22/05/2020
Nhớ
ĐÔI ĐŨA BẾP...!
Hình ảnh "đôi đũa bếp",gắn liền với Bà và Má tôi khi ngồi bên nồi cơm nóng nghi ngút khói, đôi tay thoăn thoắt xới cơm. Có lẽ con nít thành phố bây giờ chẳng có khái niệm và kỷ niệm về đôi đũa "đầu đàn" ấy.
Ngày còn nhỏ, cái thú được gặm cơm dính ở đũa bếp không có đứa con nít nào ở quê tôi lại không thích.
Dường như những hạt cơm dính trên đó có vị cơm dẻo thơm, hơi nóng thơm nồng cái mùi vị của gia đình...!
Đôi đũa bếp có dáng thô kệch, to dài và dẹp, dùng để xới cơm và đảo cơm ấy đôi khi còn là vật dụng có tính chất "răn đe và giáo dục". Trong trường hợp khác, nó lại trở thành chiếc thước kẻ bất đắc dĩ để đo chiều dài của vật nào đó, cũng có lúc, nó biến thành cặp dùi trống để gõ, tạo âm thanh trống múa lân, làm kiếm để trở thành hiệp sĩ... Với tôi, những khoảnh khắc ấy thật êm đềm và thú vị.
Đúng vậy, đôi đũa bếp đối với người xưa đã không chỉ dùng làm "anh cả" trong việc xới cơm khi sôi ráo nước, xới cơm cho xốp trong nồi, xúc cơm vào chén cho thật gọn. Khi đó, các đôi đũa khác trên bàn, trên bàn tay của các thành viên trong gia đình mới được phép cầm đũa nhỏ lên.
Ngày còn nhỏ, mỗi lần tôi mắc lỗi, Má dạy dỗ bằng lời răn nhỏ nhẹ và những lần ấy, Người dùng cây đũa bếp đốp vào mông. Có roi mây, cán chổi lông gà đó nhưng Má ít khi đụng đến, bởi Má sợ làm đau con, sợ lằn roi để lại, rồi phải thoa dầu khuynh diệp, lâu ngày mới tan, mới hết. Điều đó, khi lớn lên, anh em tôi mới hiểu.... Đôi đũa bếp ngày nào trên tay Má đã trở thành mực thước rèn nết, uốn nắn những vụng dại để ngày qua ngày, chúng tôi trở nên đứng đắn hơn...!
Nó đã vượt cái ý nghĩa, tập quán ăn uống thông thường để trở thành hình tượng sinh động, của đôi vợ chồng trong một mái ấm là công cụ sắc bén trong diễn đạt những quan niệm về nhân sinh, nhân tình thế thái. Dạy cho con người biết phân biệt, so sánh lớn-nhỏ, biết ngay thẳng trong cuộc sống, trong cuộc đời... Hay nói khác hơn, đôi đũa bếp đã hình thành “triết lý của tình nghĩa lứa đôi của xứ sở người Việt ta tự lâu đời...!".
Ngày hôm nay, không còn mấy người dùng "đôi đũa bếp" có hình dáng như xưa. Nhưng trong hoài niệm của người có tuổi vẫn còn đong đầy cảm xúc khi bất chợt nhìn thấy nó ở một góc xó trong chái bếp nơi nào đó...! Hãy luôn luôn nhớ về quê hương, nguồn cội... dù là một thoáng, dù là một vật quen nào đó gắn liền với tuổi thơ xưa...!
(Đinh Trực – Quán Văn)