණු අපූරු රාජ්යයක්.
"ඔබ කැමති එදා තිබුණු නිදහස් ඉරානයටද? අද තියෙන ඉරානයටද?"
ශුද්ධ වු දේශය
