16/09/2026
HỒ BLED – HÒN ĐẢO DUY NHẤT VÀ TÒA LÂU ĐÀI NGHÌN NĂM CỦA SLOVENIA
Giữa mặt nước xanh ngọc của hồ Bled là một hòn đảo nhỏ phủ cây xanh, trên đó vươn lên tháp chuông của một nhà thờ cổ. Phía bên kia hồ, lâu đài Bled đứng trên vách đá cao khoảng 130 mét, dõi xuống mặt nước như một người lính gác đã ở đó suốt nghìn năm.
Hai công trình tạo nên cảnh quan dễ nhận biết nhất của Slovenia: nhà thờ nằm thấp giữa hồ và lâu đài chiếm lĩnh điểm cao. Một nơi dành cho hành hương và cầu nguyện; nơi kia từng đại diện cho quyền lực, phòng thủ và quản lý lãnh địa.
Hồ Bled nằm dưới chân dãy Julian Alps, hình thành từ hoạt động của băng hà và kiến tạo địa chất. Bled Island ở giữa hồ được giới thiệu là hòn đảo tự nhiên duy nhất của Slovenia. Diện tích đảo rất nhỏ, nhưng dấu tích khảo cổ cho thấy con người đã hiện diện tại đây từ trước khi nhà thờ hiện nay ra đời.
Truyền thuyết địa phương kể rằng trên đảo từng có nơi thờ Živa, nữ thần tình yêu và sinh sản của người Slav. Câu chuyện này đã đi sâu vào văn hóa Bled, dù không nên xem là sự kiện lịch sử đã được chứng minh đầy đủ. Những gì khảo cổ học xác nhận rõ hơn là sự tồn tại của các dấu tích định cư và mai táng từ thời Slav sơ kỳ.
Ngôi nhà thờ đầu tiên xây kiên cố trên đảo được Thượng phụ Pellegrino của Aquileia thánh hiến năm 1142. Sang thế kỷ XV, công trình được xây lại theo phong cách Gothic và được Giám mục đầu tiên của Ljubljana, Žiga Lamberg, thánh hiến vào năm 1465.
Một trận động đất năm 1509 gây hư hại nặng, buộc nhà thờ phải tu sửa lớn. Những lần động đất tiếp theo cùng một vụ sét đánh vào tháp chuông năm 1688 tiếp tục làm thay đổi diện mạo công trình. Hình dáng được thấy ngày nay chủ yếu hình thành trong các đợt cải tạo theo phong cách Baroque ở thế kỷ XVII.
Dấu vết Gothic vẫn còn trong các bích họa tại gian cung thánh và tượng Đức Mẹ bằng gỗ, được cho là từng đặt trên bàn thờ chính. Bàn thờ mạ vàng hiện nay có niên đại năm 1747, với Đức Mẹ ở trung tâm, bên cạnh là Hoàng đế Heinrich II và Hoàng hậu Kunigunde – những nhân vật gắn với lịch sử lãnh địa Bled.
Từ bến thuyền, khách phải bước lên 99 bậc đá Baroque để tới nhà thờ. Theo phong tục cưới hỏi địa phương, chú rể sẽ bế cô dâu lên hết cầu thang để cầu mong hôn nhân bền vững. Bên trong nhà thờ còn có “chiếc chuông ước nguyện”; người ta tin rằng ai rung chuông với lòng thành sẽ được Đức Mẹ lắng nghe.
Để ra đảo, phương tiện nổi tiếng nhất là pletna – loại thuyền gỗ đáy phẳng có mái che, được người chèo đứng ở phía sau điều khiển bằng hai mái chèo. Nghề pletnar từng được truyền trong các gia đình quanh hồ qua nhiều thế hệ, trở thành một phần bản sắc của Bled.
Trên vách đá phía bắc, lâu đài Bled kể một câu chuyện khác. Năm 1004, vua Heinrich II của Đế quốc La Mã Thần thánh trao vùng đất Bled cho Giám mục Brixen. Đến năm 1011, một văn kiện khác nhắc rõ lâu đài với tên Castellum Veldesin. Đây là lần đầu công trình xuất hiện trong tư liệu thành văn, khiến Bled được xem là lâu đài cổ nhất Slovenia được ghi nhận bằng văn bản.
Cấu trúc nghìn năm trước không còn nguyên vẹn. Từ giai đoạn Romanesque hiện chủ yếu còn tường thành và tháp cổng; phần lớn các khối nhà nhìn thấy hôm nay mang dấu ấn Phục hưng và Baroque. Vị trí trên mỏm đá giúp lâu đài kiểm soát vùng hồ, các tuyến đường và phần lãnh địa nằm giữa hai nhánh sông Sava.
Hòn đảo và lâu đài vì thế không phải hai cảnh đẹp tình cờ đứng cạnh nhau. Chúng phản ánh trật tự của châu Âu Trung Cổ: đức tin hiện diện trong nhà thờ, quyền lực cai quản từ pháo đài, còn cộng đồng sinh sống quanh mặt nước nối hai thế giới bằng những con thuyền nhỏ.
Nhìn từ trên cao, hồ Bled giống một bức tranh cổ tích. Nhưng phía sau màu nước xanh, mái ngói đỏ và tháp chuông là gần một thiên niên kỷ của động đất, hành hương, chế độ phong kiến, tín ngưỡng và ký ức địa phương.
Hòn đảo nhỏ nằm giữa hồ.
Lâu đài đứng trên vách đá.
Và lịch sử Slovenia được giữ lại trong khoảng nước lặng giữa hai nơi ấy.
Credit : Pane e vino
