30/04/2020
DİVAN EDEBİYATININ ŞAİRLER SULTANI
1526 – 1600
Divan edebiyatının en büyük şairi Fuzuli ise, ondan sonra gelen ise Baki’dir. Asıl adı Mahmut Abdülbaki olan şair, İstanbul’da başlayan hayatı yine İstanbul’da sonlanmıştır. 1526 yılında Fatih Camii’nin güzel sesli müezzinlerinden Mehmet Efendi’nin oğlu olarak dünyaya gelen Baki, nihayet öğretim görmek üzere Fatih’in kurduğu ünlü medreseye yazdırıldı. Ünlü hocalardan ders Baki,nin sınıf arkadaşları arasında, ileride Kanuni çağında yüzünü aydınlatacak olan şair Nev’i, şair Valihi ve yazar Hoca Sadeddin Efendi, tarihçi Mustafa li gibi zeki öğrenciler vardı. 📌
Henüz 18 -19 yaşlarında iken İstanbul’un en ünlü şairleri arasında Baki’nin de ismi anılmaya başladı. Hatta Zati, “Baki gibi bir şairin şirini almak ayıp değildir” diyerek onun bir beytini tamamlayıp gazel şekline sokmuş ve divanına almıştı. Baki yazdığı kasidelerle ünlendi. Şeyhülislam Ebussuud Efendi ile tanışma imkânı bulacak, böylece Sultan Süleyman’a tanıtılmanın ve şairlerle olan sohbetlerine katılmasının yolu açılacaktı. Baki, Kanuni’nin şiir arkadaşı olmuştu adeta. Kanuni, kendi şiirlerine nazire yapmasını bizzat Baki’den istiyordu. Padişah, bakiye olan sevgisini “Benim dönemimde Baki gibi şair yetişmiş olmasından dolayı iftihar duyuyorum” sözleriyle açıklıyordu. Kanuni vefat ettiğinde Baki onun acısıyla, ünlü “Kanuni Mersiyesi’ni “yazacaktır.
Kanuni’nin yerine tahta geçen 2.Selim zamanında biraz gözden düştü, Sokullu Mehmet Paşa’nın himayesine girdi, 3.Murat devrinde ise önce Süleymaniye müderrisliğine, sonra Edirne Selimiye müderrisliği derken Mekke ve Medine kadılığı yapan Baki, arkasından İstanbul kadılığı verildi. Anadolu ve Rumeli kazaskerliğinde görev aldı, ama hayali Şeyhülislamlık makamına idi bir tür ulaşamadı. Entrikalardan! 📌
Baki genelde gazel türünde şiirler yazdığı için “gazel şairi” olarak anılan Baki’nin tek eseri vardır: Divan…
Gerçek Dost;
Baki’ye kaç çeşit dostu olduğunu sormuşlar.
Şair şöyle yanıtlamış: “Üç çeşit dost vardır. Birincisi gıda gibidir, sen onu her gün ararsın, İkinci dost var ki ilaç gibidir, gerektiğinde ararsın. Ama öyle dostlar vardır ki hastalık gibidir, o seni arar bulur.
Sevgilerimle
Numan Çakmak