17/10/2026
- Enver Seyhan hocamızın paylaşımından alıntıdır...!
Harita üzerinde farkettiyseniz eğer 1400 lü yıllardan beri köyümüzün ismi haritalarda yer alıyor.
SİVAS VİLAYETİ
SONUSA KAZASI
ON BEŞİNCİ - ON ALTINCI YÜZYILLAR
(1400 - 1599)
KÖYLER
(15 ve 16'ncı yüzyıllarda adı geçen köyler.)
Çok anlaşılır ve üzerinde titiz çalışılıp çizilmiş bir harita.
Taşabâd nahiyesinin bir bölümü
Felenbel nahiyesi
Sonusa kazasının bir bölümü
Panbuközü nahiyesi
(Nahiye ismi herhangi bir yerleşim yerinden ziyade bölgeyi ve çevreyi ifade ediyor.)
Burada adı geçen köylerden bazıları bugün yok.
Mesela Nureddinli köyü bugün yok.
Hormu köyü yok. Yerinde Tavşanlu / Türkmendamı köyü yer alıyor.
Tombak köyü bugünkü Gemibükü köyüdür.
(Tonbakbükü Çiftliği hakkında daha önceki yazılarımda bahsettim.)
Obalı köyü bugün yok.
Yerinde veya yakınında daha sonraki yıllarda kurulan Dereköy yer alıyor.
Buralara yakın 1840 yılında "Tolan" adıyla bir yerleşim yeri var ama daha sonraki yıllarda adı da kendisi de yok oluyor.
Büksüz ve Bigani ve Musalı ve Tutma ve Taylu bugün yok.
En azından isimleri yok.
Belki yerlerinde mezra veya yayla veya bağ bahçe var.
Zamanından beri Kavakluca ve Soğanlık, Sonusa / Taşova kazasına bağlıdır.
Sınır bu bölgedir.
Haritada açıkça görülüyor.
Yenice köyü bugünkü Guşeyh köyüdür. Yanı başında Karaağaç köyü bulunuyor.
Felenbel veya Felenbeğ yerleşim yeri bugünkü Kale / Çalkaya köyüdür.
Çalkaya köyü, biraz çalışma istiyor.
Belgenin, bilginin yanında, rivayetlere bile gerek duyuluyor bazı durumlarda. Çalkaya köyü de öyle.
Panbuközü nahiyesi Kuzgeçe civarından Karabük sınırına, oradan bugünkü Durucasu köyünden Boraboy gölüne, oradaki yaylalara kadar ve Gudere / Gudüre mevkisine iniyor. Dar bir alanda kalan Panbuközü nahiyesi ve adı geçen yerleşim yerleri sonraki yıllarda Sonusa kazası içinde yer aldı. İlk sayımlarda Karabük köyünden sonra küçük yerleşim yerleri veya tek tek haneler bulunabilirdi. Dağlık bölge olduğu için bölgeye isim vermişler ve nahiye ismiyle yazmışlar.
Destek Çayı'nın doğduğu yerde Bayramalanı yazıyor. Bugün Akdağ'da o bölgede Bayramalanı mevkisi bulunuyor.
Haritada Darma var, Dereli yok.
(Büksüz, Darma köyünün mezrasıdır. Mezra'a, arazi demek; ekip dikilen yer demek. Daha önce yerleşim yeri olup yıkıldıktan sonra kalan arazinin ekildiği yer demek. Yerleşim yerleri birçok nedene bağlı olarak terk ediliyor veya olumsuz durumlar sebebiyle başka köylere ve şehirlere göç başlıyor.)
Dereli köyü hakkında bilgim yok; haritada yer almıyor.
Haddadi köyünün eski adı Kadadu idi, yeni adı altmış sene önce değişti ve Çaydibi oldu.
(Hattat Hamidullah'ın Çaydibi köyünden olduğuna ilişkin söylentiler var. Araştırdım; ispat, şahit veya kanıt bulamadım. Haddadi, hadde kelimesinden geliyor; demirci demek.)
Haritada ismi cismi bulunmayan köyler:
(Bu köyler (1750) 1800 yılından sonra kuruldular.)
Mercimek,
Yeşilyurt / Oba
Arpaderesi
Devre
Çılkıdır
Yemişenbükü
Dutluk
Ilıca
Kırkharman
Hacıbey
Herizdağ
Karlık
(Karlık köyü yok. Yorumlarda cevapladım ama buraya da yazayım. 1530 ve 1575 tarihli tahrir defterlerine baktım. Karlık adını bulamadım.)
Bir hatırlatma:
Kırkharman, Hacıbey ve Herizdağ köyleri hakkında: Müslüman olmayan / gayrimüslim köyleri konu alan bir yazı yazmıştım. Müslüman olmayan köylere ilişkin defterlere "Zimmet Defteri" adını veriyorlar. Bu grupta arandığında bulmak mümkün. Ayrıca Amasya/Taşova grubunda da bütün yazdığım yazılardan birer örnek var. Taşova Gazetesi'nde de var.
Taylu / Daylu:
Destekli Şair Ahmet Günay'dan konuya ilişkin taze bir bilgi geldi. Buraya almazsam olmazdı.
"Destek köyümüze bağlı Destek boğazının Ladik tarafı çıkışına yakın, yolun sağında, yukarıda tarlalarımız var. Adına "Daylu" derdik. Oralarda yerleşim alanı varmış hatta tarlaların üzerinde ormanın eteğinde şu anda yerle bir olmuş, kilise ve mezarlıklar var."
Soruyor:
"Haritada da, Taylu diye bir köy ismi var; aynı yer ve adres olabilir mi?"
Haritada görülen ve geçen ismin aynı bölgeye hitap ettiğinde şüphe yok. Dedem rahmetlik bir sorum üzerine; "Rumlar dağ köylerinde yaşardı" demişti. Demek ki bu köylerde gayrimüslim tebaa yaşıyordu. Mübadelede veya öncesinde boşalttılar ve gittiler.
Sorum da muzipçe bir soru idi!
Babasını ve harman zamanını, babasının hizmetkârını ve ortamı anlatıyordu. Hizmetkâr olan şahıs bir Rûm olduğu için dedim ki: "Rûm kızları güzel olur. Hiç aşık olan veya evlenmek isteyen olmadı mı?" Dedi ki: "Müslümanlar böyle bir şey düşünmezlerdi ve olmazdı. Sebebini bilmiyorum. Onlar dağ köylerinde yaşarlardı."
Bu hatırat sanıyorum dedemin çocukluğuna aitti. Henüz Cumhuriyet kurulmamıştı. Muhtemel ki 1920 öncesinden söz etmişti.
