Türkiye Turizmi Panorama

30/10/2026

Pertek TUNCELİ

Pertek, Tunceli iline bağlı bir ilçedir.

Tunceli ilinin güneyinde yer alır. Elazığ il sınırları ile arasındaki Keban Baraj Gölü ile ayrılmaktadır.

İlçenin yüzölçümü 858 km²dir.
Pertek'in deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 1.079 metredir.

Köken bilimi

Evliya Çelebi'nin Seyahatname'sinde şehrin isminin Moğolca karakuş anlamına gelen "per-teng" den geldiğini belirterek "Pertek kalesi üzerinde tunçtan bir karakuş heykeli vardır. Her yıl Nevruz gününde, kanat çırpıp bütün Ekrad (Kürtler) ve Mığdisi kavimlerini bu şehrin pazarına toplamak için işaret verirmiş.

Bunun içinde bu şehre Pertek denirmiş, Halid Bin Velid bu şehri ele geçirince bu heykeli yıkmış ancak kalenin üzerinde heykelin yeri hala belli olmakta" diye bahsetmiştir.

Tarihçe

Pertek'in içinde bulunduğu Fırat'ın kuzeyindeki bölgede, Cilalı Taş Devrinden itibaren yerleşim başlamıştır. MÖ 2. bine ait Hitit kayıtlarında, bölgenin İşuva Krallığı hakimiyetinde olduğu görülmektedir. MÖ 1600'den itibaren Hitit saldırılarına maruz kalan bölge, MÖ 1350 gibi Hitit vassalı olan krallar tarafından yönetilmeye başlandı.

Hititlerden sonra Asur egemenliğine giren bölge, Sophane adıyla anılmaya başlanmış ve MÖ 8. yüzyıl gibi Urartular'ın hakimiyetine girmiştir. Pertek Kalesi'nin bu dönemde inşa edildiği değerlendirilmektedir. Urartular'ın yıkılması akabinde MÖ 6. yüzyılda Ahameniş İmparatorluğu bölgeyi ele geçirmiştir.

Ahamenişler döneminde bölge Ermenistan Satraplığı içerisinde yer almıştır. MÖ 331'de Makedon Kralı Büyük İskender'in Ahamenişleri ortadan kaldırmasıyla bölgede Makedonlar'a karşı gelen Pers soylusu olan I. Ariotres tarafından kurulan Kapadokya Krallığı hakimiyeti başlamıştır.

İskender'in ölümünden sonra bölgede Selevkoslar'a tabi krallıklar hüküm sürse de, Selevkoslar'ın Romalılar'a mağlup olmasından sonra MÖ 188'de yapılan Apamea Antlaşması sonrasındaki otorite boşluğu akabinde Ermeni satrapları bölgeyi bağımsız olarak yönetmeye başlamıştır.

MÖ 1. yüzyıl başların Roma-Part mücadelesine sahne olan bölge MÖ 55 yılında kesin olarak Roma hakimiyetine katılmıştır. Roma'nın bölünmesiyle Bizans topraklarında kalan yerleşim, 6. ve 7. yüzyıllarda Bizans-Sasani savaşlarına sahne olmuş ve sık sık el değiştirmiştir. Sasaniler'in yıkılmasıyla Pertek'te, Emevi ve Abbasi hakimiyeti görülmüştür.

Evliya Çelebi seyahatnamesinde Pertek Kalesi'nin Halid Bin Velid tarafından ele geçirildiği belirtilmiştir.

Pertek ve çevresinde yeniden Bizans egemenliği tesis edildiğinde Pertek kalesi ve yerleşimi Bizans kaynaklarında geçmemiştir. Bu durum yerleşim ve kalesinin önemli bir konuma sahip olmadığını düşündürmektedir.

Bardas Skleros ve Bardas Fokas (genç) isyanı sonrasında yaşanan otorite boşluğu, bölgede karışıklık dönemini başlatmıştır. 1071 yılındaki Malazgirt Meydan Muharebesi sonrası Türk akınlarına maruz kalan bölgede Philaretos Brachamios adlı Bizans generali bir süre hakimiyet kursa da 1086/87 gibi Çubuk Bey tarafından ele geçirilmiş ve 1113'e kadar Çubukoğulları Beyliği egemenliğinde kalmıştır.

Bu tarihten sonra Mengücekler'in egemenliğine giren Pertek, 1226'da Anadolu Selçuklularının topraklarına katılmıştır. 1243 yılındaki Kösedağ Muharebesi Pertek ve çevresi Moğol hakimiyetine girmiştir. 1340'ta Eretna Beyliği, 1379'da Erzincan Beyliği ve sonrasında Timurlular döneminde yerel beyler hakimiyetindeki Pertek, 1433-35 arasında Akkoyunlarca ele geçirilmiştir.

Akkoyunlular'ın yıkılmasının akabinde Nur Ali Halife tarafından Pertek yerleşimi Safeviler'in hakimiyetine katılmıştır. 1514 yılında gerçekleşen Çaldıran Muharebesi sonrasında Osmanlı-Safevi mücadelesine sahne olan Pertek, Ovacık Muharebesi akabinde Osmanlı hakimiyetine girmiştir.

Pertek Osmanlı idaresine geçince, Pertek'in de yer aldığı Çemişgezek sancağının yönetimi Pir Hüseyin Bey'e ölümüne kadar verilmiştir. 1518, 1530 ve 1541 tahrirlerinde Çemişgezek sancağının nahiyesi olan Pertek, 1541 yılı sonrasında müstakil sancak haline getirilerek Pir Hüseyin Bey'in oğullarından Rüstem Bey ve onun nesline yurtluk-ocaklık olarak verilmiştir.

Diyarbekir Vilayeti'nin 3811 numaralı Ağustos 1691 tarihli Cizye Defteri'nde; Çaharsancak'ın Pertek kazasının merkezinde, yerleşik 38 ve sonradan gelen 24 olmak üzere 62 Gayrimüslüm erkek kaydedilmiştir. Aynı defterde, merkez ve bağlı 11 köy dahil olmak üzere o dönemki Pertek kazasının tümünde ise 314 Gayrimüslim kaydedilmiştir.

Ocaklık statüsü kaldırıldıktan sonra kaza merkezi konumunda olan Pertek, 1888 tarihinde Hozat merkez olmak üzere kurulan Dersim sancağına bağlıdır. 1892 yılında ise yerleşim, Çarsancak kazasının nahiyesi konumundadır. Pertek ilk olarak 1907 yılında isyancı aşiretlerin saldırısıyla karşılamış, 1916 yılındaki Dersim ayaklanmaları sırasında isyancı aşiretlerce ele geçirilerek yağmalanmıştır.

1916'da Tunceli vilayeti kurulunca Tunceli'nin ilçesi durumuna gelen Pertek, 1937 yılında diğer ilçelerle birlikte Elazığ'dan yönetilmeye başlanmıştır. 1947'de Tunceli'nin tekrar il olarak teşekkülü ile birlikte Pertek de diğer ilçelerle birlikte Tunceli ilinin bir ilçesi durumuna gelmiştir.

Ekonomi

Hayvancılık, tarım ve Keban Baraj Gölü üzerindeki feribot işletmeciliği ilçeye önemli bir ekonomik getiri sağlamaktadır. Arpa, buğday, şeker pancarı ve nohut gibi tarım faaliyetlerinin yanı sıra, süt, peynir, kırmızı et, bal ve yumurta üretimiyle hayvancılık, ilçe ekonomisinin başlıca gelir kaynağıdır.

Ulaşım

Elazığ il merkezine en yakın ilçe olan Pertek, Keban baraj gölü üzerinde feribot işletmeciliğine sahiptir. Elazığ il merkezine önce feribot ve ardından araçla 26 km mesafede, Tunceli il merkezine ise karayoluyla 47 km mesafededir.

Sosyo-ekonomik anlamda Tunceli’den daha çok 30 km uzaklıkta bulunan Elazığ’la ilişki içerisinde olan Pertek, tarım ve hayvancılık bakımlarından ilimizin en gelişmiş ilçesidir.

Hayvancılık bakımından ilin, en çok hayvan besleyen ve satan ilçesi durumundadır. Ayrıca ilçe; diğer ilçelere ve il merkezine oranla sahip olduğu ılıman iklimi nedeniyle sebzecilik konusunda da en gelişmiş ve en fazla ürün alınan ilçesi durumuna da sahiptir.

İlçede bugün için faaliyetlerini durdurmuş bulunan Sümerbank İplik ve Tekstil Fabrikası bulunmaktadır. Ayrıca Keban Baraj Gölünde son yıllarda ticari amaçla yapılan balık avcılığı ilçeye önemli bir ekonomik gelir sağlamaktadır. Baraj Gölünde avlanan sazan, aynalı sazan ve turna balığı Tunceli ve Elazığ’da pazarlanmaktadır.

Tarihi yapılar bakımından, Çemişgezek’ten sonra ilin en çok tarihi esere sahip olan ilçesidir. İlçede bulunan tarihi eserler daha çok Mengüçlüler ve Osmanlıların izlerini taşımaktadır. İlçede bulunan başlıca tarihi eserler; Pertek Kalesi, Çelebi Ağa Camii, Sağman Camii, Baysungur Camii ve Sağman Kalesi olarak sıralanabilir.

30/10/2026

Sümela Manastırı

Sümela Manastırı, Trabzon'un Maçka ilçesindeki Altındere Vadisi Millî Parkı sınırları içerisinde Meryem Ana Deresi'nin (Antik Yunanca adı: Panagia) batı yamaçlarında yer alan, Kara (Antik Yunanca adı: Mela) tepesinin üzerinde ve deniz seviyesinden 1.150 m yükseklikte konumlanmış Rum Ortodoks manastır ve kilise kompleksidir.

MS 386 yılında inşa edilen yapı, 1923'te Türkiye ile Yunanistan mübadelesinden dolayı bir süre boş kalmış ve bugün müzeye çevirilmiştir.

Tarihçe

Kilisenin MS 365-395 tarihleri arasında inşa edildiği sanılmaktadır. Anadolu'da sıkça rastlanılan Kapadokya kiliseleri tarzında yapılmıştır; hatta Trabzon'da Maşatlık mevkiinde benzeri bir mağara kilisesi daha vardır.

Kilisenin ilk kuruluşu ile manastır haline dönüşümü arasındaki bin yıllık dönem hakkında fazla bir şey bilinmemektedir. Karadeniz Rumları arasında anlatılan bir efsaneye göre Atinalı Barnabas ile Sophronios adlı iki keşiş aynı rüyayı görmüşler; rüyalarında, İsa'nın öğrencilerinden Aziz Luka'nın yaptığı üç Panagia ikonundan, Meryem'in bebek İsa'yı kollarında tuttuğu ikonun bulunduğu yer olarak Sümela'nın yerini görmüşler.

Bunun üzerine birbirlerinden habersiz olarak deniz yoluyla Trabzon'a gelmiş, orada karşılaşıp gördükleri rüyaları birbirlerine anlatmış ve ilk kilisenin temelini atmışlardır. Bununla birlikte manastırdaki fresklerde sıkça yer alıp, özel bir önem verilen Trabzon İmparatoru III. Aleksios'un (1349-1390) manastırın gerçek kurucusu olduğu sanılmaktadır.

14. yüzyılda Türkmen akınlarına maruz kalan kentin savunmasında ileri karakol görevi üstlenen manastırın statüsünde Osmanlı fethinden sonra bir değişiklik olmamıştır.

Yavuz Sultan Selim'in Trabzon'daki şehzadeliği sırasında buraya iki büyük şamdan hediye ettiği bilinmektedir. Fatih Sultan Mehmed, II. Murat, I. Selim, II. Selim, III. Murad, İbrahim, IV. Mehmed, II. Süleyman ve III. Ahmed'in de manastırla ilgili birer fermanları bulunmaktadır.

Osmanlı döneminde manastıra sağlanan imtiyazlar, Trabzon ve Gümüşhane bölgesinin İslamlaşması sırasında özellikle Maçka ve kuzey Gümüşhane'de Hristiyan ve gizli Hristiyan köyleri ile çevrili bir alan oluşturmuştur.

Yunanistan'a mübadele ile göçen Karadenizli Rumlar Karaferye (Veria) kentinde Sümela adını verdikleri yeni bir kilise inşa etmişlerdir. Her yıl Ağustos ayında tıpkı geçmişte Trabzon Sümela'da yaptıkları gibi yeni manastırın çevresinde geniş katılımlı şenlikler düzenlemektedirler.

2010 yılında Türkiye Cumhuriyeti Hükûmeti'nin izni ile Hristiyanlarca Meryem Ana'nın göğe yükseliş günü olarak kabul edilen ve kutsal sayılan 15 Ağustos günü 88 yıl aradan sonra ilk ayin düzenlenmiş, ayini İstanbul Rum Ortodoks Patrikhanesi Ekümenik Patriği I. Bartholomeos yönetmiştir.

Kilisenin içi fresklerle kaplıdır:

Kilise içinde Meryem figürleri Gürcülerin kullandıkları Gürcü Madonna şeklinde resmedilmiştir.
Asıl kilisenin apsis kısmında, güney duvarında yukarıda Meryem'in doğuşu ve mabede sunuluşu, tebliğ, İsa'nın doğuşu, mabede sunuluşu ve hayatı, altta İncilden resimler.

Güney kapısında Meryem'in ölümü ve havariler.

Kilisenin doğuya bakan yukarı kısmında 2. sırada tekvin, Ademin yaratılışı, Havva'nın yaratılışı, Tanrı'ın tembihi, İsyan (Adem ile Havva'nın yasak meyveyi yemeleri), Cennetten kovulma. 3. sırada: Dirilme, Thomas'ın şüphesi, Kabirde bir melek, Nikaia (İznik) konsili.
Apsis kısmının dışında, yukarıda Mikâil, Cebrail bulunmaktadır.

29/10/2026

29/10/2026

Erbaa TOKAT

Erbaa, Türkiye'nin Tokat ilinin bir ilçesi ve ilçenin merkezi olan şehirdir. 2021 verilerine göre şehrin nüfusu 73.354, ilçenin ise 99.815'tir ve Tokat'ın ardından ilin en yüksek nüfuslu ilçesi konumundadır.

Bereketli Erbaa Ovası, konumu, iş olanakları, sanayisi ve OSB gibi önemli etkenler sayesinde göç almaya devam eden bölgenin cazibe merkezi olmuş bir ilçesidir.

Köken bilimi

Erbaa kelimesi, Arapça olup "dört" anlamına gelmektedir.

Osmanlı İmparatorluğu kayıtlarında ise 18. yüzyılın başlarından itibaren Erbaa adının kullanıldığı görülmektedir. Bir ara bu kelime "Nevahi-i Erbaa" şeklinde kullanılmıştır.

Mevzubahis dönemde Niksar-Amasya arasında en önemli yerleşim birimleri; Erek, Karayaka, Sonusa ve Taşâbat idi. Nüfus yönünden ancak birer nahiye büyüklüğünde ve aynı bölgede olmalarından hepsine birden Nevahi-i Erbaa yani "dört nahiye" denilmiştir.

Hatta tahakkuk eden vergiler de bu isimle kaydedilmiştir. H.1256/M. 1840'ta, Erbaa adıyla bu dört nahiyenin (Erek, Karayaka, Sonusa, Taşâbat) vergisi 47.243 kuruş olarak resmi evraka geçmiştir.

Buna göre Erbaa; Erek, Karayaka, Sonusa ve Taşâbat'ın genel bir adı olmuş, dördü birden sanki bir ilçe görünümünü almıştır. Hatta resmiyette Kaza-i Erbaa tâbiri de kullanılmıştır.

Daha sonra Erek diğerlerine göre daha fazla gelişim gösterince, Erbaa adını tek başına alarak 1872'de ilçe olmuştur. Kalan üçü yani Taşâbat, Karayaka ve Sonusa ise Erek'e yani bugünkü Erbaa'ya bağlanıp onun köyleri olmuşlardır. Daha sonra 1944'te Taşabat'ın yani günümüzdeki Taşova'nın Erbaa'dan ayrılıp ayrı bir ilçe olmasıyla Sonusa da Taşova'ya bağlanmıştır.

Tarihçe

Tarihöncesi Dönem

2011 yılında Çorum'un Bayat ilçesinde bulunan ocağa kadar Anadolu'daki en eski yer altı maden işletmesi MÖ 5000 yılına ait olup Erbaa'nın Kozlu köyünde olarak kayıtlara geçmiş ve bilinmiştir. Bu maden ocağına "Eski Gümüşlük" olarak bilinen mevkiide yapılan sondaj destekli aramalar sayesinde ulaşılmış ve ODTÜ Fizik Bölümü Radyokarbon laboratuvarında yapılan C-14 analizleri sonucunda MÖ 5000 tarihine ulaşılmıştır.

Araştırmacılar, yörede ihtiyaç duyulan bakır gereksiniminin binlerce yıl boyunca bu maden ocağından karşılandığı ihtimali üzerinde durmaktadır.

İlk Çağ

Eski Tunç Çağı

Günümüzde Anadolu Medeniyetleri Müzesi'nde sergilenmekte olan ve müzenin en değerli parçalarından biri olan"Bebeğini Emziren Ana" heykelciği
Erbaa ilçe merkezi sınırlarında bulunan Horoztepe Arkeolojik Sit Alanı'nda yapılan arkeolojik kazılar sırasında bulunmuştur. Hatti Uygarlığı'na ait MÖ 2400-2200 yılına tarihlenen ve bazı önemli buluntuları 1950'li yıllarda yurt dışına kaçırılan Horoztepe'de diğer bazı önemli buluntulara şunlar örnek verilebilir:

Boğa heykelciği
Tunç mızrak ucu
Sistrum
Hançer; k**a ve sap delikli baltalar
Şerit biçimli kulplar
Geyik heykelciği
Emzikli çaydanlık, derin çanaklar, kulplu ve kulpsuz çanaklar
Ayna, güneş kursu, çalpara
Kirmen, kemer tokası;

Horoztepe'de bulunan eserler, yöre halkının Alacahöyük'te olduğu gibi sanat ve madencilik uğraşlarının önemli düzeye ulaştığını, dönem insanının madeni işleme bilgisinin yüksek olduğunu ve göstermektedir.

1954'te yapılan kazıların üzerinden 67 yıl geçtikten sonra (Eylül 2021) Erbaa Belediyesi, Erbaa TSO ve Yaşar Üniversitesi'nin destekleriyle yeni bir kazı çalışması başlatılmıştır.

Amasya/Türkiye'de Yeşilırmak'ın kenarında bulunan Strabon Heykeli.
Helenistik Dönem ve Roma Dönemi
Pompeius Magnus
Dünyanın ilk coğrafyacısı olarak bilinen Amasyalı Strabon Roma Dönemi'ndeki adı Phanaroia olan Erbaa Ovası'nın coğrafyasını ve bitki örtüsünü şöyle tanımlamaktadır:"Sidene ve Themiskrya Pharnika'ya sınır oluşturur.

Bu bölgelerin yukarısında Pontus'un en iyi bölümü olan Phanaroia uzanır çünkü; Phanaroia bölgesinde zeytin yetişir, kaliteli şarap elde edilir ve bazı başka faydalar sağlanır. Doğu tarafta bölge uzantısıyla paralel gidişatta Paryadres yer alır, batı tarafta ise Lithros ve Ophlimos uzanır. Phanaroia oldukça uzun ve geniş bir vadidir. Topraklarını Armenia'dan Lykos ile Amaseia civarının dar geçitlerini aşarak gelen İris sular; iki ırmak vadinin yaklaşık ortasında birleşir."

Strabon yukarıdaki ifadesinde de görüleceği üzere günümüz Erbaa topraklarını tüm Pontus'un en iyi bölümü olarak ifade etmiştir. "Armenia'dan Lykos" olarak belirttiği ırmak günümüzdeki Kelkit Çayı'nın o dönemki adıdır.

Yine Amaseia civarının dar geçitlerini aştığı belirtilen İris ise günümüzdeki Yeşilırmak'ın o dönemki adıdır.
Bahsedilen iki ırmağın birleştiği yer ise günümüzde Erbaa'ya bağlı ve ilçe merkezine 13 km. uzaklıktaki Kale köyüdür.
Bahsedilen Tozanlı ve Kelkit, Erbaa'da birleştikten sonra Yeşilırmak adı ile Çarşamba'da denize dökülür.

Büyük Mithridatis unvanlı Pontus kralı VI. Mithridates Eupator, "Boğazkesen" olarak bilinen bu birleşim noktasının hemen yakınında yer alan ve günümüzde Çevresu köyünün kurulu olduğu topraklara kendi adını taşıyacak bir kent kurulması emrini verdi. Böylelikle M.Ö. 2.yüzyıl sonları - 1. yüzyıl başları aralığında Eupator'un ismini taşıyan Eupatoria veyahut Türkçe okunuşuyla Evpatorya kurulmuş oldu.

Şehrin kaderindeki kırılma noktası ise Üçüncü Mithridatis Savaşı'nda yaşandı. Boğazkesen geçidini ve şehri savunmakla görevli olan Phoiniks, M.Ö. 71'de bu görevinde sadakatsizlik göstererek direniş göstermeksizin şehri ve geçidi Roma Cumhuriyeti ordularına teslim etti.
VI. Mithridates, savaştan dört yıl sonra M.Ö. 67'de şehri tekrar ele geçirdi ancak bu durum şehre bir ödül değil ceza olarak döndü. Adını taşıyan şehrin ona yaptığı ihanetin intikamını tüm şehri yakıp yıkarak aldı. Her ne kadar daha sonraki süreçte şehri yeniden imar edip ayağa kaldırmaya karar verdiyse de savaş döneminin çalkantılı koşulları imar çalışmalarının bitmesine fırsat vermedi. M.Ö. 65 sonu - M.Ö. 64 başı dolaylarında şehir Roma Cumhuriyeti'nin ünlü kumandanı Gnaeus Pompeius Magnus tarafından tekrar ele geçirildi ve çalışmalar yarım kaldı.

Büyük Pompey olarak da bilinen ünlü Roma Generali Gnaeus Pompeius Magnus harap olmuş bu şehrin olanaklarını artırdı, arazisini büyütüp şehri ayağa kaldırdı ve yeni şehrin adını kendi isminden hareketle “Büyük Pompeius’un Kenti” anlamına gelen Magnopolis koydu.

Siyasi istikrarsızlığın uzun yıllar boyunca aşılamadığı bölgede, şehir yok olana dek II. Farnekes de dahil olmak üzere birden fazla hükümdar hüküm sürdü. Tarihi belgelere ve arkeolojik buluntulara dayanarak şehrin M.S. 2. yüzyıl ortalarında veya 3.yüzyıl başında terk edilmiş/yok edilmiş olabileceği düşünülmektedir.

2012 yılında Kale köyü, Boğazkesen Mevki'nde defineciler yaptığı kaçak kazılar ile buldukları iki kaya mezarını tahrip etmiştir. Bu kaya mezarlarının VI. Mithridates'in kızının kayıp mezarı olabileceği belirtilmiştir.

Mithridatis Savaşları dönemi, şehir için sonun başlangıcına dönük fitili ateşlemiş ve Gaziosmanpaşa Üniversitesinde görevli Öğretim Üyesi Dr. Murat Tekin'in tabiriyle " Adının büyüklüğünü tarihte yaşamasına engel olmuştur."

Boğazkesen'de Bizans, Selçuklu ve Osmanlı gibi farklı dönemlerde tadilat görmüş olan ve yapım tarihi tam olarak bilinmeyen Boğazkesen Köprüsü de bulunmaktadır. Yavuz Sultan Selim ve ordusunun Çaldıran Muharebesi'ne giderken geçtiği bu tarihi köprünün günümüzde yalnızca ayakları sağlam biçimde durmaktadır. Ayrıca bu köprüyü ve geçidi korumakla görevli Boğazkesen Kalesi'nin de kalıntıları mevcuttur.

Erbaa'nın Hacıpazar köyünde 1983 yılında tesadüfen bulunan Bizans Dönemi'ne ait bazı eserler Anadolu Medeniyetleri Müzesi'nde korunmaktadır. Yine ilçeye bağlı bazı köylerde irili ufaklı tarihi kalıntılar bulunmaktadır.

Beylikler, Selçuklu ve Osmanlı Dönemi

Erbaa, İslamiyet ile Danişmentliler Beyliği'nin öncüsü Melik Ahmet Gazi tarafından 1077'de fethedilmesi ile tanışmıştır. Bu fetih ile başlayan sürecin ilçedeki en önemli yapısı ise Akça köyünde bulunan Silahtar Ömer Paşa Camii'dir. Halen sağlam bir şekilde ayakta olan ve kullanılmaya devam eden cami, "Çandı Tekniği" sayesinde hiç çivi kullanılmadan, ahşap ve kesme taştan yapılmıştır.

Caminin inşa kitabesi günümüze ulaşmadığından dolayı tarihlendirme hususunda görüş farklılıkları bulunur. İlk görüşe göre 1676 yılında inşa edilmiş, 17. yüzyılın ikinci yarısına ait bir Osmanlı eseridir.
İkinci görüşe göre ise cami bir Selçuklu eseridir ve inşa kitabesinin olmayışından ötürü sehven Osmanlı eseri sanılmaktadır.

Erbaa ilçe merkezinin yani o yıllardaki ismi ile Erek'in 1600'lü yıllarda çok küçük bir yerleşim yeri olduğu Evliya Çelebi'nin o tarihte yaptığı gezide bugün Erbaa'ya bağlı köy olan Koçak'a uğramış ve konaklamış olmasına rağmen Erbaa'ya uğramayıp Niksar'a geçmiş olmasından anlaşılmaktadır.

Son olarak Osmanlı Devleti'nin döneminden günümüze ulaşan bir diğer yapıya ise Ravakbaba Türbesi ve Ravakbaba Camii örnek verilebilir.
Erbaa, 1872 yılında Amasya vilayetine bağlı bir kaza olmuştur. Erbaa'nın 1904'teki nüfusunun cinsiyete göre etnik ve dinsel dağılımı ise şu şekildedir.

Cumhuriyet Dönemi

Erbaa'nın taşınması ve yeniden kuruluşu
Erbaa, üst üste yaşadığı 1939 Erzincan Depremi, 1942 Niksar-Erbaa Depremi ve 1943 Erbaa Depremi'nden sonra neredeyse tamamen haritadan silinmiştir.
Bu afetler ve sonrasında yaşanan gelişmeler Erbaa'nın yerinin tamamen değiştirilmesine giden süreci ortaya çıkarmıştır.

1939 Erzincan Depremi
1939 Erzincan Depremi'nin ardından yapılan çalışmalar sonrası 4 Ocak 1940'ta belirlenen sonuçlarına göre ilçe merkezi ve köylerde 2276 bina yıkılmıştır. 921 kişi ölmüş, 585 kişi yaralanmıştır. Bu büyük felaket sonrası Kızılay, Erbaa'ya 200 yataklı bir sahra hastanesi kurmak için hazırlıklar yapmıştır.

Bu felaket sonrası kurtarma ve yardım çalışmalarındaki üstün gayretlerinden ötürü 24 Nisan 1940'ta Erbaa'dan 52 mahkûm affa uğramıştır.
Depremden sonra yetim kalan çocuklardan 16 tanesi Malatya Çocuk Esirgeme Kurumuna, 3 tanesi Adana Çocuk Esirgeme Kurumuna, 17 tanesi ise Ankara Çocuk Esirgeme Kurumuna gönderilmiştir.

1942 Erbaa-Niksar Depremi

20 Aralık 1942'de gerçekleşen ve depremin merkez üssünün yörenin kendisi olmasından ötürü Erbaa tarihinde yaşanmış en yıkıcı, en büyük depremdir. Bu deprem sonucunda Erbaa'da 2295 ev, 4 otel, 4 fırın, 127 dükkân, 8 kahvehane, 13 depo ve bir mezbahane ile Belediye Binası yıkılmıştır. Sadece bir hamam ile birkaç ahşap yapı ayakta kalabilmiştir. Toplam 534 kişi can vermiştir.

1943 Erbaa Depremi

Toplam 12 kişinin can verdiği bu deprem üst üste yaşanan depremlerden en hafif olanıdır. Bu depremlerin ardından zorunlu olarak Erbaa'nın zemini ile ilgili devlet eliyle ilgili çalışmaların başladığı sürece girilmiştir.

Erbaa'nın Taşınması

Üst üste üç büyük felaket yaşayan yörede, gelen heyetler tarafından jeolojik ve tektonik araştırmalar yapılmış ve şehir merkezinin Kuzey Anadolu Fay Hattı'nın tam üstüne yapıldığı rapor edilmiş ve yerinin değiştirilmesi önerilmiştir.

Bu rapor üzerine Bakanlar Kurulu toplanmış ve aldığı karar ile Erbaa'nın eski yerinin güneyinde ve İmbat Deresi'nin batısında "Ardıçlık" mevkiine taşınması hükme bağlanmıştır. Bu karar üzerine 15 Nisan 1944 tarihinde Hükûmet Konağı'nın törenle temelinin atılmasıyla Erbaa şehir merkezi yeni yerinde Alman bir şehir planlamacısının çizimleriyle düzenli bir yerleşimle yeniden kurulmaya başlamıştır.

Bu nedenle günümüz Erbaa şehir merkezinde "tarihi eser" olarak nitelenebilecek bir yapı bulunmayıp en eski bina 1944 yapımıdır.

Coğrafya

Coğrafi konumu

Erbaa, Karadeniz Bölgesi'nin, Orta Karadeniz Bölümü'nde yer alır. Kuzeyden Samsun'un Çarşamba ilçesi ile Ordu ilinin Akkuş ilçesi, batıdan Amasya'nın Taşova ilçesi, doğudan Tokat'ın Niksar ilçesi, güneyden Tokat merkez ve güneybatıdan Turhal ilçesi ile çevrilidir.

Coğrafi şekilleri

Erbaa ilçe merkezinin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 235 metredir.
Erbaa, Tokat'ın en düşük rakım değerine sahiptir. Bu rakım değerinin 32 km uzunluğa ve 10 km genişliğe sahip Erbaa Ovası ile birleşimi sonucu ise bugün Erbaa toprakları ziraate son derece uygundur. İlçe toprakları, kısmen Tozanlı çayı olmak üzere özellikle Kelkit Irmağı boyundaki bir ova ile bunu çevreleyen dağlık yerleri içine alır.

İlçenin yüzölçümü 1.173 km²dir. Erbaa'nın kuzey kısmında yer alan Karınca dağı ile Güneyindeki Sakarat ile Boğatlı dağları aynı zamanda içerisinde oluşmuş, bu dağlar Kuzey Anadolu dağ silsilesi içerisinde bulunmaktadır. Bu dağlar ortalama yükseltileri olan 1.000–1.250 m ile Karadeniz Bölgesi ortalamasına göre gayet düşüktür ve denizellik etkisine imkân verir.

İklimi ve bitki örtüsü

İklimi
Erbaa'nın mikroklima iklimi özelliği ile Erbaa'da narenciye hariç her türlü sebze ve meyvenin yetişmesi, organik tarım ve seracılık alanındaki gelişmeler ve Erbaa Üzüm Yaprağı'nın bir marka haline gelmesi ilçeyi Doğu Anadolu, Karadeniz ve İç Anadolu Bölgesi'nin sebze ve meyve ihtiyacının karşıladığı önemli merkezlerden biri haline getirmiştir.

Erbaa'da mevsimler tam hükmünü icra edemeden birinden diğerine geçmektedir. Bu durum bölgenin iklim tipinin belirlenmesini zorlaştırmaktadır. Erbaa'da kara iklimi ile ılıman deniz iklimi arasında kalanlar geçit iklimi hüküm sürmektedir. Ayrıca bölgede bozulmuş Akdeniz iklimi ceyeran etmektedir.

Çünkü, burada kuzey Anadolu'nun da silsilesi etkisini kaybettiğinden ve Yeşilırmak havasının batısında rutubetli rüzgarlara maruz kaldığından ılıman bir iklimin hükümküm sürdüğü görülmektedir. Bu nedenle kışları ılık ve yağışlı geçmektedir. Erbaa'da en uzun ve kararlı mevsim sonbahardır. Sonbahar ılık ve devamlı, kış kısa ve genelde ılımandır. Yazın en sıcak aylar temmuz-ağustostur. Bu aylarda sıcaklık ortalama 36-39 derecedir.

Kışın en soğuk aylar ocak ve şubattır. Ortalama sıcaklık 3-5 dereceye kadar düşmektedir. En fazla yağış mayıs ayında olup yıllık ortalama 580 mm, en az yağış ağustos ayında olup 8,03 mm olarak tespit edilmiştir. Ortalama nispi nem %59 olup en yüksek değerler %66'ya kadar çıkmaktadır. İlçenin iklimi son yıllarda çevrede yapılan barajların etkisiyle ılımanlaşmıştır.

Bitki örtüsü
Erbaa'nın zengin bir bitki örtüsü vardır. Narenciye harici tüm ürünler yetiştirilebilmektedir. Genellikle bölgeye hakim olan bitki türü orman formasyonlarıdır. İlçenin kuzey kısmında orman örtüsü 300 m'den başlar ve ilk sıralamalarda bir takım makilik ortamlarda yabani zeytin ağaçları, dişbudak ve kestane ağaçlarına rastlanır.

Arazi yükseldikçe kızıl çam, meşe, gürgen, kayın gibi türler görülür. İklim tipi olarak bir geçiş yeri teşkil ettiğinden birçok türden bitki ve meyvenin yetişmesine imkân tanır.

Bunlardan bazıları;

A) Tarım yapılan bitkiler
Tütün, buğday, arpa, çavdar, yulaf, ayçiçeği, nohut, fiğ, mercimek, bakla, fasulye, bezelye, burçak, soğan, pırasa, sarımsak, ıspanak, lahana, turp, patates, domates, biber, salatalık, nane, dereotu, maydanoz, bamya, marul, çay ve şeker pancarıdır.

B) Yetişen meyveler
Çilek, ceviz, erik, fındık, vişne, kiraz, kayısı, nar, üzüm, ayva, elma, armut, incir, kavun, karpuz, ivaz, ıhlamur, kızılcık, mahlep, muşmula ve dut, yenidünya, kivi, pepinodur.

Sanayi

İlçe genelinde toplam fabrika sayısı 67'dir. Tekstil ve diğer iş kollarındaki yatırımların günümüzde de devam etmesiyle birlikte bugün ilçe genelinde toplam 67 adet fabrikada yaklaşık 7 bin 500 kişi çalışmaktadır. Erbaa'nın ana sanayi kolu toprak ve tekstildir. Tuğla ve kiremit fabrikaları halihazırda kapasitelerinin %30 - %40'ı civarında üretim yapmaktadırlar.

Son yıllarda istihdam alanı olarak 1997 yılında kurulan Erbaa Organize Sanayi Bölgesi önem kazanmakta olup OSB'de 10 adet tekstil fabrikası, 1 adet ambalaj fabrikası, 1 adet çelik eşya fabrikası, 1 adet salamuralık yaprak paketleme fabrikası, 1 adet küvet ve duşakabin fabrikası, 1 adet ekmek fabrikası, 1 adet poşet fabrikası olmak üzere tahsis edilenler dahil 25 tesis vardır.

Şehrin muhtelif yerlerinde bu tekstil fabrikalarına hizmet veren 20 adet tekstil atölyesi bölgede hareketlenen yatırımların en temel göstergeleri olmuştur. Erbaa Meslek Yüksekokulu da Tekstil Teknolojisi bölümünü açarak bu yatırımlara insan kaynağı, aktif işgücü ve kalifiye elaman bakımından katkı sağlamıştır. Bunların yanında ilçemizde orman ürünlerine dayalı parke fabrikaları, kireç sanayi fabrikaları ve un fabrikaları mevcuttur.

İlçede ayrıca 1976 yılında kurulan ve 416 işyeri, 1 adet Kooperatif idare binası ve 1 adet Çıraklık Eğitim Okulu bulunan bir Küçük Sanayi Sitesi de bulunmaktadır.

28/10/2026

Kapaklı TEKİRDAĞ

Kapaklı, Türkiye'nin Tekirdağ iline bağlı bir ilçedir. İlçenin yüzölçümü 182 km²dir.

Sınırları içerisinde bir Organize Sanayi Bölgesi barındıran Kapaklı, bir iş merkezi haline gelmiştir. Çerkezköy ilçesine 3 km, Saray ilçesine 15 km uzaklıkta bulunan Kapaklı halkının büyük çoğunluğu; geçimini Organize Sanayi Bölgesi'nde çalışarak sağlamaktadır.

Halka açık olarak ücretsiz sunulan Kazak Gölü Piknik Alanı Corner Park ve Kream Park AVM bulunmaktadır. Kapaklı, 2012 yılında ilçe olmuştur. En işler caddesi Pınar Bulvarı'dır.

Etimoloji

Merkezinde kaynak suyu olan bu yerin üzeri kapatılarak, kuyu haline getirilmiş, ilk yerleşim bu kuyu etrafında başlamış ve köy adını bu kuyudan alarak “Kapaklıpınar” köyü olmuştur. İlerleyen yıllarda Kapaklıpınar ismi kısaca Kapaklı olarak anılmaya başlamıştır.

Tarihçe

Osmanlı Devleti'nin 34. padişahı II. Abdülhamid'in döneminde Edirne Sancağı Tekfurdağı (Tekirdağ) vilayeti, Saray kazası, Türbedere (Çerkezköy) nahiyesine bağlı olarak Ferman-ı Şahane ile Novalselo (Nosel) Yemen ve Balvan'dan göç edenler tarafından kurulan Kapaklıpınar köyü, yani şimdiki adıyla Kapaklı ilçesi adını eski belediye meydanında bulunan su kuyusundan almıştır.

Ormanlık bir arazi olan yerlere ağaçlar çatılmak suretiyle üzerlerine toprakla örtülen koptarlar yapılarak iskana başlanmıştır. Köyün camisi de padişah emri ile üst katı mektep, alt katı mescit olarak 1904 tarihinde yaptırılmıştır.

1930'lu yıllarda muhtarlık görevinde bulunan Osman Efendi, köyün dışında kalan arazileri ölçtürerek hisseler biçiminde köylülere dağıtmış, köyün giderlerine katkı olsun diye köy tarlaları bırakmış, köyün camisi için ayrıca tarla bıraktırıp icar geliri ile cami yapımını sağlamıştır.

Bugünkü Atatürk Kültür Merkezi'nin bulunduğu alan çeşitli meyve ve cins fidanlar yetişmesi için hazırlanmış, imece yoluyla iki katlı ilköğretim okulu yapılmış ve bu okul 1937 yılında Kapaklı'nın ilk ilköğretim okulu olarak eğitime başlamıştır.

Osman Efendi o günlerin koşullarında köyden gelip geçen hayvan arabalarının konaklamaları için iki katlı bir otel, kahvehane, bir han ve av tüfeği de dahil birçok malzemenin satıldığı bir mağaza yaptırmıştır.

Aynı yıllarda köyün diğer sakinlerinden Ferhat Ağa ve Tahir Ağa da aynı tür otel ve han yaptırarak, Kapaklıpınar köyünün ilerlemesinde katkıda bulunmuşlardır. İlerleyen yıllarda Kapaklıpınar ismi kısaca Kapaklı olarak anılmaya başlamıştır.

1970 yılına gelindiğinde Bakanlar Kurulu kararıyla Çerkezköy Organize Sanayi Bölgesi kurulması kararlaştırılmış, topraklarının çok büyük çoğunluğu Kapaklı yerleşim alanında kalan Çerkezköy Organize Sanayi Bölgesi 1973 yılında faaliyete geçmiştir.

Fabrika sayısının zamanla artmasıyla Kapaklı'ya çevre ilçe ve illerden göç başlamıştır. 1986 yılında dönemin muhtarı Recep Güven ve köy heyetinin çabalarıyla belde olan Kapaklı, 6 Aralık 2012 tarihinde çıkan 6360 sayılı yasa ile daha önce Çerkezköy ilçesine bağlı olan Uzunhacı, Karlıköy, Bahçeağıl, Yanıkağıl ve Pınarca köylerinin ve Karaağaç Beldesinin bağlanması ile ilçe olmuştur.

Ekonomik Durum

Kapaklı, 1970 lerde ağırlıklı olarak tanm ve hayvancılıkla geçinen bir nüfusa sahipti. 1973 yılından sonra Çerkezköy Organize Sanayinde fabrikaların çalışmaya başlamasıyla birlikte burada yaşayanlar işçi olarak çalişmaya başladı. Yıllar geçtikçe kurulan fabrikaların sayılarının artmasına paralel olarak Kapaklı'da çalışan sayisi da artış gösterdi. 6 Aralık 2012 tarihinde be§ tane köy ve bir belde Kapaklı'ya bağlanarak Kapaklı'nın yeni mahalleleri oluştu. Daha önce köy statüsünde olan Uzunhacı, Karlıköy, Bahçeağıl, Yanıkağıl ve Pınarca mahallelerinde yerel halkın büyük bir çoğunluğu, yaklaşık 5000 kişi tarım ve hayvancılıkla geçimini sağlarken. Kapaklı merkez mahallelerinde ve Karaağaç Mahallesi'nde yaşayanların büyük bir çoğunluğu sanayi kuruluşlarında çalışarak geçimini sağlamaktadırlar.

1234 ha alana kurulu olan Çerkezköy Organize Sanayi Bölgesinin büyük bir kısmı Kapaklı İlçe sınırları içerisinde yer almaktadır. Burası Türkiye'nin en büyük ve en köklü sanayi bölgelerinden biridir, istanbul'a yakınlığı ve geniş ulaşım imkanları nedeniyle ( TEM Otoyolu, Çerkezköy Tren yolu, Tekirdağ Limanı, Çorlu Havalimanı, Istanbul Havalimanı) sürekli gelişme göstermektedir. Burada 321 sanayi parselinde 284 firma üretim ve inşaat halindedir. Buradaki firmaların 29'u yabancı ülke yatırımlarına aittir. 321 parselin dışında 3000 m2 nin altında 39 küçük parsel ve parsellerde üretim yapan 23 firma mevcuttur.

Ayrıca Karaağaç mahalle sınırlanmız içinde yeni kurulan ıslah OSB alanımızda da 35 adet parselde bazıları inşaat bazıları faal durumda fabrikalar mevcuttur. Islah OSB'den normal OSB'ye geçiş çalışmaları devam etmektedir. Hem ıslah OSB de hem de Çerkezköy OSB alanındaki çeşitli büyüklükteki bu firmalarda yaklaşık 60.000 kişi çalışmaktadır. Bölgemizde bulunan farklı ölçekteki sanayi kuruluşlarının çoğunluğu Türkiye'nin önde gelen sanayi kuruluşlarındandır. 2013 yılında açıklanan Türkiye'nin en büyük ilk 500 sanayi kuruluşunun 20 tanesi, ikinci 500 büyük kuruluş listesinin 14 tanesi bölgemizde yer almaktadır. Ayrıca 2013 yılında açıklanan Türkiye'nin büyük 1000 ihracatçı firması listesinde bölgemizden 24 firma yer almaktadır. Bu sanayi kuruluşlarının büyük bir kısmı Dünya'nın çeşitli ülkelerine ihracat yaparak hem bölge ekonomisine hem de Türkiye ekonomisine büyük katkı sağlamaktadırlar. Her geçen gün sanayi kuruluşlarının sayısı artmakta ve buna bağlı olarak çalışan sayisi da artış göstermektedir.