18/10/2026
Thuyết minh địa đạo Vịnh Mốc Quảng Trị
1.Chào và giới thiệu tổng quát
🧱Xin kính chào tất cả các anh chị! Tôi tên là ............, Thuyết minh hướng dẫn tại Di tích quốc gia đặc biệt địa đạo Vịnh Mốc, rất vinh dự hôm nay được dẫn đoàn chúng ta tham quan tại khu di tích. Lời đầu tiên xin chúc các anh chị có một buổi tham quan bổ ích và thoải mái.
🧱🧱Vào năm 1964, Quân đội Mỹ ném bom phá hoại Miền Bắc, một trong những mục tiêu quan trọng chính là Vĩnh Linh – Mảnh đất đầu cầu giới tuyến. Vậy cho nên, để bám trụ, chiến đấu và phục vụ chiến đấu, quân và dân Vĩnh Linh đã phải chuyển cuộc sống xuống lòng đất, 114 địa đạo đã được đào trên toàn huyện Vĩnh Linh với tổng chiều dài hơn 41km, trong đó Địa đạo Vịnh Mốc là công trình tiêu biểu nhất, được bảo tồn nguyên vẹn cho đến ngày nay. Năm 1975, di tích Địa đạo Vịnh Mốc đã được đặc cách công nhận là Di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia. Đến năm 1983, chính thức mở cửa đón khách tham quan. Ngày 31/12/2014, Địa đạo Vịnh Mốc và Hệ thống làng hầm Vĩnh Linh được công nhận là di tích Quốc gia đặc biệt.
🧱🧱🧱Khu vực đón tiếp, công trình được xây dựng và cơ bản hoàn thành vào năm 2004, lấy ý tưởng kiến trúc từ mô hình hầm chữ A - một loại hầm tránh bom phổ biến của quân dân Vĩnh Linh lúc bấy giờ. Đối diện với khu vực đón tiếp là một trong những của hầm của địa đạo, đã được gia cố và tôn tạo lại.
🔖🔖2. Giếng thông hơi
👉Vấn đề đầu tiên khi đào địa đạo chính là việc đảm bảo không khí trong đường hầm. do vậy khi đào địa đạo quân và dân thường đào các giếng thông hơi. Thông thường đối cứ khoảng cách 30 – 50m có một giếng thông hơi, vừa để đảm bảo lưu thông không khí và đây cũng chính là con đường ngắn nhất để vận chuyển đất đá ra ngoài thông qua hệ thống trục quay và những chiếc rổ tre rất thô sơ, đồng thời giúp những người đào địa đạo xác định được phương hướng trong quá trình đạo địa đạo. Địa đạo Vịnh Mốc có 2 giếng thông hơi, mỗi giếng sâu 12m. Thường thì giếng thông hơi nằm cách trục đường chính 2-4m để tránh bom pháo có thể rơi xuống đáy của nó sâu hơn trục đường chính 1 đến 2 mét, đào như thế có thể làm sập trục đường hầm chính, đảm bảo an toàn cho người trú ẩn bên trong. Đáy của giếng được đào sâu hơn trục chính, có chức năng như một bể chứa nước mưa, khi trời mưa to nước sẽ đọng lại ở đáy và thấm vào lòng đất, không tràn ra trục đường chính ảnh hưởng đến cuộc sống của người dân.
👉Giếng thông hơi cũng như các cửa ra vào đều phải nguỵ trang để tránh máy bay phát hiện, hiện nay giếng được gia cố phần miệng và mái che để tránh nước mưa chảy trực tiếp vào đường hầm gây sạt lở hư hỏng di tích và đảm bảo an toàn cho khách tham quan.
🔖🔖🔖3. Hầm tránh bom và giao thông hào
👉Thực hiện Nghị quyết của Đảng uỷ khu vực Vĩnh Linh “quân sự hoá toàn dân, công sự hoá toàn khu vực”, Đầu năm 1965, hệ thống hầm hào đã được làm rộng khắp trên địa bàn, hơn 91.000 hầm tránh bom được người dân làm và bố trí ở khắp mọi nơi, từ nhà ở cho đến các công trình công cộng như trường học, bệnh viện, chợ. Khi nào máy bay ném bom người dân dễ dàng tìm thấy để vào trú ẩn một cách nhanh và thuận tiện nhất. Hầm tránh bom có nhiều loại như hầm lán, hầm ếch và đặc biệt là hầm chữ A.
👉Hệ thống giao thông hào nối từ nhà này qua nhà khác, từ làng này qua làng khác và từ xã này qua xã khác trải khắp toàn huyện Vĩnh Linh, trở thành tuyến giao thông vô cùng quan trọng của quân và dân nơi đây. Với tổng chiều dài hơn 2000km, người dân có thể đi lại bằng xe đạp hoặc đi cùng với vật nuôi ngay dưới đường giao thông hào. Trong khuôn viên di tích, cây xanh được phủ kín bằng những loại tre khác nhau, vừa tái hiện một làng quê yên bình, nhưng điều quan trọng chính cây tre có sự dẻo dai, chịu được bão gió của địa hình nơi đây, rễ tre không ăn sâu vào lòng đất làm ảnh hưởng tới di tích, và cây tre cũng chống xói mòn đất rất là tốt.
🔖🔖🔖🔖4.Ụ pháo
👉Để yểm trợ cho những chuyến hàng tiếp tế ra đảo Cồn cỏ thì dọc bờ biển Vĩnh Linh có bố trí những trận địa pháo, và đây là một ụ pháo được đắp mới để các anh chị có thể hình dung rõ hơn những trận địa pháo ở Vĩnh Linh. Cũng chính từ những trận địa pháo như thế đã góp phần không nhỏ cho những chiến thắng vang dội của quân dân nơi đây.
🟠5. Phần trưng bày ngoài trời
👉Trong hơn 700.000 tấn bom đạn Mỹ trút xuống Vĩnh Linh, rất nhiều trong số vẫn chưa nổ và nằm lại trong đất Vĩnh Linh sau chiến tranh. Theo số liệu thống kê, trong những năm chiến tranh có khoảng 5000 dân thường Vĩnh Linh thương vong do bom đạn Mỹ, sau khi chiến tranh kết thúc, nhiều bom phá, vật liệu chưa nổ cũng là mối nguy hiểm cho con người trong quá trình canh tác, sản xuất, nhiều người bị thương vong hay mang thương tích suốt đời do bom và vật liệu nổ còn sót lại.
🟠6. Phòng trưng bày
🍎 ✨️🍎Chủ đề của phòng trưng bày là “Tồn tại hay không tồn tại”. ở mảnh đất chịu nhiều bom đạn, là một túi bom của Quân đội Mỹ, sự sống và cái chết chỉ cách nhau trong tích tắc. Con người có thể sống, có thể tồn tại được hay không? Đây là một câu hỏi lớn buộc nhân dân Vĩnh Linh phải lựa chọn và trả lời. Và với quyết tâm bám trụ, với tinh thần “Một tấc không đi, một ly không rời” quân và dân Vĩnh Linh quyết tâm không chỉ tồn tại mà còn tổ chức cuộc sống một cách tốt nhất bởi sau lưng là Miền bắc xã hội chủ nghĩa đang cần được bảo vệ, và phía trước là đồng bào Miền Nam đang chờ đợi ngày thống nhất sum họp. Và không còn cách nào khác, chỉ dựa vào lòng đất, nhờ lòng đất che chở.
✨🍎️Năm 1954, khi Hiệp định Giơ ne vơ được kí kết, Vĩ tuyến 17 trở thành ranh giới chia cắt đất nước tạm thời. Vĩnh Linh trở thành nơi đặc biệt quan trọng với vị trí đầu cầu giới tuyến của Miền Bắc xã hội chủ nghĩa, và hậu phương trực tiếp của chiến trường Miền nam. Ngày 16 tháng 6 năm 1955, Trung ương Đảng và Chính Phủ đã thành lập đặc khu Vĩnh Linh, một vùng đất đặc biệt quan trọng thuộc sự quản lí trực tiếp của Trung ương.
✨️🍎Địa đạo Vịnh Mốc, thuộc thôn Vịnh Mốc, xã Vĩnh Thạch, huyện Vĩnh Linh. Nay là xã Cửa Tùng, tỉnh Quảng Trị. Cách thị trấn Hồ Xá 15km về phía Đông, cách Đảo Cồn Cỏ khoảng 28km về phía Tây .
✨️🍎Đảo Cồn Cỏ một hòn đảo nhỏ phía đông Vĩnh Linh, chỉ với diện tích khoảng 4km vuông nhưng có vị trí chiến lược hết sức quan trọng. Hòn đảo này có thể kiểm soát một vùng biển rộng lớn ở Nam khu 4, đặc biệt là con đường vận tải biển từ Miền bắc vào chiến trường Miền nam. Tháng 8/1959, Bộ chỉ huy Quân sự đặc khu Vĩnh Linh đã cho một đơn vị bộ đội ra giữ đảo, chỉ hai ngày sau Mỹ cũng cho tàu chiến áp sát đảo, bộ đội ta đã nổ súng cảnh cáo buộc chúng phải rút lui. Trước khi tiến hành ném bom phá hoại ra Miền Bắc, Mỹ cũng đã dùng tàu chiến phong toả dọc bờ biển Vĩnh Linh ngăn chặn người dân Vĩnh Linh tiếp tế ra đảo, sử dụng máy bay ném bom để đánh chiếm hòn đảo này nhằm làm bàn đạp tấn công ra Bắc. Vịnh Mốc với vị trí là điểm đất liền gần đảo nhất đã đảm đương nhiệm vụ là địa phương đầu tiên đi tiếp tế ra đảo Cồn Cỏ.
✨️🍎 Năm 1965, Quân đội Mỹ ném bom ra Miền bắc, Vĩnh Linh là mục tiêu huỷ diệt hàng đầu.Trên diện tích khoảng 820 km vuông, Quân đội Mỹ đã dội xuống hơn 700.000 tấn bom đạn, tính bình quân mỗi người dân Vĩnh Linh phải gánh chịu khoảng 7 tấn bom cùng với 800 quả đạn pháo.Quân đội Mỹ thực hiện nhiều cách thức đánh phá khác nhau, như đánh nhiều đợt vào một ngày, đánh nhiều ngày vào một điểm, đánh vào nhưng nơi tập trung đông dân cư hay những công trình quan trọng như trường học, bệnh viện, chợ. Đồng thời sử dụng mọi phương tiện chiến tranh hiện đại nhất như pháo từ hạm đội 7, máy bay B52. Cả một khu vực Vĩnh Linh hầu như bị huỷ diệt hoàn toàn, không nhà cửa, không cây cối chỉ còn trơ trụi hố bom, hố pháo. Riêng như thôn Vịnh Mốc này với diện tích chưa đầy 1km vuông đã phải gánh chịu hơn 1000 lượt máy bay Mỹ đánh phá.
✨️🍎Trước sự hủy diệt đó, với ý chí “một tấc không đi, một li không rời”. Quân dân Vĩnh Linh đã phải tháo dỡ những căn nhà trên mặt đất để làm các loại hầm trú ẩn tạm thời. Khi mật độ ném bom ngày càng liên tục, những hầm hào không đảm bảo an toàn lâu dài, người dân Vĩnh Linh chọn cách đào sâu trong lòng đất để trú ẩn. Năm 1963, khi đồng chí Trần Nam Trung trên đường công tác ra miền Bắc có ghé thăm Vĩnh Linh, ông đã gợi ý cho quân dân Vĩnh Linh hãy đào địa đạo giống như Củ Chi để chuẩn bị cho cuộc chiến tranh phá hoại. Địa đạo đầu tiên được đào là địa đạo Tân Mỹ thuộc xã Vĩnh Giang.
✨🍎️Từ năm 1965 đến 1967, trong lòng đất Vĩnh Linh như một công trường khổng lồ, với phong trào người người đào địa đạo, nhà nhà đào địa đạo. 114 địa đạo đã hình thành,trở thành nơi trú ẩn tương đối an toàn cho quân và dân. Hệ thống địa đạo ở Vĩnh Linh chủ yếu tập trung ở vùng phía đông của huyện vì đây là khu vực có địa hình đồi bát úp, địa chất đất đỏ ba zan nên rất thuận lợi cho việc đào địa đạo.
✨️🍎Những địa đạo đào trong thời gian đầu vì chưa có kinh nghiệm nên gặp rất nhiều hạn chế như đào chưa sâu, ít cửa ra vào, vậy nên khi bom dội trúng hầm đã gây rất nhiều tổn thất cho người dân, cụ thể đã có 28 địa đạo bị bom Mỹ đánh sập và vùi chôn trong lòng đất hơn 500 người. Đúc rút kinh nghiệm từ những bài học xương máu đó những địa đạo đào về sau thường đào sâu hơn có nhiều cửa ra vào và thông với nhau để khi bom đánh sập bất kì cửa nào cũng có những lối thoát còn lại cho người dân.
✨️🍎Địa đạo Vịnh Mốc nằm trong một quả đồi đất đỏ bazan với diện tích khoảng 7ha, cách mặt nước biển 30m. Để làm được điều kì vĩ đó quân dân Vĩnh Linh chỉ dựa hoàn toàn vào đôi bàn tay với những dụng cụ hết sức thô sơ như cuốc xẻng hoàn toàn không có bất cứ yếu tố công nghiệp nào. Khởi thủy của Địa đạo Vịnh Mốc là 3 địa đạo riêng biệt do 3 lực lượng tham gia đào gồm địa đạo của lực lượng công an vũ trang 140; địa đạo của thôn Sơn Hạ và địa đạo cụm 4 của thôn Vịnh Mốc. Do nhu cầu tác chiến đã nối thông ba địa đạo với nhau để tạo thành một công trình hoàn chỉnh. Thời gian để tạo nên toàn bộ công trình mất khoản 20 tháng, từ tháng 4-1966 đến 12- 1967, huy động hơn 18.000 ngày công và đưa ra ngoài hơn 6000m3 đất đá. Địa đạo Vịnh Mốc với chiều dài 1044,7m được chia ra 3 tầng với độ sâu và chức năng, nhiệm vụ khác nhau.
✅️Tầng 1, cách mặt 10 -12m là nơi trực chiến của lực lượng vũ trang, tầng 2 cách mặt đất 12 -15m là nơi sinh hoạt của người dân, tầng 3 cách mặt đất 23m là nơi cất giấu vũ khí, lương thực, thực phẩm. Địa đạo Vịnh Mốc có 13 cửa ra vào, trong đó có 6 cửa lên đồi và 7 cửa ra biển, các cửa đều thông với nhau. Vậy nên trong đường hầm luôn mát mẻ vào mùa hè và ấm vào mùa đông. Các cửa trên đồi đi xuống thường đào theo đường zích zắc, đào như thế để nếu có bom đánh trúng cửa hầm thì sẽ chặn ở bên ngoài chứ không bị tuột thẳng xuống đường hầm.
✅️Bên trong chiều cao đường hầm từ 1,6m đến 1,8 m, chiều rộng từ 0,9m đến 1m thuận lợi hơn khi di chuyển trong lòng đất. Không chỉ riêng Vịnh Mốc mà 114 địa đạo trên toàn huyện Vĩnh Linh ở đó là một làng quê thu nhỏ vào trong lòng đất vậy nên nó có đầy đủ các công trình phục vụ cho nhu cầu sống tối thiểu của người dân như có căn hộ gia đình, nhà hộ sinh,hầm tránh bom khoan, hội trường, Bếp Hoàng Cầm, nhà vệ sinh, trạm xá… Trong địa đạo còn có 3 giếng nước ngọt, nhà tắm, nhà vệ sinh. Ở một số cửa ra vào có trạm gác. Ngoài ra trong này còn có thêm phòng phẫu thuật, một số cửa ra biển có thêm đài quan sát để quan sát hoạt động của tàu chiến và máy bay Mỹ ngoài biển Vĩnh Linh.
👨👩👧👧✅️👨👩👧👧Khi sống trong làng hầm người dân nơi đây hầu như sống dưới ánh sáng của những ngọn đèn dầu, và đèn đốt bằng mỡ động vật. Việc sử dụng đèn cũng phải hạn chế vì nếu đốt nhiều thì không khí trong hầm sẽ ít đi.
👨👩👧👧✅️👨👩👧👧Mặc dù sống trong điều kiện hết sức khó khăn nhưng quân dân dân Vĩnh Linh vẫn cố gắng duy trì sản xuất, chiến đấu và phục vụ chiến đấu, xứng đáng với danh hiệu là luỹ thép Vĩnh Linh. Từ độ sâu mấy chục mét trong lòng đất sự sống vẫn được ươm mầm tươi tốt, trong 114 địa đạo đã có 64 đứa trẻ cất tiếng khóc chào đời và riêng Địa đạo Vịnh Mốc đã có 17 đứa trẻ. Với khẩu hiệu chắc tay súng vững tay cày thì trong những năm kháng chiến, quân dân nơi đây đã tự túc được một phần lương thực, thực phẩm. Và trong tận cùng sự khắc nghiệt đó quân dân Vĩnh Linh vẫn giữ vững một tinh thần lạc quan sống. Tiếng hát vẫn âm vang từ những phong trào văn hoá văn nghệ. Ở các làng hầm đều có những đội văn nghệ xung kích và cũng từ những đội văn nghệ này đã đào tạo nhiều nghệ sĩ tên tuổi như Châu Loan, Ái Chủng. Lệ Thi
🏥Để dồn toàn lực bám trụ, và cũng để hạn chế thấp nhất thương vong cho người dân giới tuyến, đã có 4,5 vạn người dân chủ yếu là người già và trẻ em đã đi sơ tán ra Bắc, những người ở lại là người có khả năng trực tiếp chiến đấu và sản xuất.
🏥Trong những năm kháng chiến ta đã bắn rơi 293 máy bay, bắn chìm bắn cháy 69 tàu chiến Mỹ, trong công cuộc tiếp tế ra đảo Cồn Cỏ và chi viện cho chiến trường Miền Nam chúng ta cũng chịu rất nhiều tổn thất, đã có hơn 200 quân và dân Vĩnh Linh hy sinh khi đi tiếp tế cho đảo trong đó có 11 người trong đội quân cảm tử thôn Vịnh Mốc. Tuy nhiên chúng ta cũng đã vận chuyển thành công ra đảo hơn 2500 tấn hàng với khoảng 250 chuyến đi.
🔆✨️🔆Với những hy sinh mất mát và với những chiến thắng vang dội ấy, ngày 1/1/1967 Vĩnh Linh là địa phương đầu tiên trong cả nước được Quốc hội và nhà nước tuyên dương Anh hùng lưc lượng vũ trang nhân dân. Vĩnh Linh cũng vinh dự được 8 lần Bác Hồ gửi thư khen ngợi. Sau khi kết thúc chiến tranh cho đến nay, Vĩnh linh đang ngày càng thay da đổi thịt. Từ một vùng đất trơ trụi hố bom hố pháo, nay khi đi dọc các con đường ở đây các anh chị sẽ thấy một màu xanh trù phú với bạt ngàn cao su, hồ tiêu, và những nông sản đặc trưng của Vĩnh Linh. Để ghi nhận những cố gắng nỗ lực của quân dân nơi đây, Vĩnh linh đã được Đảng và Chính phủ đã hai lần phong tặng danh hiệu anh hùng lực lượng vũ trang Nhân dân trong thời kì đổi mới.
✴️👉Phần giới thiệu trong địa đạo:
👉Hiện tại tất cả các cửa ra vào đã được gia cố lại bằng ván và bê tông một đoạn đường hầm khoảng hơn 20m, đoàn chúng ta đi vào đường hầm nguyên bản, trong đường hầm cũng có rất nhiều bậc cấp liên thông giữa các tầng nên mong các anh chị hết sức cẩn thận.
🔴Trạm gác: Một số cửa được đăt trạm gác và luôn có người canh gác 24/24 giờ, đề phòng biệt kích đột nhập vào đường hầm.
🏨Căn hộ gia đình: Dọc các trục đường chính, người dân thường đào vào hai bên thành những căn hầm nhỏ, được sử dụng như những căn hộ gia đình, có diện tích 2 – 3m2 dành cho 2 đến 4 người sinh sống. Những gia đình đông người thì phải chia ra và phòng tránh ở những căn hầm khác nhau để đè phòng nếu địa đạo bị sập thì sẽ không làm chết cả gia đình.
🏥Nhà hộ sinh: đây là nơi 17 đứa trẻ ra đời( Được bố trí gần cửa ra vào, là nơi có nhiều ánh sáng và không khí )
🧱Hầm tránh bom khoan: độ sâu khoảng 23 m, dài khoảng 50m khi nào có bom khoan, người dân sẽ trượt xuống đây, và lên bằng một lối khác.
🔰Bảng tin: cập nhật mọi thông tin về tình hình chiến sự và phân công công việc cho mọi ngươi
🏨Hội trường : là nơi rộng nhất trong địa đạo, hội trường nằm ở vị trí trung tâm của địa là nơi kết nối với cả 3 tầng của địa đạo Vịnh Mốc và được xem là ngôi nhà chung của làng hầm, mọi sinh hoạt tập thể đều diễn ra tại đây, những buổi chiếu phim, diễn văn nghệ, và đây còn là nơi học tập vui chơi cho những đúa trẻ sinh ra ra trong làng hầm.
🌊Giếng nước: Mặc dù sát biển nhưng ở đây hoàn toàn nước ngọt, là nơi lấy nước sinh hoạt cho người dân và tiếp tế cho đảo Cồn cỏ vào mùa khô.
🏪Nhà tắm
💕💕 Đến đây đoàn chúng ta đã kết thúc chương trình tham quan tại Di tích Lịch sử địa đạo Vịnh Mốc, rất cảm ơn các anh chị đã đến thăm di tích và chúc tất cả mọi người sức khoẻ.
🆓️🌺🆓️🌺🆓️🌺🆓️🌺🆓️🌺🆓️
Copy từ nhóm HDV Đà Nẵng
,
