12/03/2023
Mùa cá cơm tháng Năm là mùa thu hoạch mong đợi nhất của những người dân xứ biển miền Trung; đặc biệt mắm cá cơm trở thành chỉ dấu ẩm thực Việt.
Khi cái nắng tháng Năm ở miền Trung càng bắt đầu gay gắt thì ngư dân vùng duyên hải miền Trung cũng chuẩn bị thu hoạch vụ cá nam. Cá nam phần lớn là các loại cá nổi như cá cơm, cá nục, cá chuồn, cá trích ve, cá lầm…
Vụ cá nam hàng năm cũng là thời điểm các bà mẹ đảm đang, chịu thương chịu khó của dải đất miền Trung bước vào mùa muối mắm, làm cá thính để dành làm thực phẩm cho những ngày mưa dầm gió bấc. Cá cơm thuộc loại “nhỏ mà có võ”.
Bởi cá cơm sau khi muối mắm chín, đem lọc nước mắm, thành phẩm thu được là loại nước mắm thơm ngon, có độ đạm cao và dĩ nhiên là giá cả cũng thuộc hàng cao nhất trong làng mắm Việt. Đó mới chỉ nói đến nước mắm cá cơm. Còn mắm cá cơm nguyên con cũng được xếp hàng đầu bảng nếu đem so với các loại mắm cá khác.
Quê tôi xứ biển nên hũ mắm cá cơm lúc nào cũng sẵn trong chạn bếp. Nhớ những ngày hè năm cũ, cứ vào mùa cá cơm rộ, má tôi mua trước cả mấy ang muối sống, rồi đem chùi rửa sạch sẽ, phơi khô những hũ sành, hũ sứ để lăn lóc sau hè, chuẩn bị muối mắm.
Những ngày cá được mùa, từ sáng sớm các bà, các cô ở làng biển Cửa Đại, Cẩm An… đã gánh cá cơm đi bán dạo khắp làng trên xóm dưới. Má tôi mua gom cá từ các gánh cá bán dạo đó và bắt tay vào muối mắm. Mắm để dành cho mùa mưa thì má muối theo công thức ba cá một muối (ba ang cá - một ang muối).
Má trộn đều cá cơm với muối rồi cho vào hũ, bịt chặt miệng hũ bằng lá chuối khô và xếp thành hàng sau hè. Số mắm đó vừa để dành làm thức ăn quanh năm và lọc lấy nước mắm. Còn mắm cá cơm ăn xổi thì má bớt muối lại để mắm không quá mặn. Hũ mắm xổi đó má phơi nắng chừng ba ngày là ăn được.
𝐒ư𝐮 𝐭ầ𝐦: 𝐊𝐢𝐦 𝐄𝐦
